به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، نوسازی بافت های فرسوده، تکمیل واحدهای مسکن مهر، تکمیل ساخت ۴۰۰ هزار واحد مسکن ملی، افزایش وام خرید، تولید مسکن و استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی همگی اهمیت مسکن در رشد اقتصادی را نشان می دهند.

بررسی های آماری در خصوص شاخص های بخش مسکن حاکی از اين است که اين بخش، سهم قابل توجهی در اقتصاد خانوار و شاخص های کلان اقتصادی دارد به گونه ای که حدود 20 درصد از توليد ناخالص داخلی و حدود 13 درصد از اشتغال کشور مربوط به بخش مسکن است.

داشتن مسکن مناسب همواره یکی از دغدغه های خانوارها در ایران بوده که منجر به افزايش کرامت انسانی و همچنين منجر به تسهيل در شرايط ازدواج  می شود.

در هیچ جای دنیا  بهبود مسکن و شهرسازی بدون استفاده از ابزارهای تأمين مالی، مالياتی، فرهنگ سازی، محدوديت ها و فرصت های قانونی انجام نشده  و تجربه نشان داده که برای حل مشکلات اساسی مسکن باید نگاه فرا بخشی به اين موضوع از منظر حکمرانی مسکن داشته باشيم.

وضعیت کنونی بازار مسکن به چه شکل است؟

طبق بررسی های صورت گرفته در حال حاضر مسکن از يک کالای مصرفی به يک کالای سرمایه ای تبدیل شده و ديگر نياز واقعی افراد به مسکن تنها مولفه تعيين کننده در این حوزه نيست.

از سوی دیگر نسبت خانه های خالی به کل موجودی واحدهای مسکونی کشور ١١ درصد است که نشان می دهد از هر ١٠ خانه در کشور، حداقل یکی خالی است.

کاهش توليد ساليانه مسکن از متوسط ٧٧٠ هزار واحد در سال ١٣٩٢ به متوسط ساليانه حدود ۴٠٠ هزار واحد جای بسی تامل دارد.

عدم تأمين نياز سالانه حدود یک ميليون واحد مسکونی در کل کشور  طی سال های ۹۶  تا کنون ،کاهش  پوشش دهی تسهیلات بانکی از هزينه مسکن و سهم بسيار کم بخش مسکن از تسهیلات بانکی  و افزايش شاخص طول دوره انتظار مسکن از سال از ١٥ سال به ٣١ سال و همچنین  افزايش سهم مسکن از سبد هزينه خانوار در سال های ١٣٧١ تا ١٣٩٩ از ٢٨درصد به ٣٧ درصد، افزايش سهم مستأجران شهری طی سال های۶۵ تا ۹۵ از ١٨ درصد به ٣٧ درصد از جمله مواردی است که باید در این دوره به تمامی این بخش ها نگاه ویژه ای شود.

براساس این گزارش برای بهبود وضعیت کنونی بخش مسکن باید همکاری تمامی بخش ها در دستور کار قرار گیرد، از سوی دیگر استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی از جمله سازندگان و انبوه سازان هم باید در این دوره بیش از گذشته اجرایی شود.

در حال حاضر بهبود وضعیت بازار اجاره و کاهش و یا حداقل تثبیت قیمت مسکن از مهم ترین دغدغه های حوزه مسکن برای بسیاری از خریداران خانه در کشور است.

استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی در این دوره مشکل گشای بخش مسکن

فرشید پورحاجت دبیر کانون انبوه سازان مسکن در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، با بیان اینکه تمامی برنامه و راهبردهای وزیر پیشنهادی راه و شهرسازی را مطالعه کرده ام، گفت: امیدوارم برنامه و شعارهایی که  قاسمی در خصوص وضعیت بازار مسکن ارائه کرده است، تنها در حد شعار باقی نماند و بتواند در طول ۴ سال آنها را اجرایی کند.

او ادامه داد: متاسفانه دولت گذشته در حوزه مسکن و شهرسازی نتوانست چندان از ظرفیت های بخش خصوصی استفاده کند که همین امر خود باعث وارد شدن آسیب زیادی به بخش مسکن کشور شد، بنابراین باید در این دولت وزیر راه و شهرسازی برای بهبود وضعیت بازار مسکن از توانمندی های بخش خصوصی استفاده کند.

