قرنطینه‌های اجرا شده در طول پاندمی کرونا، تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها، آموزش‌های غیرحضوری و مجازی در منزل و نداشتن تعامل اجتماعی، بهداشت روان نوجوانان و جوانان به خصوص پسران را که قبل از دوران کووید زمان بیشتری را در خارج از خانه سپری می کرده‌اند، تحت تاثیر قرار داده است. نوجوانی به خودی خود دوران سختی است و همه‌گیری بیماری کرونا آن را سخت‌تر هم کرده است. با لغو رویدادهای اجتماعی، بسیاری از نوجوانان و جوانان نه تنها برخی از مهمترین لحظات زندگی خود را از دست داده‌اند، بلکه از فعالیت‌های روزمره‌ای مثل گپ و گفت با دوستان و شرکت در کلاس‌های درس هم دور افتاده‌اند. بسته شدن مدارس و دانشگاه‌ها، شیوه‌های امتحان و خبرهای هشدارآمیز نیز باعث احساس اضطراب آنان شده است، از دست دادن ارتباط با دوستان و همکلاسی‌ها، رفت‌ و آمدهایی که باعث کاهش فشار روانی می‌شود از دانش‌آموزان گرفته شده است. آموزش‌های آنلاین ممکن است اقناع کننده نباشد و از طرف دیگر آسیب‌های فضای مجازی هم به دلیل رواج آموزش‌های الکترونیکی بیشتر شده است.

آسیبهای اجتماعی و اقتصادی کرونا برای مردان

از طرفی از دست دادن شغل و پایین آمدن سطح درآمد مردان بویژه مردان جوان در این مدت سبب بحران‌های اقتصادی و مشکلات روانی و افسردگی آنان شده است. افراد بالای ۳۰ سال  افراد بدون کار، افراد با محدودیت مالی ناشی از کار و نداشتن ایمنی شغلی دچار استرس شده‌اند. علاوه بر مشکلات روانی و استرس‌های ناشی از کرونا باید موارد ابتلا و مرگ و میر ناشی از کووید۱۹ را در مردان مورد توجه قرار داد. گرچه همه افراد جامعه از کوچک تا بزرگ و زن و مرد در معرض خطر کرونا ویروس و عواقب آن هستند، اما سن و جنس به عنوان دو فاکتور مهم در ابتلا یا شدت علائم تاثیر گذارند.

ابتلا و سن افرادی که علائم شدیدتری پیدا می‌کنند یا ابتلا به کرونا در آنها منجر به مرگ می‌شود، در سال‌های پایانی میانسالی و دوره سالمندی بیشتر است؛ به طوری که از هر ۵ مرگ در بین مردان یک مرگ در سنین کمتر از ۶۵ سال رخ می‌دهد. همچنین تاکنون موارد آلودگی و شدت ابتلا و مرگ و میر در مردان بیشتر از زنان بوده و این افراد نیازمند مراقبت و توجه بیشتر هستند.نمونه‌ای از آمارهای جهانی و تفاوت دو جنس در ابتلا و مرگ و میر کووید ۱۹ در نمودار زیر مشهود است:

_ بر اساس تصویر بالا در مقابل هر ۱۰ زن که تست کووید۱۹ انجام داده‌اند ۸ مرد تست انجام داده‌اند.

_ در مقابل هر ۱۰ زن که به بیماری کووید۱۹ مبتلا شده‌اند ۱۰ مرد مبتلا شده‌اند.

_ در مقابل هر ۱۰ زن که به علت بیماری کرونا بستری شده‌اند، ۱۱ مرد بستری شده‌اند.

_ در مقابل هر ۱۰ زن که نیازمند بستری در آی سی یو بوده‌اند، ۱۸ مرد در آی سی یو بستری شده‌اند.

_ در مقابل هر ۱۰ زن که بر اثر بیماری کووید ۱۹ فوت شده‌اند، ۱۳ مرد فوت شده‌اند.

