انتقال آب – آینده خبر

admin1 — Mon, 02 Aug 2021 15:42:19 +0000

با حاکمیت خشکسالی بر کشور و کاهش منابع آب به‌ویژه در حوضه‌های آبریز کارون و زاینده رود، انتقادات به چگونگی مدیریت حوضه‌های آبریز و منابع آب کشور بیش از ‌پیش مطرح و مورد توجه قرار گرفته است. در حالی‌که یکی از عوامل کاهش منابع آب در کشور استقرار صنایع آب‌بر در فلات مرکزی ایران و طرح‌های انتقال آب برای این صنایع عنوان می‌شود که یک کارشناس آب معتقد است انتقال این صنایع به سواحل جنوبی خلیج فارس و دریای عمان هم به‌لحاظ اقتصادی و هم از نظر زیست محیطی صرفه بیشتری دارد.

به گزارش ایسنا، محسن موسوی خوانساری، کارشناس آب ضمن اشاره به اینکه کلید اصلی حل مشکل کارون یا کرخه و هر رودخانه دیگری در کشور مدیریت یکپارچه حوضه آبریز است، اظهار کرد: اکنون در بسیاری از حوضه‌های آبریز مدیریت به‌صورت جزیره‌ای است و هماهنگی کامل بین مصرف‌کنندگان آب در بالادست حوضه آبریز و ‌پایین دست آن وجود ندارد، از این رو لازم است حوضه آبریز با همکاری تمام ذی‌نفعان و ذی‌مدخلان از ادارات و سازمان‌ها گرفته تا تشکل‌های صنف کشاورزی و تشکل‌های مردمی به‌صورت یکپارچه مدیریت شود و وزارت جهاد کشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت صنعت، معدن و تجارت به‌همراه وزارت نیرو تحت نظر استانداری‌ها در هر منطقه و حوضه‌ آبریز به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنند تا بخش اعظم آب در استان‌های بالادست حوضه آبریز مصرف نشود و حداکثر آب تجدیدپذیر مورد نیاز به ‌پایین‌دست برسد.

مروری بر عوامل موثر در کاهش کیفیت و شوری آب کارون

وی درباره عوامل مختلفی که در کاهش کیفیت و شوری آب رودخانه کارون نقش داشته‌اند توضیح داد و گفت: افزایش حجم ورود ‌پساب کارخانه‌ها و فاضلاب شهرها و روستاها طی سال‌های اخیر باعث افزایش شوری و آلودگی آب کارون شده و طی ۴ سال اخیر تشدید شده است. اکنون تنها در اهواز ۲۰۰ هزار متر مکعب در روز فاضلاب از ۲۵ نقطه وارد رودخانه کارون می‌شود. همچنین استادان دانشگاه چمران و دانشگاه تهران معتقدند که احداث و آبگیری سد تنظیمی گتوند باعث شده آب کارون از ‍‍پایین‌ دست این سد به سمت اهواز ۱۰ تا ۲۰ درصد نسبت به گذشته شورتر شود.

این کارشناس آب کشت نیشکر در حاشیه رود کارون و در دشت‌ خوزستان را به‌عنوان یکی دیگر از عوامل شوری و کاهش کیفیت آب کارون برشمرد و اظهار کرد: زمین‌های کشاورزی در خوزستان عمدتا در حاشیه رودخانه یا در دشت خوزستان برای آبیاری شبکه زهکشی دارند و در نتیجه کودهای شیمیایی مصرف شده در اراضی کشاورزی شسته و وارد کارون می‌شود که یکی از عوامل کاهش کیفیت آب کارون محسوب می‌شود.

