نام‌هایی مانند بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی فرمان امام، بنیاد برکت، سازمان اوقاف و نهادهای اقتصادی وابسته به بخش‌های مختلف حاکمیت، سال‌هاست در اقتصاد ایران حضور و منابع بسیاری را در اختیار دارند؛ اما پرسش اصلی این است که صورت‌حساب عمومی این حضور چیست؟

این نهادها چقدر دارایی دارند؟ در یک سال گذشته چه میزان سرمایه‌گذاری کرده‌اند؟ سودآوری آنها چقدر بوده؟ سود حاصل از فعالیت‌های اقتصادی‌شان کجا خرج شده و چه نسبتی با رفاه عمومی، حمایت از اقشار ضعیف، افزایش تولید و بازسازی اقتصاد به‌ویژه در دوران جنگ و پس از آن دارد؟

افکار عمومی اساسا نمی‌داند نهادهای اقتصادی حاکمیتی چه کرده‌اند

مهدی پازوکی، کارشناس اقتصادی پاسخ به این پرسش‌ها را نقطه آغاز اصلاح حکمرانی اقتصادی در ایران می‌داند. او معتقد است مساله اصلی فقط این نیست که این نهادها چه کرده‌اند یا نکرده‌اند؛ مساله مهم‌تر این است که افکار عمومی اساسا نمی‌داند آنها چه کرده‌اند!

نبود بیلان مالی شفاف در نهادهای اقتصادی حاکمیتی، به مانعی جدی در برابر شکل‌گیری بخش خصوصی کارآمد و توسعه‌خواه در ایران تبدیل شده است

به باور این کارشناس اقتصادی، نبود بیلان مالی (صورت سود و زیان) شفاف، نبود گزارش عمومی از دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها و نامشخص بودن محل مصرف سود این نهادها، نه‌تنها اعتماد عمومی را تضعیف کرده، بلکه به مانعی جدی در برابر شکل‌گیری بخش خصوصی کارآمد و توسعه‌خواه در ایران تبدیل شده است.

تا زمانی که بخش بزرگی از اقتصاد در فضای غیرشفاف فعالیت کند، نمی‌توان انتظار داشت تولید ملی رشد کند

پازوکی تاکید می‌کند اقتصاد ایران برای خروج از وضعیت فعلی، پیش از هر چیز به شفافیت، خزانه واحد، پاسخگویی مالی و بازگشت منابع اقتصادی برای خدمت به تولید و رفاه عمومی نیاز دارد. از نگاه او، تا زمانی که بخش بزرگی از اقتصاد در فضای غیرشفاف، خارج از رقابت و بدون پاسخگویی عمومی فعالیت کند، نمی‌توان انتظار داشت سرمایه‌گذاری افزایش یابد، تولید ملی رشد کند و کیک اقتصاد ایران دوباره بزرگ‌تر شود.

نهادهای اقتصادی حاکمیتی باید گزارش و بیلان مالی بدهند

پازوکی نقطه آغاز بحث را نه قضاوت قطعی درباره عملکرد نهادهای اقتصادی حاکمیتی، بلکه نبود اطلاعات قابل اتکا درباره عملکرد آنها می‌داند. او می‌گوید مساله اصلی این است که افکار عمومی نمی‌داند بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی فرمان امام، بنیاد برکت، سازمان اوقاف و سایر نهادهای مشابه، چه میزان دارایی در اختیار دارند، سالانه چقدر سرمایه‌گذاری می‌کنند، سودآوری آنها چقدر است و سود حاصل از فعالیت اقتصادی‌شان در چه مسیری هزینه می‌شود.

بنیاد مستضعفان باید روشن کند اصل سرمایه‌اش چقدر است، سال گذشته چقدر سرمایه‌گذاری کرده، دارایی‌هایش چه میزان است، سودش چقدر بوده و این سود کجا خرج شده است

پازوکی در این زمینه اظهار کرد: «سوال من این است که این نهادها بیلان مالی‌شان کجاست؟ مثلا بنیاد مستضعفان باید روشن کند اصل سرمایه‌اش چقدر است، سال گذشته چقدر سرمایه‌گذاری کرده، دارایی‌هایش چه میزان است، سودش چقدر بوده و این سود کجا خرج شده است.»

افکار عمومی حق دارد بداند نهادی که نام مستضعفان را یدک می‌کشد، در عمل برای مستضعفان چه کرده است
به گفته این کارشناس اقتصادی، رسانه‌ها باید از مدیران این نهادها بخواهند که درباره عملکرد مالی خود به جامعه گزارش دهند. او تاکید می‌کند افکار عمومی حق دارد بداند نهادی که نام مستضعفان را یدک می‌کشد، در عمل برای مستضعفان چه کرده است.

منابعی که در اختیار نهادهای حاکمیتی قرار دارد، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم به دارایی‌های عمومی و ملی مربوط می‌شود

از نظر پازوکی، این پرسش نه سیاسی، بلکه یک مطالبه اقتصادی، اجتماعی و حکمرانی است؛ زیرا منابعی که در اختیار این نهادها قرار دارد، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم به دارایی‌های عمومی و ملی مربوط می‌شود.

وی ادامه داد: «باید از رئیس بنیاد مستضعفان پرسید شما برای مستضعفان چه کرده‌اید؟ باید گفت ما می‌خواهیم بیلان مالی شما را گزارش کنیم. این مطالبه افکار عمومی است.»