_ در مقابل هر ۱۰ زن که با تست مثبت اثبات شده فوت شده‌اند، ۱۵ مرد با این شرایط فوت شده‌اند.

_ در مقابل هر ۱۰ زن که واکسینه شده‌اند، ۹ مرد واکسینه شده‌اند.

ابتلا و شدت بیشتر عوارض کرونا در مردان نسبت به زنان

آخرین گزارشهای مربوط به کووید۱۹ کشور حاکی از آن است که در مقابل ۲۵۸۴۰۷ نفر زنان مبتلا، ۲۷۵۸۹۴ مرد مبتلا به کووید ۱۹ و در مقابل ۳۱۶۴۹ مرگ ناشی از کووید در زنان ۴۱۵۸۰ مورد مرگ ناشی از کووید در مردان داشته‌ایم. (۱۰ مود مرگ زنان در مقابل ۱۳ مورد مرگ مردان که با آمار جهانی تطابق دارد.)

مهمترین عواملی که در ابتلا و شدت بیشتر عوارض کووید۱۹ در مردان نقش بازی می‌کنند و در مطالعات مختلف در نقاط مختلف دنیا مورد تاکید قرار گرفته‌اند، عبارتند از:

_ ویژگی‌های بیولوژیک مردان

مطالعات حاکی از آن است که برخی ویژگی‌های بیولوژیک مردان آنان را نسبت به ابتلا به کووید ۱۹ آسیب پذیرتر از زنان می‌سازد. از جمله اینکه وجود آنزیم ACE در مردان بیشتر از زنان است که عاملی برای ایجاد عفونت قلمداد می‌شود. از طرف دیگر در برخی مطالعات وجود هورمون استروژن در زنان را عاملی برای بهبودی سریع‌تر و کاهش شدت ابتلا در زنان دانسته‌اند. به هر حال شواهد، حاکی از آسیب پذیری بیولوژیک بیشتر مردان در مقابل بیماری کووید۱۹ است.

_ پروفایل اجتماعی و مسئولیت شغلی مردان

شاغل بودن اکثریت مردان به عنوان نان‌آور خانواده سبب می‌شود که تماس‌های آنان با محیط خارج از خانه بیشتر از سایر افراد خانواده بوده و در معرض خطر بیشتری قرار گیرند. آنها باید بنا را بر آن بگذارند که اطرافیان آنها از فامیل، همسایه، همکار، دوست و آشنا و… آلوده هستند. تنها با پذیرش این اصل است که به حفاظت شخصی خود توجه خواهند کرد و حد اکثر اصول بهداشتی و احتیاطات همه جانبه را رعایت خواهند کرد. رعایت اصول حفاظت فردی در محیط کار بر اساس پروتکل‌های مربوطه در این گروه سنی از اهمیت زیادی برخوردار است. اغلب شغل‌های در معرض خطر یا مردانه هستند یا حتی اگر مردان و زنان هر دو به آن اشتغال دارند، مردان بیشتری مبتلا شده و با علائم شدیدتری مواجه شده‌اند. شدت ابتلا و مرگ و میر در مردان کادر بهداشت و درمان نیز بیشتر از زنان بوده است.

به طور کلی کارکنانی که در معرض مواجهه بیشتر با کروناویروس هستند شامل کارکنان خدمات بهداشتی و درمانی، بهداری، خانه های بهداشت کارگری و مرکز بهداشت کار، کارکنان کفن و دفن، کارکنان آزمایشگاه‌های تشخیص طبی، مسئولین و کارکنان فرودگاه‌ها و شرکت‌های هوایی و ریلی و مترو، کلیه وسایل حمل و نقل عمومی اتوبوس، تاکسی و مرزبانان، کارکنان جمع آوری زباله، پسماند و یا فاضلاب، افراد زباله گرد، کارکنانی که مرتب در مسافرت هستند به خصوص به مناطق آلوده و… به این ترتیب اقدامات پیشگیرانه و کنترلی برای محافظت از کارگران در برابر مواجهه با ویروس کرونا و ابتلا به آن بستگی به نوع کار انجام شده و ریسک مواجهه با آن از جمله پتانسیل ارتباط با افراد آلوده و آلودگی محیط کار دارد.