وی اضافه کرد: از طرفی دیگر نیشکر گیاهی است که به آب شیرین نیاز دارد و به آب شور حساس است. از این رو باید آب زیادی به نیشکر داد و لازم است این آب زهکشی شود چراکه زه‌آب همراه با شوری است و اگر از خاک شسته نشود و در زمین باقی بماند منجر به افت محصولات نیشکر یا گاهی از بین رفتن آن می‌شود. شوری آب رودخانه کارون بعد از شوشتر و در محل تلاقی کارون با رودخانه دز و تبدیل شدن به کارون بزرگ در اهواز سه برابر می‌شود و یک سری کارخانه‌های نیشکر بعد از اهواز مستقر هستند که شوری آب را تا حدی افزایش داده‌اند که در آبادان این میزان شوری دو برابر اهواز می‌شود.

به گفته موسوی، ‌پساب خود محصولات نیشکر نیز وارد کارون و شور شدن آب آن می‌شود. با این حال نیشکر آب زیادی لازم دارد که مستلزم این است که رود کارون از آب کافی برخوردار باشد.

دولت دوازدهم انتقال آب را انتخاب کرد

این کارشناس آب درباره اینکه انتقال آب از کارون یا سایر رودخانه‌ها و دریاهای کشور به صنایع آب‌بر مستقر در استان‌های مرکزی کشور صرفه اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی بیشتری دارد یا انتقال صنایع آب‌بر به سمت سواحل جنوبی کشور، ضمن اشاره به اینکه صنایع آب‌بر باید در نزدیکی دریا باشند، تصریح کرد: انتقال آب یا انتقال صنایع پرسشی بود که در دولت دوازدهم مطرح شد و این دولت گزینه اول یعنی انتقال آب به صنایع آب‌بر را انتخاب کرد این در حالیست که این اقدام به عقیده بسیاری از صاحبنظران و متخصصان اشتباه است.

موسوی با اشاره به صنایع آب‌بر استان اصفهان ادامه داد: به‌عنوان مثال برای تولید هر تن فولاد در کارخانه فولاد مبارکه اصفهان ۲۵ متر مکعب آب مصرف می‌شود یعنی اگر کارخانه فولاد مبارکه در سال ۳ میلیون تن تولید داشته باشد قاعدتا ۷۵ میلیون متر مکعب آب لازم دارد و به همین ترتیب کارخانه ذوب آهن نیز با همین ظرفیت تولید به همین میزان آب نیاز دارد بنابراین این دو صنایع در سال حدود ۱۵۰ میلیون متر مکعب آب مصرف می‌کنند. با این حال شنیده‌ها حاکی از این است که با تمهیداتی که دو کارخانه اندیشیده‌اند و صرفه‌جویی‌های انجام شده هر دو کارخانه باهم سالانه بیش از ۸۰ میلیون متر مکعب آب مصرف نمی‌کنند اما نکته مهم این است که همین میزان آب نیز اکنون برای زاینده رود غنیمت است. آب جاری در زاینده رود باید به گونه‌ای باشد که علاوه‌بر اینکه حق‌آبه کشاورزان در ‌پایین دست ‌پرداخت شود، ۲۰۰ میلیون متر مکعب حق‌آبه تالاب گاوخونی نیز رها شود چون اگر این تالاب خشک شود به کانون گردوغبار تبدیل و مصیبت‌های زیادی را برای مردم منطقه ایجاد خواهد کرد.

انتقال صنایع آب‌بر به نزدیکی سواحل به‌لحاظ اقتصادی و زیست محیطی صرفه بیشتری دارد

این کارشناس آب با بیان اینکه انتقال صنایع آب‌بر به نزدیکی دریا هم به‌لحاظ اقتصادی و هم زیست محیطی صرفه بیشتری دارد، گفت: اکنون سنگ آهن و فولاد مورد نیاز صنایع فولاد از یزد به اصفهان منتقل می‌شود اما با توجه به اینکه ظرفیت حمل و نقل ریلی کشور بسیار خوب است می‌توانیم سنگ آهن و فولاد را از یزد به بندرعباس و کارخانه فولاد اصفهان را به جنوب کشور منتقل و در نزدیکی سواحل خلیج فارس و دریای عمان مستقر کنیم چراکه هزینه حمل هر متر مکعب آب از بندرعباس به اصفهان بیش از ۴ دلار است در حالی‌که حمل هر تن سنگ آهن از یزد یا حتی اصفهان به بندرعباس بیشتر از ۵۰ هزار تومان نمی‌شود. در واقع با احتساب هزینه‌های انتقال و مصرف آب برای استحصال هر تن فولاد در استان اصفهان، می‌توان گفت که انتقال صنایع فولاد از استان اصفهان به سواحل جنوب کشور می‌تواند هزینه‌های لازم برای استخراج هر تن فولاد را به یک چهارم میزان فعلی کاهش دهد.