دبیر کانون سراسری انبوه سازان توضیح داد: وزیر پیشنهادی راه و شهرسازی تاکنون همانند سایر وزرا جلسه و یا هم اندیشی با بخش خصوصی در این مدت نداشت که این خود یکی از نگرانی های بخش خصوصی به شمار می رود، بنابراین امیدواریم در این دوره وزیر راه و شهرسازی جلسات مداومی با بخش خصوصی داشته باشد و از سوی دیگر حتما باید قانون بهبود فضای کسب و کار را برای سازندگان تسهیل کند‌‌.

پورحاجت در ادامه مهم ترین راهکارهای ساماندهی بازار مسکن را افزایش عرضه دانست و گفت: امیدواریم رستم قاسمی در صورت اخذ رای اعتماد از مجلس بتواند در حوزه ساخت و ساز تحول ایجاد کند.

او گفت: البته تجربه ثابت کرده دولت توان اجرای پروژه‌های مسکونی را ندارد و باید از بخش خصوصی استفاده کند و سیاست های رقابتی در حوزه بازار مسکن به طور خاص بسته‌های خدمت را به شکل متنوع ارائه کند تا با احداث سالانه یک میلیون واحد، بازار مسکن مقداری کنترل شود.

دبیر کانون سراسری انبوه‌ سازان بیان کرد: با توجه به تجربه گذشته در حوزه وزارت، بخش عمرانی کشور و ارتباط خوب با بخش خصوصی از سوی وزیر پیشنهادی راه و شهرسازی، شرایط بهتری برای بخش مسکن کشور رقم خواهد خورد. بخشی از مشکلات مسکن به قوانین دست و پا گیر مربوط است که باید در جهت بهبود کسب و کار رفع شود.

پورحاجت با بیان اینکه با توجه به سابقه وزیر پیشنهادی راه و شهرسازی در صورت رای اعتماد مجلس به او، می‌توانیم باب همکاری وزارت راه و شهرسازی را سریع باز کنیم، یادآور شد: رئیس‌جمهور وعده ساخت سالانه یک میلیون مسکن را داده و بخش خصوصی و به طور خاص مجموعه انبوه سازان این توان و پتانسیل را دارند در کنار دولت عقب‌ماندگی بخش مسکن را جبران کنند.

او افزود: امیدوارم وزیر پیشنهادی اعتماد بخش خصوصی را جلب کند تا شرایط بهتری برای بخش مسکن و ساختمان کشور رقم بخورد.

جلوگیری از بروکراسی های وقت گیر بازار مسکن را به ثبات می رساند

همچنین شهاب سعادت نژاد رئیس انجمن سازندگان بخش مسکن در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: سازندگان دارای صلاحیت و انبوه سازان تابع برنامه ها و اقدامات وزارت راه و شهرسازی هستند اما باید ساخت مسکن در شهر‌ها مطابق قانون توسط افراد و شرکت‌های دارای صلاحیت که این صلاحیت را خود وزارت راه و شهرسازی مطابق قانون داده است، ساخته شود.

رئیس انجمن سازندگان مسکن و ساختمان شهر تهران با بیان اینکه کار ساخت مسکن  توسط افراد و شرکت‌های دارای صلاحیت علاوه بر بالا بردن عمر و کیفیت ساختمان‌ها می تواند از جان و مال خریداران ساختمان‌ها نیز محافظت کند، افزود:  با ورود افراد دارای صلاحیت شاهد تخریب‌ها و ریزش‌های و حوادث ساختمانی کمتری خواهیم بود.

سعادت نژاد با اشاره به اینکه وزارت راه و شهرسازی با همکاری وزارت کشور نباید اجازه دهند که ساختمان‌های با کیفیت پایین و ناایمن توسط افراد غیر متخصص ساخته شوند، ادامه داد: در صورتی که  حمایت‌های لازم از بخش خصوصی انجام شود و موانع سر راه تولید مصالح و ساختار شرکت‌ها و افراد دارای صلاحیت، برداشته شود، شاهد افزایش ساخت و ساز با کیفیت خواهیم بود.

او تاکید کرد: در صورتی که صدور مجوزات لازم و تحویل زمین به سرعت و بدون معارض به سازندگان و انبوه سازان انجام شود، این بخش می‌تواند کمک بزرگی در تامین مسکن با کیفیت و استاندارد و مقاوم باشد و در کنار وزارت راه و شهرسازی  به عنوان یک بازوی کمکی عمل کند.

رئیس انجمن سازندگان شهر تهران تصریح کرد: اجرای چنین برنامه و اقداماتی می تواند باعث شود که مردم و مصرف کنندگان نهایی در خانه‌هایی ایمن و با کیفیت و طول عمر بالا و قیمتی مناسب قرار گیرند.