کارفرمایان باید استراتژی‌های کنترل عفونت را بر اساس یک ارزیابی ریسک دقیق با استفاده از تلفیق مناسبی از کنترل های مهندسی و مدیریتی، شیوه‌های کار ایمن و وسایل حفاظت فردی اتخاذ کنند تا از مواجهه کارگران پیشگیری شود. برای جلوگیری از مواجهه شغلی با ویروس کرونا کارفرمایان ملزم هستند که به کارگران در زمینه اجزای پیشگیری از آلودگی از جمله وسایل حفاظت فردی آموزش دهند. همچنین لازم است مردان در محیط کار اصول پیشگیری از بیماری کووید ۱۹ را جدی بگیرند.

_ مسئولیت خانوادگی مردان برای خرید اقلام مورد نیاز خانواده

اکثریت مردان مسئولیت خرید اقلام ضروری خانواده را نیز به عهده دارند و در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند. به همین جهت باید خرید را فقط به تامین مواد اصلی مورد نیاز اختصاص دهند. این کالاهای اصلی شامل مواد شوینده، ضد عفونی کننده و بهداشتی و دارویی و مواد غذایی است. توجه کنید تامین هیچ کالایی مهمتر از کالاهای فوق نیست. همچنین تعداد دفعات خرید را به حداقل ممکن برسانند و سعی کنند خرید اقلام مورد نیاز را یک جا خریداری کنند.

_ تاثیر مسائل فرهنگی بر ابتلای مردان

از جمله مهم‌ترین چالش‌ها باور غلط مردان مبنی بر برتر بودن و قوی تر بودن مردان نسبت به زنان و در نتیجه مغفول ماندن تمرکز بر سلامت خودشان است. با همین باورها است که مردان کمتری به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند و به انجام آزمایش تن می‌دهند یا کمتر از زنان به رعایت اصول بهداشتی تعریف شده مانند شستشوی مکرر دست‌ها، استفاده از ماسک و دستکش مبادرت می‌ورزند. انتشار آمارهای مربوط به ابتلا و مرگ و میر مردان در اثر بیماری کووید۱۹ از مواردی است که می‌تواند بر شکستن این رویکرد غلط برای محافظت در مقابل کرونا موثر باشد.

_ بیماری‌های مزمن در مردان میانسال

گرچه بیماری‌های مهمی مانند بیماری قلبی عروقی ( فشارخون بالا، دیابت، بیماری عروق قلب و بیماری عروق مغز )عامل مهم مرگ و میر بویژه در گروه سنی میانسال و سالمند است، اما این عوامل در مردان نقش بسیار پررنگ تری نسبت به زنان دارند و بروز و شیوع و مرگ و میر ناشی از آنها به طور قابل توجهی بیشتر از زنان است. با توجه به اینکه یک عامل خطر بسیار مهم در شدت ابتلا و مرگ و میر ناشی از کووید ۱۹ ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای فوق است، مردان در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند. از طرف دیگر با توجه به اینکه درصد کثیری از مردان به خصوص در گروه میانسال دارای بیماری‌های مزمن زمینه‌ای غیرواگیر مانند انواع سرطان‌ها، دیابت، بیماری قلبی عروقی، بیماری کلیوی مزمن، بیماری‌های سیستم عصبی و… نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری کرونا و عواقب آن بوده و نیازمند توجه و مراقبت بیشتری هستند.