وی همچنین درباره خسارات زیست محیطی طرح‌های انتقال آب متذکر شد: اگر خسارات زیست محیطی که به‌واسطه نیروگاه‌های برق برای ‌پمپاژ آب در طول مسیر انتقال آب و خط لوله انتقال آبی که زیر زمین یا روی زمین قرار می‌گیرد محاسبه شود، ارزش ریالی این خسارات زیست محیطی و آلودگی که برای هوا ایجاد ‌می‌کند به مراتب بیش از هزینه‌ای می‌شود که دولت دوازدهم برای اجرای طرح انتقال آب محاسبه کرده است بنابراین اکثر متخصصان معتقدند که با توجه به شرایط منابع آب کشور بالاخره روزی مجبور هستیم عادت‌های قبلی را ترک و کارخانه‌های صنایع‌ آب‌بر را از فلات مرکزی ایران به سواحل جنوبی خلیج فارس و دریای عمان منتقل کنیم.

موسوی در ‌پایان گفت: در سواحل مکران بین بندر جاسک تا چابهار در کنار دریای عمان ظرفیت بسیار خوبی برای استقرار صنایع داریم که متاسفانه مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. دولت دوازدهم برای استفاده از این ظرفیت‌ها برنامه‌ریزی‌هایی کرد و اکنون دولت جدید باید زیرساخت‌های لازم را در این منطقه آماده کند تا بتوانیم صنایع را از استان‌های مرکزی و نسبتا خشک کشور به نزدیکی دریا منتقل کنیم.

خشک شدن رودخانه چالوس، یکی از خروشان ترین رودخانه‌های کشور

admin — Wed, 28 Jul 2021 09:38:38 +0000

یک کارشناس منابع طبیعی از خشک شدن رودخانه چالوس خبر داد و گفت: سدهای انحرافی انتقال آب برای کشاورزی باعث مرگ یکی از خروشان ترین رودخانه‌های کشور شده‌اند.

هادی کیادلیری عضو هیأت علمی دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه علوم تحقیقات از خشک شدن رودخانه چالوس خبر داد و گفت: سدهای انحرافی انتقال آب که به منظور تأمین آب مورد نیاز کشاورزی در شرق مازندران ایجاد شده‌اند، باعث مرگ یکی از خروشان‌ترین رودخانه‌های کشور شده‌اند.

وی با تاکید بر اینکه چنین اتفاقی در استان پربارشی مثل مازندران نمی‌تواند نتیجه خشکسالی باشد، ابراز داشت: این خشکیدگی یقیناً ناگهانی و به دلیل انتقال آب برای مصارف کشاورزی است.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه قدمت این رودخانه به اندازه قدمت جنگل‌های شمال بوده و با خشک شدن اکوسیستم منطقه تحت تأثیر قرار می‌گیرد. ادامه داد: این رودخانه محل تخم‌ریزی ماهیان ارزشمندی بوده که متأسفانه با خشک شدن آن، نسلشان از بین رفته است.

این استاد دانشگاه گفت: در شمال کشور به اندازه کافی جنگل‌ها تخریب شده‌اند، و از بین بردن منابع آبی آن دیگر شوخی بردار نیست.