شفافیت مالی باید از همین نقطه آغاز شود؛ از پاسخ به این سوال ساده که دارایی‌ها، درآمدها و هزینه‌های نهادهای حاکمیتی دقیقا کجاست

پازوکی معتقد است تا زمانی که این نهادها گزارش مالی روشن، قابل بررسی و قابل مقایسه ارائه نکنند، نمی‌توان درباره نقش واقعی آنها در اقتصاد، حمایت از تولید، کمک به اقشار ضعیف یا مشارکت در بازسازی کشور قضاوت دقیقی داشت. به باور او، شفافیت مالی باید از همین نقطه آغاز شود؛ از پاسخ به این سوال ساده که دارایی‌ها، درآمدها و هزینه‌های این نهادها دقیقا کجاست.

وقتی نهادهایی با قدرت اقتصادی و دسترسی گسترده وارد فعالیت اقتصادی می‌شوند، بخش خصوصی واقعی امکان رشد سالم و پایدار را پیدا نمی‌کند

پازوکی در ادامه، نبود شفافیت در عملکرد نهادهای اقتصادی حاکمیتی را فقط یک مساله اطلاعاتی نمی‌داند؛ بلکه آن را یکی از عوامل تضعیف بخش خصوصی در ایران معرفی می‌کند. به گفته او، وقتی نهادهایی با قدرت اقتصادی گسترده، دسترسی‌های ویژه، معافیت‌ها، شبکه‌های انحصاری و موقعیت‌های غیررقابتی وارد فعالیت اقتصادی می‌شوند، بخش خصوصی واقعی امکان رشد سالم و پایدار را پیدا نمی‌کند.

او اظهار کرد: «به نظر من این سازمان‌ها اجازه نمی‌دهند بخش خصوصی کارآمد و توسعه‌خواه در ایران شکل بگیرد. اینها به دلیل انحصاری که دارند، در هر حوزه‌ای که سرمایه‌گذاری می‌کنند، عملا فضای رقابت را برای بخش خصوصی دشوار می‌کنند.»

اقتصاد سالم به بخش خصوصی مستقل، رقابتی و پاسخگو نیاز دارد

از نگاه این کارشناس اقتصادی، اقتصاد سالم به بخش خصوصی مستقل، رقابتی و پاسخگو نیاز دارد؛ بخشی که سرمایه‌گذاری کند، ریسک بپذیرد، بهره‌وری ایجاد کند و در برابر جامعه و قانون پاسخگو باشد. اما در اقتصادی که بخش مهمی از فعالیت‌ها در اختیار نهادهای بزرگ و غیرشفاف قرار می‌گیرد، بخش خصوصی واقعی یا کنار زده می‌شود یا انگیزه‌ای برای ورود به سرمایه‌گذاری بلندمدت پیدا نمی‌کند.

وقتی شفافیت وجود ندارد، امنیت اقتصادی و انگیزه سرمایه‌گذاری هم کاهش پیدا می‌کند

پازوکی تاکید می‌کند که این وضعیت، تنها به کاهش رقابت منجر نمی‌شود؛ بلکه بر اعتماد فعالان اقتصادی نیز اثر می‌گذارد. وقتی سرمایه‌گذار نداند قواعد بازی چیست، رقیب او چه امتیازهایی دارد، منابع چگونه تخصیص می‌یابد و مالکیت اقتصادی تا چه اندازه قابل پیش‌بینی است، طبیعی است که تمایلی به سرمایه‌گذاری مولد در کشور نداشته باشد.

وی ادامه داد: «فضای کسب‌وکار در چنین شرایطی آسیب می‌بیند. وقتی شفافیت وجود ندارد، امنیت اقتصادی و انگیزه سرمایه‌گذاری هم کاهش پیدا می‌کند.»

اگر اقتصاد ایران می‌خواهد سرمایه‌های داخلی و حتی سرمایه ایرانیان خارج از کشور را جذب کند، باید نخست محیطی شفاف، رقابتی و امن برای فعالیت اقتصادی ایجاد کند

به باور پازوکی، یکی از دلایل خروج سرمایه از کشور و تبدیل منابع ایرانیان به دارایی‌هایی در خارج از مرزها، همین نااطمینانی نسبت به فضای کسب‌وکار داخلی است. او می‌گوید اگر اقتصاد ایران می‌خواهد سرمایه‌های داخلی و حتی سرمایه ایرانیان خارج از کشور را جذب کند، باید نخست محیطی شفاف، رقابتی و امن برای فعالیت اقتصادی ایجاد کند.

کاهش سرمایه‌گذاری، کیک اقتصاد ایران را کوچک کرده است

پازوکی پیوند میان نبود شفافیت، ضعف فضای کسب‌وکار و کاهش رشد اقتصادی را مستقیم می‌داند. او تاکید می‌کند یکی از مهم‌ترین دلایل افت رشد اقتصادی و کوچک‌تر شدن اقتصاد ایران در سال‌های اخیر، کاهش سرمایه‌گذاری است. از نگاه او، سرمایه‌گذاری با یک وقفه زمانی به تولید تبدیل می‌شود؛ بنابراین وقتی سرمایه‌گذاری کاهش پیدا می‌کند، اثر آن دیر یا زود در کاهش تولید ملی، افت رشد اقتصادی، کاهش درآمد سرانه و گسترش فقر ظاهر می‌شود.