_ رفتارهای ناسالم در برخی مردان

به همان اندازه که ویروس کرونا خطرناک و مرگ آفرین است، اثرات ناگوار و مخرب تغذیه ناسالم و بی‌تحرکی بر سالامتی نیز می تواند منجر به عواقب ناخوشایندی مانند سکته قلبی و مغزی، دیابت، فشارخون بالا، چاقی، چربی خون بالا، کبد چرب، افسردگی، کاهش قوای عضلانی و ….گردد. تغذیه ناسالم، فعالیت بدنی ناکافی و چاقی از دلایل مهم بیماری‌های غیر واگیر است که متاسفانه مردان را در معرض خطر ابتلا به کووید ۱۹ و مقاومت پایین در مقابله با آن قرار می‌دهد. لازم است مردان برای محافظت از خود در مقابل کرونا و سایر عوارض بیماری‌های غیرواگیر به رفتارهای ناسالم خود در دوره شیوع کرونا پایان دهند.

هیچ چیز به اندازه یک برنامه غذایی کامل و صحیح به تقویت سیستم دفاعی کمک نمی‌کند. همچنین در زمان فاصله‌گذاری اجتماعی، پرهیز از زندگی بی‌تحرک و فعالیت بدنی کافی در این گروه از اهمیت زیادی برخوردار است. ازسوی دیگر، فعالیت بدنی با شدت متوسط، ایمنی بدن را در مقابل بیماری کرونا بالا می‌برد؛ همچنین در کاهش استرس‌های ناشی از این بیماری مهلک موثر است. فعالیت ورزشی مناسب برای بهبود ظرفیت قلبی و تنفسی و تقویت عضلات نیازمند برنامه کاملی برای ابعاد مختلف ورزش هوازی، تمرینات کششی و تمرینات قدرتی است.

_ عامل خطر دخانیات در مردان 

بنابر اعلام وزارت بهداشت، در آخر باید گفت که در همه جوامع، مصرف دخانیات در مردان بسیار بیشتر از زنان است. سابقه مصرف دخانیات هنگام ابتلا به کرونا، علائم بسیار شدیدتر و کشنده‌تری ایجاد می‌کند؛ چرا که دود ناشی از دخانیات مانع از رسیدن اکسیژن به ریه‌ها می‌شود. به دلیل آسیب دیدگی و عملکرد نامناسب ریه‌ها در استعمال کنندگان مواد دخانی، این افراد با شدت و وخامت بیشتری تحت تاثیر این ویروس قرار خواهند گرفت. شیوع بیماری کووید۱۹ احساس ضرورت برای ترک سیگار را افزایش می‌دهد و دلایل کافی وجود دارد که ترک سیگار در طول پاندمی کووید۱۹ می‌تواند شانس مبارزه با ویروس را

دکتر سید محسن زهرایی، درباره موارد بروز سرخک در ایران، گفت: از ابتدای امسال تاکنون ۲۴ مورد ابتلا به سرخک گزارش شده است که عمده آنها مربوط به استان سیستان و بلوچستان است اما مواردی از بیماری هم در استان‌های هرمزگان، خراسان رضوی و تهران مشاهده شده است؛ این درحالیست که در سال ۱۳۹۹ نیز ۳ مورد ابتلا به سرخک گزارش شده است.

سرخک؛ مسری ترین بیماری عفونی

واکسن؛ مهمترین سد حفاظتی مقابل سرخک

وی افزود: سرخک مسری ترین بیماری عفونی است. اگر درمورد کرونا اعلام می‌شود که هر یک مبتلا می‌تواند ۲ تا ۳ نفر را بیمار کند، در مورد سرخک هر یک بیمار در تماس با افراد دیگر می‌تواند تا ۱۸ نفر را بیمار کند؛ بنابراین سرخک بسیار مسری است و باید در نظر داشت که مهم‌ترین سد حفاطتی ما در این بیماری واکسیناسیون است و می‌بایست پوشش واکسیناسیون کودکان در حد بالایی بماند تا بتواند جلوی چرخش ویروس را بگیرد.