وی با انتقاد از سکوت سازمان محیط زیست و سازمان جنگل‌ها و منابع طبیعی گفت: آنقدر این سازمان‌ها منفعل هستند که به نظر می‌رسد چشمشان را روی فجایع زیست محیطی بسته‌اند و تنها به ماشین صدور مجوز تبدیل شده‌اند.

کیادلیری افزود: شدت تخریب منابع طبیعی در شمال کشور آنقدر زیاد شده است که به نظر می‌رسد این دو سازمان دیگر قادر به مدیریت آن نیستند.

تلفات آب، ۵ برابر مصرف

admin — Sun, 27 Jun 2021 10:08:12 +0000

یک کارشناس حوزه آب با اشاره به معایب انتقال آب دریا به مناطق مرکزی کشور، طرح انتقال آب خزر به استان سمنان را نیز در همین روند غلط توصیف کرد.

حمید سینی ساز، کارشناس حوزه آب درباره طرح‌های شیرین سازی آب دریای خزر و انتقال آن به استان سمنان، گفت: این طرح‌ها با هدف تأمین آب مورد نیاز مردم نواحی ساحلی که هنوز هم بخش‌های زیادی از آنها با تانکر آبرسانی می‌شوند، امر صحیح و کارشناسی شده ای به شمار می‌رود. این در حالی است که در اغلب موارد شاهد شیرین سازی آب دریا با هزینه و سرمایه گذاری بخش صنعتی خصوصی و انتقال آب به نواحی مرکزی که گرم و خشک است، هستیم. در چنین شرایطی بی شک شاهد مهاجرت مردم نواحی ساحلی به بخش مرکزی کشور هستیم. بنابراین مجدد تعادل اقتصادی، اجتماعی و … برهم خورده و ضایعات زیادی در پی دارد. بنابراین چنین نگاهی به شیرین سازی آب دریا برای استفاده در مناطق مرکزی کشور که عموماً با هدف تأمین آب بخش صنعتی انجام می‌شود، نگاهی غیرتوسعه ای به شیرین سازی آب دریا است و با نگاه توسعه‌ای صحیح و پایدار فاصله فاحشی دارد.

وی افزود: تا زمانی که شیرین سازی آب و انتقال آن به فلات مرکزی به شکل کنونی یا هرگونه تصویب و اجرای طرح انتقال آب را در برنامه داشته باشیم، نمی‌توان به توسعه پایدار امیدوار باشیم و همواره شاهد مهاجرت جمعیت از نواحی ساحلی به بخش‌های مرکزی خواهیم بود که آسیب‌های فراوانی را در پی دارد.

به گفته این کارشناس حوزه آب، شهرها و کشورهای بزرگ، توسعه یافته و صنعتی دنیا، در حواشی دریاها قرار دارند. این در حالی است که چنین روندی در کشور ما حاکم نیست و شهرهای بزرگ و صنعتی در مناطق مرکزی کشور که کم آب ترین نقاط نیز به شمار می‌روند، واقع شده اند. یکی از عوامل اصلی اثرگذار در چنین شکلی از توسعه، طرح‌های انتقال آبی است که برای نواحی مرکزی انجام شده و در پی این انتقال آب، جمعیت از نواحی ساحلی به بخش مرکزی مهاجرت کرده اند.

انتقال آب و شکل گیری نیازهای جدید

سینی ساز با اشاره به اینکه با انتقال آب به یک نقطه شاهد شکل گیری نیازهای جدید به دلیل مهاجرت‌های جمعیتی بیشتر هستیم، اظهار داشت: این چرخه معیوب همواره ادامه دارد و دقیقاً آسیب هر روز نسبت به روز قبل افزایش می‌یابد. بنابراین هرگونه انتقال آب از بخش شمالی یا جنوبی کشور به بخش مرکزی، اقدامی غلط است که موجب فشار مضاعف بر آسیب‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، امنیتی و … می‌شود. و طرح انتقال آب از دریای خزر به استان سمنان نیز در زمره همین روند قرار می‌گیرد.