او یادآور شد: حضور  وزرای کارآمد و قوی در وزارت راه و شهرسازی و وزارت کشور و همچنین داشتن پویایی بدنه وزارت و جلوگیری از بروکراسی‌های وقت گیر باعث می شود، همکاری‌های تازه و خوبی با بخش خصوصی انجام شود تا شاهد ساختمان‌های مقاوم با تعداد بالا و قیمتی مناسب در کل کشور  باشیم.

مسکن استیجاری را عملیاتی کنند

حسن محتشم کارشناس حوزه مسکن در گفت‌وگو با خبرنگار راه و شهرسازی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: اگر دولت جدید بتواند امسال قیمت خانه و اجاره را افزایش ندهد، می‌توانیم بگوییم ميزان تورم اجاره کاهش پیدا خواهد کرد.

او ادامه داد: قیمت گذاری بهتر است بر اساس عرضه و تقاضا باشد اگر قیمت گذاری دستوری باشد در کوتاه مدت شايد بتواند تا حدودی  مؤثر باشد ولی در بلند مدت جواب منفی خواهد داشت.

محتشم درباره  راهکارها برای حل مشکل اجاره مسکن توضیح داد: دولت می‌تواند تسهیلاتی را به سازندگان مسکن بدهد که بتوانند برای اجاره قیمت متعادل تری را ارائه دهند، نمی‌شود قیمت مسکن افزایش پیدا کند و اجاره ثابت بماند. یکی از راهکارهایی که دولت می‌تواند  در خصوص كنترل نرخ اجاره  انجام دهد ساخت و احداث مسکن‌‌های اجاره‌ای است كه دولت با كمک شهرداری ها و بخش خصوصی می‌تواند بسازد و  در اجاره آن ها نظارت مستقیم داشته باشد. با اين روش می توان قیمت اجاره را تا حدودی کنترل  و مديريت کرد.

این کارشناس مسکن درباره تاثیر قانون مالیات بر خانه‌های خالی توضیح داد: دولت  با اجرای قانون مالیات بر خانه‌های خالی مشخص نیست تا چه ميزان بتواند نقش خود را به منظور پايين آوردن و يا كنترل نرخ اجاره اعمال کند؛ چون اجرای اين قانون ممكن  است ابتدا و در كوتاه مدت موجب عرضه واحد های خالی به بازار شود اما اين موضوع مطمئنا در توليد مسكن اثر منفی داشته و در بلند مدت برخلاف هدف تعيين شده اثر خود را نمايان می‌كند. البته  برخی از صاحبان این مسکن ها به دلیل اینکه می‌ترسند مشمول جریمه شوند، می‌توانند در زمینه عرضه کمک کنند و موثر واقع شوند ولي اين تاثير مقطعی خواهد بود.

برنامه های پیشنهادی رستم قاسمی چیست؟

بر اساس این گزارش رستم قاسمی وزیر پیشنهادی راه و شهرسازی تاکنون برنامه هایی را در خصوص بهبود وضعیت بازار مسکن ارائه کرده است که امیدواریم در طول این مدت بتواند این برنامه ها را به مرحله اجرایی برساند.

رستم قاسمی  وزیر پیشنهادی با اشاره به وضعیت نامناسب بازار مسکن در کشور به کاهش حدود 400 هزار واحدی ساخت مسکن طی هشت سال گذشته، کاهش پوشش دهی تسهیلات بانکی از هزینه مسکن و سهم بسیار کم بخش مسکن از تسهیلات بانکی حدود 5 درصد در سال 99  اشاره کرده است.

همچنین در بخش اقدامات پیشران در حوزه مسکن و شهرسازی اجرای چند برنامه از جمله سند ملی آمایش سرزمینی،‌ تکمیل و به‌روزرسانی سامان املاک و اسکان، همکاری با قوه قضاییه در جهت تکمیل و به روز رسانی طرح ملی حدنگاری، اولویت روستاها و شهرهای کوچک و متوسط در فرآیند عرضه زمین و مسکن و …تاکید شده است.

براساس این گزارش در حال حاضر بازار مسکن تشنه مدیریت و افزایش تولید است. امید است در این دوره دولت بتواند با حمایت از بخش خصوصی و افزایش عرضه، جان دوباره ای به آن بخشد.

به گزارش مهر، وی ادامه داد: با انتخاب آقای رئیسی به عنوان رئیس جمهور جدید، بارقه‌های امید در مردم ایجاد شد که امیدواریم با عمل به وعده‌ها، این احساس دائمی شود.

همتی با اشاره به اینکه یکی از مهمترین بحث‌ها در عرضه مسکن بحث زمین است اضافه کرد: زمین موجب می‌شود التهاب کنونی جامعه از ناامیدی و نارضایتی، فروکش کند.