وضعیت سرخک در کشورهای همسایه

وی با تاکید بر اینکه بیماری‌های عفونی محدود به مرزهای جغرافیایی سیاسی نمی‌شوند، اظهار کرد: بیماری‌های عفونی به راحتی می‌توانند میان کشورها جابه جا شوند؛ در نتیجه وقتی یک بیماری بر اساس پوشش واکسیناسیون بالا در یک کشور کاهش پیدا کند به آن معنا نیست که بیماری در آن منطقه تمام شده است. کشور ما در محلی قرار دارد که در مرزهای افغانستان، پاکستان و حتی عراق موارد سرخک بسیار بالایی داریم و علت این موضوع هم پوشش واکسیناسیون ناکافی در این کشورها بخصوص در افغانستان و پاکستان است. پوشش واکسیناسیون ضعیف این کشورها سبب می‌شود بیماری‌هایی مثل فلج اطفال هنوز در این کشورها در چرخش باشد. این کشورها برای کنترل سرخک تلاش می‌کنند تا از برنامه واکسیناسیون تکمیلی استفاده کنند یعنی در سال دو یا سه نوبت در سطح کشور یا برخی مناطق که طغیان سرخک بیشتر است به صورت همگانی اقدام به یک نوبت واکسیناسیون کودکان گروه هدف می‌کنند.

زهرایی ادامه داد: در یک سال و نیم گذشته به دلیل پاندمی کرونا عملیات واکسیناسیون تکمیلی متوقف شد یا کیفیت اجرای آن دیگر مانند قبل نبود به همین دلیل سرخک که در افغانستان و پاکستان بیماری بسیار شایعی است، طی ماه‌ها اخیر به وضعیت حادی رسید به شکلی که در نقشه‌هایی که سازمان بهداشت جهانی از این دو کشور منتشر می‌کند شیوع بسیار بالای سرخک کاملا مشهود است. وقتی بیماری در هر کشوری در هر نقطه جهان شایع شود می تواند به نقاط دیگر هم برسد. همانطور که کرونا ابتدا در چین مشاهده شد اما الان تمام کشورهای دنیا درگیر آن شدند. وقتی یک بیماری می‌تواند از کشورهای همسایه به کشور ما هم برسد حتی ممکن است افرادی که پیشتر ایمن شدند نیز در مواجهه بالا با بیماری، باز هم مبتلا شوند.

دستیابی ایران به تاییدیه حذف سرخک و سرخجه در سال ۹۸

لزوم ادامه برنامه واکسیناسیون در کشور

وی با اشاره به دستیابی ایران به تاییدیه حذف سرخک و سرخجه از کشور در سال ۱۳۹۸، تصریح کرد: کشور عمان و بحرین نیز موفق به دریافت این تاییدیه شدند اما از نظر سطح درآمدی و تعداد جمعیت با ما قابل مقایسه نبودند و دستیابی ما به این تاییدیه نشان دهنده برنامه اجرایی خوب واکسیناسیون در ایران و مشارکت مردم است که در مجاورت کشورهای ذکر شده توانستیم به تاییدیه حذف سرخک و سرخجه برسیم. اما باید بدانیم این تاییدیه ماندگار نیست و قرار نیست با اخذ تاییدیه همه مشکلات به یکباره برطرف شود. برنامه واکسیناسیون باید با قدرت ادامه یابد و حساسیت نظام مراقبت هم افزایش یابد. البته در کنار این موارد نمی‌توانیم از نقش همکاری مردم غافل شویم.