جلوی تلفات آب باید گرفته شود

وی در پاسخ به اینکه بهترین راهکار برای تأمین آب مناطق مرکزی کشور چیست، توضیح داد: نرخ تلفات آب که شامل تلفات سیلاب‌ها، نرخ تبخیر آب، تلفات در مسیر انتقال و توزیع و … می‌شود در ایران رقمی حدود ۸۰ درصد است. این رقم ۵ برابر میزان مصرف آب کل کشور است. این در حالی است که برای این بخش از تلفات، اقدامات جدی و مناسبی انجام نشده است و شاهد هستیم که اهرم فشار بر بخش مصرف غیربهره ور مردم متمرکز شده است که رقم بزرگی را نیز در بر نمی‌گیرد. تمرکز اصلی در بخش آب به ویژه در ارتباط با مناطق مرکزی باید معطوف به کاهش تلفات پیش از رسیدن به دست مصرف کننده باشد.

سهم ۷۰ درصدی تبخیر آب

این کارشناس حوزه آب سهم تلفات آب از طریق تبخیر را مؤثرترین بخش تلفات دانست و ادامه داد: برخی تصور می‌کنند نمی‌توان از تلفات تبخیر جلوگیری کرد، در حالیکه چنین تصوری غلط است و می‌توان با نفوذ دادن آب باران به سمت سفره‌های آب زیرزمینی، از تلفات آن از طریق تابش آفتاب یا وزش باد جلوگیری کرد.

سینی ساز میزان تلفات آب به صورت تبخیر را حدود ۷۰ درصد اعلام کرد و گفت: از این میزان می‌توان حدود ۳۰ تا ۳۳ درصد را کاهش داد. این اقدام به صورت پایلوت در کشور در حال انجام بوده و به اثبات رسیده است. اما دلیل اینکه چرا به صورت کلان و عملیاتی در کشور اجرایی نمی‌شود، تعارض منافع سازمانی است که تصمیم سازان نیز از آن آگاه هستند.

طبق اظهارات وی راهکار بلندمدت برای تأمین آب مناطق مرکزی کشور، رعایت آمایش سرزمینی است. به این معنا که نباید بیش از این مناطق مرکزی کشور را توسعه‌ای داد که منجر به مهاجرت جمعیت و برهم خوردن تعادل شود. بلکه باید با تمرکز و توسعه نواحی ساحلی، جمعیت را در نقاط ساحلی نگه داشت و حتی روند مهاجرتی جمعیت از مناطق مرکزی به ساحلی را تقویت کرد.

بدهی ۳۰ میلیاردی وزارت نیرو به دریاچه ارومیه

admin — Sat, 19 Jun 2021 10:43:51 +0000

درحالی حدود شش سال دیگر تا احیای کامل دریاچه ارومیه و رسیدن به تراز اکولوژیک مانده است که نگرانی‌هایی در زمینه ادامه فعالیت‌های احیای این دریاچه در دولت آینده وجود دارد. مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه ضمن اشاره به اینکه سناریوهای مختلفی برای ادامه روند احیای دریاچه ارومیه در دولت سیزدهم درنظر گرفته‌ایم، گفت: اگر دریاچه ارومیه عقب‌گرد کند، خسارت زیادی را متحمل خواهیم شد.

براساس آخرین اطلاعات ستاد احیای دریاچه ارومیه درحال‌ حاضر تراز این دریاچه ۱۲۷۱.۲۵ متر، سطح آن ۳۴۰۵ کیلومتر مربع و حجم آب آن ۴.۷ میلیارد متر مکعب گزارش شده است. مقایسه این آمار با اعداد و ارقام سال گذشته نشان می‌دهد که طی سال جاری تراز، سطح و حجم آب دریاچه ارومیه کاهش یافته است. برای مثال طی سال گذشته در همین بازه زمانی دریاچه ارومیه بیش از ۶ میلیارد متر مکعب آب داشته است.