کارشناس مسکن به مساحت زیاد سرزمین کشورمان اشاره و اضافه کرد: توده‌های جمعیتی ما کمتر از ۵ درصد کشور است؛ اگر پهنه سرزمین کشورمان را به تعداد جمعیت کشور تقسیم کنیم تقریباً به هر نفر، ۲۰ هزار متر مربع می‌رسد، اما ما می‌گوئیم حداقل حق هر ایرانی، این است که ۲۰۰ متر زمین به او اختصاص بدهیم.

معاون مرکز پژوهش‌های مجلس: صندوق ملی مسکن برای پرداخت وام یارانه‌ای مسکن تشکیل شود

معاون مطالعات تولیدی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی هم با حضور در این برنامه به راهبردهای اساسی پیشنهادی این مرکز در حوزه مسکن برای دولت آینده اشاره کرد و گفت: ساخت مسکن به عنوان تکلیف قانون اساسی در تیراژ بالاست و آقای رئیسی هم در این باره وعده داده است.

امیررضا شاهانی، حذف قیمت زمین از هزینه تمام شده مسکن را از دیگر راهبردهای مرکز پژوهش‌های مجلس برشمرد و افزود: باید برنامه ریزی کرد برای اینکه حداقل ۷۰ درصد هزینه مسکن از طریق وام بانکی تأمین شود.

شاهانی اضافه کرد: تخصیص یارانه سود تسهیلات به دهک‌های پایین جامعه با استفاده از منابع صندوق ملی مسکن و تسهیل در صدور مجوزها از جمله مجوز ساخت و پایان کار شهرداری و نظام مهندسی از دیگر راهبردهاست.

وی گفت: در طرح جهش تولید و تأمین مسکن پیش بینی شده است که با ۴ اولویت، زمین برای این طرح در نظر گرفته شود.

شاهانی با اشاره به تکلیف قانونی مبنی بر ساخت سالانه یک میلیون واحد مسکونی گفت: از این میزان، با فراهم کردن شرایط مناسب، ۴۰۰ هزار واحد را مردم می‌سازند و ۲۰۰ هزار واحد هم برای بافت‌ها و مسکن روستایی در نظر گرفته شده است و برای ۴۰۰ هزار واحد مسکن شهری هم اولویت‌هایی در نظر گرفته شده است از جمله استفاده از اراضی درون شهری و درون بافت روستاهاست.

وی ادامه داد: استفاده از اراضی متصل به بافت شهری، اراضی دستگاه‌های دولتی و زمین‌های وزارت جهاد کشاورزی از دیگر راه‌های تأمین زمین است.

معاون مطالعات تولیدی مرکز پژوهش‌های مجلس شواری اسلامی با بیان اینکه سه دهک پایین جامعه حتی در صورت اعطای وام بانکی، توانایی بازپرداخت اقساط آن را ندارند، گفت: تمهیدی برای آنها اندیشیده شده است که صندوق ملی مسکن تشکیل شود تا با عنوان یارانه بتواند به اقشار کم در آمد اختصاص پیدا کند.

شاهانی افزود: در طرح جهش تولید و تأمین مسکن، تأمین مصالح ساختمانی پیش بینی شده و وزارت اقتصاد مکلف شده است که آن را از نظر قیمت، پوشش ریسک دهد.

وی با اشاره به اینکه طرح مسکن مهر، بزرگترین طرح مسکن سازی تاریخ کشور بود، اضافه کرد: صنعتی سازی ساخت و ساز، تولید و سرعت ساخت ساختمان را بیشتر و هزینه‌ها را کمتر می‌کند.

معاون مطالعات تولیدی مرکز پژوهش‌های مجلس شواری اسلامی گفت: بر اساس برآوردها بر مبنای پوشش ۷۰ درصد قیمت مسکن، ۱۶۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات برای بانک‌ها در نظر گرفته بودیم اما مجلس، این رقم را به ۳۶۰ هزار میلیارد تومان افزایش داد بنابر این دولت بعد، مشکلی در این زمینه نخواهد داشت.

همتی: شورای عالی شهرسازی کمکی برای رفع مشکل کمبود زمین نمی‌کند

مقداد همتی کارشناس مسکن نیز در ادامه این برنامه گفت: در دولت‌های نهم و دهم در شورای عالی شهرسازی، مشکلی در زمینه تأمین زمین و توسعه شهری نداشتیم اما نمی دانم در دولت‌های یازدهم و دوازدهم چه اتفاقی افتاده است که تنش‌های زیاد بین دستگاهی در این باره وجود دارد.