او در این زمینه گفت: «یکی از دلایل اینکه رشد اقتصادی ما در سال‌های اخیر کاهش پیدا کرده و کیک اقتصاد کوچک شده، این است که رشد سرمایه‌گذاری به شدت کاهش یافته است. سرمایه‌گذاری با یک تاخیر زمانی تبدیل به تولید می‌شود. وقتی سرمایه‌گذاری کم شود، تولید ملی کاهش پیدا می‌کند و در نهایت رشد اقتصادی و درآمد سرانه پایین می‌آید.»

کاهش سرمایه‌گذاری فقط یک شاخص آماری نیست، بلکه نشانه‌ای از بی‌اعتمادی فعالان اقتصادی به آینده است

این کارشناس اقتصادی معتقد است کاهش سرمایه‌گذاری فقط یک شاخص آماری نیست، بلکه نشانه‌ای از بی‌اعتمادی فعالان اقتصادی به آینده است. وقتی بنگاه‌ها توسعه نمی‌یابند، سرمایه‌گذار جدید وارد نمی‌شود، منابع از بخش مولد خارج می‌شود و سرمایه‌ها به سمت بازارهای غیرمولد یا خارج از کشور حرکت می‌کند، نتیجه آن کاهش ظرفیت تولیدی اقتصاد است.

پازوکی در ادامه افزود: «اگر می‌خواهیم تولید ملی افزایش پیدا کند و رشد اقتصادی که یکی از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصاد است تحقق یابد، باید فضای کسب‌وکار اصلاح شود. اما اصلاح فضای کسب‌وکار بدون شفافیت ممکن نیست.»

اگر نهادهای اقتصادی حاکمیتی واقعا به دنبال کمک به اقتصاد کشور هستند، باید عملکرد مالی خود را شفاف کنند

به گفته او، بخش مهمی از مساله به نحوه فعالیت نهادهای بزرگ اقتصادی بازمی‌گردد. این نهادها اگر واقعا به دنبال کمک به اقتصاد کشور هستند، باید عملکرد مالی خود را شفاف کنند، منابع خود را به سمت سرمایه‌گذاری مولد ببرند و نشان دهند چه سهمی در افزایش تولید، اشتغال و رفاه عمومی داشته‌اند.

او تاکید می‌کند در شرایطی که کشور نیازمند بازسازی و تقویت توان اقتصادی است، نمی‌توان منابع بزرگ اقتصادی را در فضای غیرشفاف نگه داشت و همزمان از مردم و بخش خصوصی انتظار داشت بار اصلی توسعه، تولید و سرمایه‌گذاری را بر دوش بکشند.

مملکت نمی‌تواند 2 خزانه داشته باشد!

یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان پازوکی، نقد چندپارگی مالی در اقتصاد ایران است. او معتقد است کشور باید یک خزانه واحد داشته باشد و همه درآمدها، منابع و دارایی‌هایی که ماهیت عمومی دارند، باید در چارچوب شفاف و قابل نظارت وارد ساختار مالی رسمی کشور شوند.

او اظهار کرد: «مملکت باید یک خزانه داشته باشد. نمی‌شود در کشور چند خزانه وجود داشته باشد. همه درآمدهای کشور باید وارد خزانه شود و بعد درباره نحوه هزینه‌کرد آنها تصمیم‌گیری شفاف صورت بگیرد.»

اگر اموالی مربوط به منابع عمومی، دارایی‌های ملی یا اموال مصادره‌شده است، باید تکلیف آن روشن شود

پازوکی این موضوع را به بنیادها و نهادهایی پیوند می‌دهد که دارایی‌ها و درآمدهای قابل توجه دارند، اما جامعه تصویر روشنی از حساب‌وکتاب آنها ندارد. به گفته او، اگر اموالی مربوط به منابع عمومی، دارایی‌های ملی یا اموال مصادره‌شده است، باید تکلیف آن روشن شود. اگر این اموال باید به دولت و خزانه عمومی بازگردد، باید بازگردد و اگر در اختیار نهادی قرار گرفته، آن نهاد باید درباره محل مصرف و بازدهی آن پاسخگو باشد.

نمی‌شود بخشی از منابع در اختیار نهادهایی باشد که مردم ندانند با آن چه می‌کنند

پازوکی ادامه داد: «سوال من این است که این اموال متعلق به چه کسی است؟ اگر متعلق به منابع عمومی است، باید مسیر آن روشن باشد. نمی‌شود بخشی از منابع در اختیار نهادهایی باشد که مردم ندانند با آن چه می‌کنند.»

از نگاه این کارشناس اقتصادی، خزانه واحد فقط یک بحث فنی در بودجه‌نویسی نیست، بلکه یکی از پایه‌های حکمرانی اقتصادی سالم است. وقتی درآمدها و هزینه‌ها در مسیرهای متعدد، غیرشفاف و خارج از نظارت عمومی حرکت کند، امکان برنامه‌ریزی مالی دقیق از دولت گرفته می‌شود و بار کسری بودجه در نهایت به مردم منتقل خواهد شد.

اگر اقتصاد ایران قرار است از چرخه کسری بودجه، تورم و کاهش قدرت خرید خارج شود، باید همه منابع عمومی در یک چارچوب شفاف دیده شوند

پازوکی معتقد است اگر اقتصاد ایران قرار است از چرخه کسری بودجه، تورم و کاهش قدرت خرید خارج شود، باید همه منابع عمومی در یک چارچوب شفاف دیده شوند. در غیر این صورت، دولت از یک سو با کمبود منابع برای حمایت از اقشار ضعیف روبه‌رو می‌شود و از سوی دیگر، نهادهایی با منابع قابل توجه، بدون پاسخگویی کافی به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

دولت به نهادهایی کمک می‌کند که نباید کمک کند!