روند کاهشی تراز و سطح آب دریاچه ارومیه ناشی از کاهش بارش‌ها و عدم پرداخت حق‌آبه آن توسط وزارت نیرو است. مسعود تجریشی – مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه ضمن اشاره به اینکه وزارت نیرو طی سال جاری در پرداخت حق‌آبه دریاچه ارومیه کم لطفی کرده است، اظهار کرد: درحالی‌که بارش‌ها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه بین ۲۰ تا ۳۵ درصد کاهش پیدا کرده است اما حدود ۶۵ درصد حق‌آبه دریاچه ارومیه را طی سال آبی جاری پرداخت نکردند.

وی در ادامه با بیان اینکه ما هنوز نتوانسته‌ایم که در زمینه مدیریت منابع آب، محیط زیست را در اولویت قرار دهیم، تصریح کرد: در قانون حفاظت از تالاب‌ها و مصوبه شورای عالی آب تاکید شده است که ابتدا باید سهم آب شرب سپس حق‌آبه محیط زیست و پس از آن سهم آب کشاورزی در اولویت تخصیص‌ها باشد.

بدهی ۳۰ میلیارد متر مکعبی وزارت نیرو به دریاچه ارومیه

تجریشی با اشاره به بدهی ۳۰ میلیارد متر مکعبی وزارت نیرو به دریاچه ارومیه به‌دلیل عدم پرداخت حق‌آبه آن در سال‌های گذشته گفت: از این‌رو ما توافق کرده بودیم که اگر پس از تخصیص حق‌آبه‌ها، آبی اضافه آمد آن را به سمت دریاچه رهاسازی کنند همچنین گفته بودیم که این به‌دلیل آن است که در سال‌های گذشته سهم آب دریاچه را برمی‌داشتید و کسی نبود که بگوید که با این آب چه کرده‌اید.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه ادامه داد: طی سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ که ستاد احیا کار خود را آغاز کرد، نه قانون حفاظت از تالاب‌ها به‌تصویب رسیده بود و نه توافقاتی درباره پرداخت حق‌آبه‌ها وجود داشت اما اکنون قوانین و توافقاتی در زمینه وجود دارد. از این‌رو ما انتظار داریم که در سال ۱۴۰۰ با توجه به وجود این قوانین در زمینه پرداخت حق‌آبه‌ها بهتر از این عمل شود.

تراز دریاچه ارومیه از اردیبهشت ماه کاهشی شد

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با بیان اینکه معمولا سطح تراز دریاچه ارومیه طی چند سال اخیر در اردیبهشت ماه افزایش می‌یافت، در خرداد تا تیر ماه ثابت می‌شد و پس از آن به‌ دلیل تبخیر کاهش پیدا می‌کرد، تصریح کرد: متاسفانه امسال به‌ دلیل عدم پرداخت حق‌آبه تراز دریاچه ارومیه از اردیبهشت ماه سمت کم شدن پیش رفت. درحال‌ حاضر نقطه امید ما این است که سد کانی سیب که اکنون ۱۵۰ میلیون متر مکعب آب دارد توسط تونل انتقال آب به دریاچه ارومیه راه پیدا کند. امیدواریم این تونل نیز طی مهر تا آبان ماه امسال به بهره‌برداری رسد.

تونل انتقال آب کانی‌سیب سالانه حدود ۶۰۰ میلیون متر مکعب آب را به سمت دریاچه ارومیه هدایت می‌کند

به گفته تجریشی تونل انتقال آب کانی‌سیب سالانه حدود ۶۰۰ میلیون متر مکعب آب را به سمت دریاچه ارومیه هدایت خواهد کرد همچنین این انتقال آب به‌صورت دائم خواهد بود. از سویی دیگر سایر اقدامات در زمینه صرفه‌جویی آب از محل کشاورزی نیز باید پیگیری شود.