وی افزود: در دولت‌های نهم و دهم، شورای عالی مسکن تشکیل شده بود و با حضور رئیس جمهور، هفتگی مشکلات را بررسی و حل می‌کرد.

همتی اضافه کرد: یکی از راه حل‌ها این است که از طریق الحاق به بافت یا شهرک و یا ایجاد شهرهای جدید، توسعه شهری را ایجاد کنیم.

وی با اشاره به اینکه برای کنترل قیمت باید سوداگری‌ها را کنترل کنیم ادامه داد: قانون جامع مالیاتی از جمله راهکارهاست.

کارشناس شهرسازی: چرا جلوی گسترش شهرها را می‌گیرند؟

محمدرضا قلندر شریف کارشناس مسکن نیز در ارتباط تلفنی با این برنامه با اشاره به اینکه نمی دانم چه کسی از گذشته این موضوع را مطرح کرد که نباید وسعت شهرهای ما افزایش یابد؟ گفت: در نتیجه به سمت مرتفع سازی رفتیم و این موضوع به جایی رسید که در شهرها، تراکم و مشکلات اجتماعی و فرهنگی را ایجاد کردیم.

وی ادامه داد: جایگاه اصلی شهرها در طرح جامع مشخص است و یکی از فعال‌ترین حوزه‌ها برای تأمین مسکن که قیمت زمین را کاهش می‌دهد شورای عالی شهرسازی است.

قلندر شریف تاکید کرد: این شورا باید در این دولت بسیار فعال شود و بتواند به صورت جهادی و خیلی ضربتی و فوری با رعایت مسائل کارشناسی، زمین‌های مورد نیاز را به شهرها الحاق کند.

وی افزود: در دولت‌های نهم و دهم در شهر مشهد برای مسکن مهر، زمین نداشتیم اما با یک اقدام انقلابی و با الحاق بخشی از محدود شهر مشهد که به شهرک مهرگان معروف شد این شهرک ویلایی را احداث کردیم که رضایتمندی را در پی داشت.

قلندر شریف اضافه کرد: این اقدام به سرعت قیمت‌ها را بسیار کاهش داد بنابراین اگر اراده لازم وجود داشته باشد در تأمین زمین مشکلی نخواهیم داشت.

وی گفت: با اراضی کاربری تجاری می‌توانیم برای ساخت زیرساخت‌ها مدرسه و مسجد شهرها و محلات جدید، تأمین اعتبار کنیم و هزینه‌های دولت، کاهش یابد.

کارشناس شهرسازی با بیان اینکه عرضه گسترده زمین‌های حریم قانونی شهرها به ویژه در شهرهای کوچک‌تر و متوسط به متقاضیان واجد شرایط، راهکار مناسبی است، گفت: زمین یکی از مسائل مهم تولید مسکن است که به طور میانگین ۵۰ درصد هزینه تمام شده مسکن را تشکیل می‌دهد.

کارشناس اقتصاد مسکن: زمین‌های اطراف شهرها را به خانواده‌ها بدهید

ابوالفضل نوروزی افزود: تنها راهی که می‌تواند موجب شود مردم بتوانند با قیمت کمتری خانه دار شوند این است که زمین‌های اطراف شهرها به خانواده‌ها واگذار شود؛ مدلی که در دولت‌های نهم و دهم انجام شد.

وی با بیان اینکه تأثیر مصالح در هزینه تمام شده مسکن در مقایسه با زمین، کمتر است اضافه کرد: باید بتوانیم دلالان را از بازار مصالح حذف کنیم تا با قیمت کمتر در اختیار مصرف کننده نهایی قرار گیرد.

نوروزی گفت: قرار دادن مالیات بر خانه‌ها، می‌تواند دلالان را از بازار مسکن خارج کند.

انبوه ساز: برای ساخت۱۰۰  متر حداقل ۴۰۰ میلیون تومان نیاز است

نایب رئیس کانون سراسری انبوه سازان کشور نیز در ارتباط تلفنی با این برنامه گفت: در برنامه تولید مسکن، مشکلات مشهودی داریم و حداقل یک آورده ۴۰۰ میلیون تومانی برای ۱۰۰ متر مربع نیاز است.

ایرج رهبر افزود: در مسکن مهر، مشکلات عدیده ای در دریافت آورده مردم داشتیم و اکنون چنین آورده‌ای برای افراد کم بضاعت، بسیار مشکل است و انبوه سازان در وسط کار ساخت و ساز دچار مشکل خواهند شد.