پازوکی در بخش دیگری از سخنان خود، به ساختار بودجه عمومی اشاره می‌کند و می‌گوید دولت در شرایطی با بحران منابع و کسری بودجه روبه‌روست که همچنان به نهادها، سازمان‌ها و مجموعه‌هایی کمک می‌کند که برخی از آنها خود دارای منابع درآمدی هستند یا اساسا نباید از بودجه عمومی ارتزاق کنند.

او اظهار کرد: «مردم در فرهنگ ایرانی همه چیز را از دولت توقع دارند، در حالی که دولت در شرایط فعلی نه اختیار کافی دارد و نه منابع لازم. دولت به نهادهایی کمک می‌کند که نباید کمک کند.»

پازوکی نمونه‌هایی از نهادها و رسانه‌های بودجه‌بگیر را مطرح می‌کند و معتقد است در بسیاری از کشورها، فقط رسانه رسمی دولت از بودجه عمومی استفاده می‌کند و سایر رسانه‌ها باید با قرارداد، مخاطب، بازار و بخش خصوصی اداره شوند. او می‌گوید وقتی مجموعه‌های متعدد از بودجه عمومی سهم می‌گیرند، منابع دولت برای وظایف اصلی مانند حمایت از اقشار ضعیف، بازسازی، آموزش، سلامت و تامین اجتماعی محدودتر می‌شود.

افزایش مخارج دولت در شرایطی که درآمد پایدار وجود ندارد، به معنای تشدید کسری بودجه است

به گفته این کارشناس اقتصادی، افزایش مخارج دولت در شرایطی که درآمد پایدار وجود ندارد، به معنای تشدید کسری بودجه است. کسری بودجه نیز در اقتصاد ایران معمولا از مسیر رشد نقدینگی و افزایش تورم خود را نشان می‌دهد و در نهایت قدرت خرید توده‌های مردم را کاهش می‌دهد.

وی ادامه داد: «من با افزایش مخارج دولت مخالفم، زیرا وقتی مخارج دولت بالا می‌رود و درآمد کافی وجود ندارد، کسری بودجه ایجاد می‌شود. کسری بودجه یعنی افزایش نقدینگی، افزایش تورم و کاهش قدرت خرید مردم.»

در شرایطی که دولت حتی برای تامین منابع صندوق‌های بازنشستگی و پرداخت‌های جاری با فشار روبه‌روست، تخصیص منابع عمومی به مجموعه‌های غیرضروری، از نظر اقتصادی قابل دفاع نیست

پازوکی معتقد است راه‌ حل، کوچک‌سازی کورکورانه دولت نیست؛ بلکه بازآرایی هزینه‌های عمومی، حذف پرداخت‌های غیرضروری، شفاف‌سازی منابع نهادهای بزرگ و تمرکز بودجه بر وظایف اصلی دولت است. به گفته او، در شرایطی که دولت حتی برای تامین منابع صندوق‌های بازنشستگی و پرداخت‌های جاری با فشار روبه‌روست، تخصیص منابع عمومی به مجموعه‌های غیرضروری، از نظر اقتصادی قابل دفاع نیست.

بحران صندوق‌ها نشان می‌دهد دولت دیگر توان تحمل هزینه‌های پنهان را ندارد

پازوکی در ادامه بحث بودجه، به بحران صندوق‌های بازنشستگی و نظام حقوق و دستمزد اشاره می‌کند و آن را نشانه دیگری از ناترازی ساختاری در اقتصاد ایران می‌داند. او می‌گوید برخی صندوق‌ها بدون کمک دولت توان پرداخت تعهدات خود را ندارند و این یعنی بخش مهمی از بودجه کشور صرف پوشش هزینه‌هایی می‌شود که در گذشته بدون پایداری مالی کافی ایجاد شده‌اند.

او اظهار کرد: «صندوق‌های کشوری و لشکری عملا با کمک دولت اداره می‌شوند. اگر دولت یک ماه پول ندهد، توان پرداخت ندارند. این نشان می‌دهد ساختار مالی کشور با مشکل جدی روبه‌روست.»

نظام حقوق و دستمزد در ایران ناعادلانه و نامتوازن است

به گفته پازوکی، نظام حقوق و دستمزد نیز در ایران ناعادلانه و نامتوازن است. او توضیح می‌دهد که ممکن است دو نفر با سطح تحصیلات، سابقه و کار مشابه، به دلیل تفاوت صندوق یا ساختار استخدامی، حقوق بازنشستگی متفاوتی دریافت کنند. از نگاه او، این نابرابری‌ها نتیجه تصمیم‌های نادرست و غیرشفاف در ساختار اداری و مالی کشور است.

وی ادامه داد: «نظام حقوق و دستمزد در ایران یکی از ناعادلانه‌ترین نظام‌هاست. ممکن است دو کارمند با سابقه و مدرک مشابه، فقط به دلیل تفاوت صندوق، دریافتی کاملا متفاوتی داشته باشند.»

نمی‌توان از دولت انتظار داشت همه هزینه‌های جاری، بحران صندوق‌ها، حمایت از اقشار ضعیف، بازسازی اقتصاد و کنترل تورم را بر عهده بگیرد، اما درباره منابع نهادهای بزرگ و قدرتمند اقتصادی سکوت کند!