وی با اشاره به اینکه تجربه بازگشت مجدد سرخک به کشورها وجود دارد، تاکید کرد: مثلا در کشور انگلستان همان سالی که ما توانستیم تاییدیه حذف سرخک را بگیریم، آنها تاییدیه حذف را به دلیل شیوع بالای بیماری از دست دادند. بنابراین مراقبت از پوشش واکسیناسیون اهمیت بالایی دارد. موضوع مهم این است که شرایط کرونا به هیچ وجه نباید سبب شود که خانواده‌ها فکر کنند که می‌توانند واکسیناسیون کودکان را به تعویق اندازند، واکسینه نشدن کودکان و نوزادان مانند این است که آنها را آماده کنیم تا در معرض خطر سرخک قرار گیرند. بنابراین دقت در واکسیناسیون کودکان اهمیت بسیار بالایی دارد.

رییس اداره بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن وزارت بهداشت با بیان اینکه واکسیناسیون همه افراد ساکن در کشور رایگان است، ادامه داد: در برخی بررسی‌ها مشخص شد پوشش واکسیناسیون برخی اتباع ساکن در ایران به طور معنی داری کمتر از واکسیناسیون کودکان ایرانی است؛ زیرا شاید فکر کنند واکسن در اختیارشان قرار نمی‌گیرد اما باید بدانند واکسن در اختیار آنها قرار خواهد گرفت و در ارائه واکسن برای ما ملیت فرقی ندارد و همه بچه‌های کشور چه ایرانی و چه غیر ایرانی باید از پوشش بالای واکسیناسیون برخوردار شوند.

وی گفت: در نهایت اگر خانواده‌ها حس کردند فرزندشان تب دارد یا دانه‌هایی روی صورت و بدنش زد حتما به پزشک اطفال مراجعه کنند و خواهان دریافت اقدامات تشخیصی و درمانی باشند.

جریان ضد واکسن در دنیا!

وی با اشاره به وجود لابی ضد واکسن در دنیا، اظهار کرد: برای این جریان فرقی میان واکسن کرونا و واکسن سرخک و … وجود ندارد؛ برخی از این گروه‌ها دنبال آن هستند که به هر شکلی علیه واکسیناسیون تبلیغات کنند. این حرکت آسیب‌زا است. در حال حاضر در مورد کرونا می‌بینیم چیزی که می‌تواند ما را از بیماری نجات دهد همین پیدا شدن واکسن موثر علیه بیماری است. بعضی اوقات که واکسیناسیون به حد بالایی می‌رسد دیگر آن بیماری مشکل جدی برای ما نخواهد بود مانند بیماری فلج اطفال و این موضوع ممکن است سبب شود خانواده‌ها فکر کنند که خب بیماری دیگر وجود ندارد و از واکسن زدن فرزندشان خودداری کنند؛ اما، کرونا نشان داد واکسن یک موهبت است و نباید واکسن‌ها و توفیقات فعلی خود را از دست دهیم.

تاثیر کرونا بر پوشش واکسیناسیون در کشور

زهرایی با بیان اینکه شیوع کرونا بر پوشش واکسیناسیون اثرگذار بوده است، گفت: اول به خاطر نگرانی خانواده‌ها از حضور در مراکز بهداشتی برای دریافت واکسن و دوم به دلیل اینکه همکاران سیستم بهداشتی هم طی ۱۵ ماه اخیر شدیدا پیگیر موارد مربوط به کووید۱۹ بودند و نیروی جدیدی هم در سیستم بهداشتی اضافه نشده است. در نتیجه ممکن است فرصت پیگیری عدم مراجعه برخی برای دریافت واکسن توسط همکاران ما کمتر شده باشد.

افزایش موارد سرخک در کشور

وی گفت: در کل جمیع این شرایط بویژه افزایش موارد بیماری سرخک در مرزها سبب بروز بیشتر بیماری در کشور شده است و خانواده‌ها و پزشکان باید بدانند بیماری سرخک تمام نشده است.

وی درباره میزان پوشش واکسیناسیون در کشور، افزود: خوشبختانه پوشش واکسیناسیون در کشور همچنان بالای ۹۵ درصد است اما باید به جایی برسیم که مطمئن باشیم که حتی واکسیناسیون یک کودک هم به تعویق نیفتاده است.