پازوکی معتقد است دولت در چنین شرایطی باید منابع خود را به اولویت‌های اصلی اختصاص دهد و اجازه ندهد هزینه‌های پنهان، نهادهای غیرشفاف و ساختارهای غیرپاسخگو، بودجه عمومی را تحت فشار بیشتری قرار دهند. از نظر او، اصلاح صندوق‌ها، اصلاح نظام پرداخت و شفاف‌سازی مالی نهادهای بزرگ، همگی بخشی از یک دستور کار واحد هستند؛ بازگرداندن انضباط و پاسخگویی به اقتصاد ایران.

او تاکید می‌کند که نمی‌توان از دولت انتظار داشت همزمان همه هزینه‌های جاری، بحران صندوق‌ها، حمایت از اقشار ضعیف، بازسازی اقتصاد و کنترل تورم را بر عهده بگیرد، اما درباره منابع نهادهای بزرگ و قدرتمند اقتصادی سکوت کند.

راه حل از شفافیت مالی و واگذاری واقعی آغاز می‌شود

پازوکی در جمع‌بندی سخنان خود، راه‌حل را در چند محور می‌داند؛ انتشار بیلان مالی نهادهای بزرگ اقتصادی، شفاف شدن دارایی‌ها و درآمدها، بازگشت منابع عمومی به چارچوب خزانه واحد، کاهش هزینه‌های غیرضروری بودجه و واگذاری واقعی دارایی‌ها به بخش خصوصی کارآمد.

او معتقد است اگر شرکت‌ها و دارایی‌هایی در اختیار دولت یا نهادهای عمومی قرار دارند که کارایی لازم را ندارند، باید در فرایندی شفاف، رقابتی و از مسیر بازار سرمایه به بخش خصوصی واقعی واگذار شوند. اما این واگذاری نباید به معنای انتقال دارایی از یک بخش غیرشفاف به بخش غیرشفاف دیگر باشد؛ بلکه باید با نظارت عمومی، قیمت‌گذاری روشن، اهلیت خریدار و پاسخگویی همراه شود.

اگر قرار است شرکت‌هایی واگذار شوند، باید از طریق بورس و به بخش خصوصی واقعی فروخته شوند

این کارشناس اقتصادی اظهار کرد: «اگر قرار است شرکت‌هایی واگذار شوند، باید از طریق بورس و به بخش خصوصی واقعی فروخته شوند. منابع حاصل از آن هم باید در مسیرهایی قرار گیرد که برای کشور بازدهی و نفع عمومی داشته باشد.»

پازوکی تاکید می‌کند که اقتصاد ایران بیش از هر چیز به اعتماد نیاز دارد. اعتماد نیز با شعار ایجاد نمی‌شود؛ با گزارش مالی، شفافیت، پاسخگویی، رقابت سالم و رعایت حقوق مالکیت شکل می‌گیرد. از نگاه او، نهادهای بزرگ اقتصادی اگر می‌خواهند در بازسازی کشور نقش داشته باشند، باید ابتدا خود را در معرض پرسش عمومی قرار دهند و نشان دهند که منابعشان چگونه به تولید، اشتغال، رفاه و حمایت از اقشار ضعیف کمک کرده است.

وی در پایان تاکید کرد: «من عاجزانه از این نهادها می‌خواهم بیلان مالی خود را مشخص کنند و به اطلاع افکار عمومی برسانند که چه کرده‌اند. بنیاد مستضعفان باید بگوید برای ضعفا چه کرده است. شفافیت، نقطه شروع اصلاح اقتصاد ایران است.»

به این ترتیب، از نگاه پازوکی، بحث بر سر یک نهاد یا یک دولت نیست؛ مساله بر سر ساختار حکمرانی اقتصادی است. اقتصادی که در آن منابع بزرگ در اختیار مجموعه‌های غیرشفاف باشد، دولت با کسری بودجه دست‌وپنجه نرم کند، بخش خصوصی واقعی میدان نداشته باشد و سرمایه‌گذاری کاهش یابد، نمی‌تواند مسیر رشد پایدار را طی کند. شرط نخست خروج از این وضعیت، روشن شدن حساب‌هاست؛ اینکه هر نهادی بگوید چه دارد، چه می‌کند و حاصل فعالیت اقتصادی‌اش برای مردم چه بوده است.

فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران گفت: امنیت با ثباتی در کشورمان حاکم است و در مرزها نیز هیچ مشکل ناامنی وجود ندارد.

به گزارش  ایرنا، تنها راه در امان بودن در میان لابیرنت های مجازی و گوشی های هوشمند بالا بردن سطح دانش سایبری است چرا که مجرمان نیز خود را به روز کرده اند و از روش های سنتی فاصله گرفته و با افزایش دانش سایبری خود نحوه سرقت اطلاعات و انواع کلاهبرداری ها را آموخته اند. یکی از انواع کلاهبرداری های مجرمان، سرقت اطلاعات گوشی های هوشمند است براین اساس باید بدانیم با این تکنولوژی چگونه باید کار کنیم تا در دام شیادان گرفتار نشویم.

کارشناسان پلیس فتا توصیه می کنند که صاحبان گوشی های اندروید باید اپلیکیشن‌ها را از منابع معتبر دریافت کرده، یک رمز عبور یا الگوی مطمئن داشته باشند و به مجوزهای دسترسی اپلیکیشن‌ها کاملا توجه کنند. از سوی دیگر گوشی های اندروید و برنامه‌های آن را باید همیشه به‌روز نگه داشته و از یک برنامه امنیتی و آنتی‌ویروس استفاده کنند.

همانطور که گفته شد، گوشی‌های هوشمند و اندرویدی همیشه هدف حمله هکرها و مجرمان هستند. برای اینکه از گوشی و محتویات روی آن در برابر چشمان و انگشتان مهاجمان مراقبت کنیم چه راهکارهایی لازم است، کارشناسان پلیس فتا در توصیه به هموطنان می گویند، باید بر روی گوشی های هوشمند خود گذرواژه مناسبی ایجاد کنیم، همواره از نرم افزارهای امنیتی و ویروس کش های بروز استفاده کرده و از روت کردن سیستم عامل گوشی های هوشمند پرهیز کنید (با روت کردن سیستم عامل گوشی های هوشمند دسترسی به فایل‌های سیستمی فعال شده و امنیت موبایل شما کاهش می یابد این کاهش امنیت باعث می شود بد افزارها راحت تر از قبل به فعالیت های مخرب خود بپردازند و به راحتی به بخش های سیستم عامل دسترسی یابند).

“روت به زبان ساده یعنی دسترسی ریشه‌ای به دستگاه اندروید، وقتی گوشی را برای اولین بار روشن می‌کنید در قسمت تنظیمات یا Settings می‌توانید گزینه‌های زیادی را به دلخواه خود تغییر دهید اما این تنظیمات تنها چیزهایی هستند که سازنده گوشی اجازه تغییر در آن‌ها را داده است. حال آن‌که با روت کردن می‌توانید هر تغییری که دلتان خواست در گوشی بدهید. روت کردن گارانتی دستگاه شما را باطل می‌کند و ریسک هم دربر دارد اما اگر طبق راهنماها عمل کنید هیچ‌گاه به مشکلی بر نخواهید خورد. ”

خطر هک شدن در کمین گوشی اندرویدی

کارشناسان حوزه امنیت سایبری با انتشار یک گزارش جدید نسبت به آسیب پذیری گوشی های اندرویدی در برابر حملات هکری هشدار دادند. به استناد این گزارش که توسط انجمن مصرف‌کنندگان ویچ در انگلستان منتشر شده است، حدود ۴۰ درصد از کاربران اندروید با نسخه‌های قدیمی‌تر این نرم‌افزار کار می‌کنند که هیچ آپدیت امنیتی جدیدی از گوگل دریافت نمی‌کند. این به آن معناست که این گوشی‌ها که بسیاری از آن‌ها حتی به تازگی خریداری شده‌اند، در برابر اشکالات نرم‌افزاری آسیب‌پذیر بوده و هکرها به راحتی می‌توانند به آن‌ها نفوذ کنند.

به استناد آمار و ارقامی که گوگل در سال ۲۰۱۹ منتشر کرد، بیش از ۲.۵ میلیارد دستگاه اندرویدی فعال در جهان وجود دارد که اندروید را به محبوب‌ترین سیستم عامل دنیا تبدیل می‌کند. بر همین اساس، میلیون‌ها و شاید میلیاردها اسمارت فون (دارای سیستم عامل است که اجازه اجرای اپلیکیشن های متفاوت را می دهد) به طور بالقوه در خطر سرقت اطلاعات و دیگر حملات سایبری قرار دارند.

سازمان ویچ در گزارش خود تاکید کرده است، کاربرانی که از گوشی‌های اندرویدی که در سال ۲۰۱۲ یا پیش از آن عرضه شده‌اند، از جمله گوشی‌های محبوبی چون سامسونگ گلکسی اس۳ و سونی اکسپریا اس، استفاده می‌کنند؛ باید به طور خاص در این باره نگران باشند.

چه برنامه های خطرناکی را باید از گوشی های اندروید خود حذف کنیم؟

برنامه های مخرب اندروید جدید شناسایی شده که باید سریع از روی دستگاه حذف شود. کارشناسان می گویند، چنانچه از آن دست افرادی هستید که مدام برنامه و بازی‌های جدید را از پلی استور دریافت می‌کنید، بهتر است پیش از نصب این اپ‌ها، موارد امنیتی مرتبط با آن را بررسی کنید. برخی از بدافزارها برای مدت زمان زیادی قابل شناسایی نخواهند بود. چنانچه کاربران تمام موارد امنیتی پیش از نصب را نیز رعایت کرده باشند، باز هم ممکن است گرفتار چنین بدافزارهایی شوند. وجود چنین اپ‌هایی اخیرا در پلی استور به طرز چشمگیری افزایش یافته است و کارشناسان امنیتی هر هفته ده ‌ها برنامه مخرب اندروید در آن کشف می‌کنند.

نکات مهم امنیتی برای کاربران اندروید

مهم است که تلفن همراه هوشمند امن باشد اما داشتن امنیت الزاما نیاز به انجام فرآیندی گران قیمت و پیچیده ندارد، چند گام ساده برای حفاظت از دستگاه‌های اندرویدی کافی است. از جمله اینکه گوگل چهار توصیه امنیتی در وبلاگ خود ارائه می دهد که یکی از آنها استفاده از Google Play برای دانلود برنامه‌ها است. این یک نکته هوشمندانه است، گرچه گزینه‌های امنیتی دیگری مانند Amazon Underground و سامسونگ و سایر فروشگاه‌های نرم افزاری شرکت‌های تولیدکننده تلفن همراه وجود دارد. اگر برنامه‌ای را که دوست دارید در یک فروشگاه نرم افزاری دیگری پیدا کردید، کاملا از امن بودن آن اطمینان حاصل کنید براین اساس ابتدا سازنده برنامه را بررسی کنید و بررسی‌ها را قبل از دانلود انجام دهید.

کارشناسان می گویند، استفاده از یک برنامه امنیتی برای محافظت از گوشی های هوشمند یا تبلت خود در برابر نرم افزارهای مخرب را مدنظر قرار دهید. روت کردن، به شما امکان کنترل دستگاه خود را می‌دهد، از جمله نصب نرم افزار امنیتی قوی و دسترسی سریع به به روز رسانی نرم افزارهای اندروید که اغلب شامل وصله‌های امنیتی هستند. بروز نگه داشتن نرم افزارها یک راهکار موثر برای جلوگیری از آسیب پذیری های اندروید است. همچنین صفحه خود را با استفاده از رمز عبور، پین، الگو یا اثر انگشت قفل کنید در حالی که این کار می‌تواند برای باز کردن قفل گوشی شما آزار دهنده باشد، این یک تمرین خوب برای جلوگیری از نفوذ هکرهای احتمالی است. همچنین می‌توانید صفحه قفل خود را به اعلان (نوتیفیکیشن) های سطحی و سایر اطلاعات سفارشی کنید.

از دیگر راهکاری موثر این است که تظیمات گوگل برای یافتن گوشی تلفن همراه را تنظیم کنید. این ابزار به شما اجازه می دهد گوشی خود را از راه دور قفل کنید، اگر دستگاه را از دست بدهید، با استفاده از این ابزار می تواند مکان گوشی را ردیابی کرده و تمام اطلاعات را پاک کنید. این کار بسیار آسان و سریع است و چنانچه گوشی خود را از دست بدهید، پشیمان نخواهید شد چرا که ردیابی موقعیت مکانی نیاز به فعال شدن تنظیمات موقعیت مکانی دارد که باتری گوشی را سریعتر تخلیه می‌کند.

از دیگر راهکارها این است که دسترسی‌های برنامه‌های خود را بررسی کنید. در نسخه های اندروید Marshmallow و نسخه‌های بعد از آن می‌توانید دسترسی هایی که برنامه‌های شما دارند را سفارشی سازی کنید و آنها را کم یا زیاد و مشاهده کنید یا از همه مهم تر اینکه آنها را تغییر دهید در حالی که شما در آن برنامه هستید.

نکته دیگر اینکه داده های دستگاه (فایل‌ها، تصاویر، برنامه ها) خود را رمزگذاری کنید. شما می‌توانید این مورد را در تنظیمات، در بخش امنیت بررسی کنید. گوگل به طور پیش فرض دستگاه‌های پیکسل‌ را رمزگذاری می‌کند، اما شما باید آن را با اکثر دستگاه‌های دیگر فعال کنید. توجه داشته باشید که این فرآیند ممکن است بیش از یک ساعت طول بکشد و شما باید دستگاه خود را فعال نگه دارید، بنابراین بهتر است قبل از شروع این فرایند، آن را در شب انجام دهید. رمزگذاری کردن گوشی شما نیاز به استفاده از یک رمز عبور یا اثر انگشت برای باز کردن قفل دستگاه شما دارد.

توصیه دیگر این است که با غریبه ها صحبت نکنید، روی لینک‌های ارسال شده از سوی شماره ها یا آدرس‌های ایمیل ناشناس کلیک نکنید. در عوض، محتوا را بلافاصله حذف کنید. در حالی که برخی از این لینک‌ها بی‌ضرر هستند؛ اکثر آنها این طور نیستند. این توصیه ها برای حفظ امنیت گوشی‌های هوشمند یا تبلت اندرویدی است با این حال، در مورد آسیب‌ها و تهدیدات سایبری به روز باشید تا بتوانید اقدامات امنیتی لازم را انجام دهید.

راه کارهای ساده برای افزایش امنیت اندروید گوشی های هوشمند

همان طور که گفته شد، امنیت یکی از مهمترین دغدغه های کاربران است مخصوصا در مورد گوشی های اندرویدی، برای ارتقا امنیت دستگاه آندروید خود، راه خهای ساده تری نیز وجود دارد. به گفته کارشناسان پلیس فتا، صاحبان گوشی های اندروید سعی کنند برندهایی را انتخاب کرده که وصله‌های مربوط به آسیب‌پذیری‌ها را در اسرع وقت منتشر کند.

برای تلفن همراهتان قفل نرم‌افزاری تعبیه کرده و در موارد عدم استفاده آن را قفل کنید بهترین روش برای قفل کردن تلفن، استفاده از PIN Code است و شکستن آن معمولا سخت‌تر از اثرانگشت، اسکن قرنیه، شناسایی صدا است.

توصیه دیگر این است که احراز هویت دو مرحله‌ای را برای حساب کاربری Google خود فعال کرده و از آنجایی‌که اکانت Gmail شما در تلفن همراهتان باز است، در صورت دستیابی مهاجمان، امنیت تمام نرم‌افزارها و اطلاعات شما به خطر می‌افتد. بنابراین وارد حساب کاربری Gmail خود شده و two-step verification را فعال کرده و آن را به شماره تلفن همراه خود وصل کنید.

فقط از نرم‌افزارهای موجود در Play Store (فروشگاه برنامه ها) استفاده کرده چرا که بیشترین آلودگی‌های بدافزاری در پلتفرم آندروید از طریق منابع ثالث و متفرقه‌ی انتشار نرم‌افزار گسترش می‌یابند. منابعی مانند کانال‌های تلگرامی، انجمن‌های تلفن همراه، وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌های متفرقه، اگرچه تمام نرم‌افزارهای Play Store شرکت گوگل امن نیستند، ولی درصد آلودگی در این فروشگاه معتبر بسیار پایین‌تر از سایر فروشگاه‌ها است.

از رمزنگاری دستگاه استفاده کرده چرا که با این اقدام اطلاعات دستگاه رمز می‌شود و در صورت به سرقت رفتن آن‌ها، قابل‌استفاده نیست. هنگام استفاده از اینترنت‌های رایگان یا وای فای های عمومی از شبکه خصوصی مجازی وی پی ان استفاده کنید. وی پی ان یک کانال امن در یک شبکه ناامن ایجاد می‌کند و داده‌های شما از آن طریق جابه‌جا می‌شوند که در شرایط اضطرار برای استفاده از اینترنت‌های عمومی گزینه‌ی مناسبی است.

استفاده از مدیریت پسورد از دیگر راهکار ها است، وقتی صحبت از رمز عبور به میان‌ می‌آید، می توانید، استفاده از یک رمز عبور مشترک برای همه ‌جا که انتخاب بسیار مبتدیانه‌ای است، استفاده کنید، نوشتن رمزها بروی کاغذ، حفظ کردن تمام رمزهای عبور، که کاری سخت و دشوار است، استفاده از نرم‌افزارهای مدیریت رمز عبور، استفاده و نصب نرم‌افزار ضدویروس، قطع راه‌های ارتباط مانند بلوتوث و وای فای در مواقعی که استفاده نمی‌شوند علاوه برافزایش عمر باطری می‌تواند امنیت بیشتری را برایتان به ارمغان بیاورد. چنانچه اگر از نرم‌افزاری استفاده نمی‌کنید، آن را حذف کنید و اگر از نرم‌افزاری استفاده می‌کنید، دائماً آن را بروز رسانی نکنید.

مراقب تله کلاهبرداران در دسترسی غیرمجاز به گوشی تلفن همراهتان باشید

سرهنگ رامین پاشایی معاون اجتماعی پلیس فتا ناجا در خصوص دسترسی غیرمجاز کلاهبرداران به گوشی تلفن همراه کاربران هشدار داد و اعلام کرد: هموطنان مراقب تله کلاهبرداران باشند تا مورد سوءاستفاده قرار نگیرند. در این روش کلاهبرداری افراد مجرم و سودجو با ایجاد دسترسی غیرمجاز به مخاطبین و شبکه‌های اجتماعی قربانیان، ضمن برقراری تماس تلفنی با ایشان و معرفی خود به عنوان ضابط قضائی و انجام مهندسی اجتماعی خاص، فرد قربانی را وادار به خاموش نمودن تلفن همراه نموده و با سوءاستفاده از موقعیت پیش آمده با ارسال پیام به مخاطبین و آشنایان ایشان در شبکه‌های اجتماعی تقاضای انتقال وجه فوری به دلیل مشکل مالی را مطرح نموده و از این طریق نسبت به کلاهبرداری و دریافت وجه از آشنایان و مخاطبان فرد قربانی را می‌نماید.

این مقام انتظامی در ادامه افزود: باتوجه به اینکه در این روش کلاهبرداری ایجاد دسترسی غیرمجاز به گوشی تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی به علت بی‌احتیاطی افراد صورت می‌گیرد، به هموطنان توصیه نمود: از واگذاری گوشی تلفن همراه خود به افراد غریبه خودداری نموده و همواره دسترسی مستقیم به گوشی تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی خود را با رمز محدود نموده و در هنگام نیاز به تعمیرات و دریافت خدمات موبایلی صرفاً به نمایندگی و تعمیرگاه مجاز مراجعه نموده و از نصب هرگونه اپلیکیشن و برنامه جانبی بر روی گوشی تلفن همراه خود که از طریق منابع ناشناس و در قالب شبکه‌های اجتماعی ارسال می‌گردد، اکیداً خودداری نمایند.

معاون اجتماعی پلیس فتا ناجا گفت: افراد سعی کنند اپلیکیشن‌های مورد نیاز را از منابع معتبر تأمین نمایند تا از سوءاستفاده افراد در امان بمانند.

سرهنگ پاشایی به کاربران توصیه کرد: در هنگام دریافت هرگونه پیام از سوی دوستان و آشنایان با مضمون واریز فوری پول به علت هرگونه نیازمندی ابتدا از صحت درخواست، با برقراری تماس تلفنی با فرد ارسال کننده پیام اطمینان حاصل نمایند. همچنین در هنگام انتقال وجه به حساب‌های مورد نظر نام و نام خانوادگی دریافت کننده وجه را با دقت کنترل نموده و از شتاب زدگی در انجام هرگونه عملیات بانکی اجتناب کنند و در صورت مشاهده موارد مشکوک مراتب را از طریق سایت رسمی پلیس فتا به نشانی اینترنتی www.cyberpolice.ir بخش گزارشات مردمی منعکس کنند.