صرفه‌جویی ۴۵۰ میلیون متر مکعبی آب در بخش کشاورزی

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه در ادامه اظهار کرد: ما باید حدود ۹۵۰ میلیون مترمکعب آب در بخش کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه صرفه‌جویی کنیم. با توجه به این موضوع طی سال آبی گذشته حدود ۴۵۰ میلیون متر مکعب از این مقدار محقق شد. لازم است که طی پنج سال آینده نیز ۴۵۰ میلیون متر مکعب دیگر با انجام اقداماتی مانند تغییر الگوی کشت از محل کشاورزی صرفه‌جویی شود.

سالانه یک میلیارد متر مکعب آب دائم به سمت دریاچه ارومیه رهاسازی می‌شود

وی افزود: دو تصفیه‌خانه تبریز و ارومیه نیز سالانه حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ میلیون متر مکعب آب دائم را به سمت دریاچه می‌فرستند. از این‌رو باتوجه به اقدامات انجام شده می‌توان گفت که از این پس سالانه حدود یک میلیارد متر مکعب آب دائم به سمت دریاچه ارومیه رهاسازی می‌شود بنابراین با فرض اینکه دریاچه ارومیه سالانه کمترین میزان ورودی در حوضه آبریز را داشته باشد( حدود ۱.۴ میلیارد متر مکعب) می‌توان گفت که شرایط دریاچه نمی‌تواند بدتر شود و به شرایط بد خود در سال‌های گذشته برگردد.

دریاچه ارومیه از مرحله بحران عبور کرده است

تجریشی با اشاره به اینکه باتوجه به این‌ موارد می‌توان گفت که دریاچه ارومیه از مرحله بحران عبور کرده است و در حال‌ حاضر معضلی به عنوان خشک شدن دریاچه ارومیه نداریم، گفت: در دولت سیزدهم باید به سمت صرفه‌جویی آب در بخش کشاورزی و دریافت حق‌آبه تالاب‌ها از وزارت نیرو حرکت کنیم حتی می‌توان امیدوار بود که دستگاه‌های نظارتی نیز به موضوع پرداخت حق‌آبه تالاب‌ها ورود کنند چراکه درحال‌ حاضر قوانینی وجود دارد که بر اساس آن‌ها مردم، دستگاه‌های نظارتی، سازمان حفاظت محیط زیست و… می‌توانند نسبت به عدم پرداخت حق‌آبه‌ها به قوه قضاییه شکایت کنند.

ادامه روند احیای دریاچه ارومیه در دولت سیزدهم چگونه خواهد بود؟

وی ادامه داد: برای ادامه روند احیای دریاچه ارومیه در دولت سیزدهم سناریوهای مختلفی درنظر گرفته شده است. یکی از این سناریوها ایجاد مرکز آینده‌پژوهی دریاچه ارومیه است. این مرکز پس از اتمام کار ستاد احیا به کار پایش و نظارت بر دریاچه ارومیه خواهد پرداخت و سطح دریاچه، تراز و حجم آب آن و توسعه اراضی کشاورزی و … را به نمایندگان مجلس و رییس جمهوری گزارش می‌دهد.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه در ادامه به ایجاد مرکز حوضه آبریز دریاچه ارومیه اشاره کرد و توضیح داد: وزارت نیرو از اول فروردین ماه سال جاری مجموعه جدیدی را تحت عنوان «حوضه آبریز دریاچه ارومیه» ایجاد کرده است تا مدیریت آب در این منطقه و بین استان‌ها انجام شود علاوه بر این وزارت جهاد کشاورزی نیز مرکزی را به‌نام «همبست آب، کشاورزی، محیط زیست و انرژی» برای پیگیری امور دریاچه ارومیه راه‌اندازی کرده است.

وی با بیان اینکه اقدام بسیار مهم طی پنج سال آینده برای سال رسیدن به تراز اکولوژیک صرفه‌جویی ۴۵۰ میلیون مترمکعبی آب در بخش کشاورزی است، تصریح کرد: اگر کشاورزی را به حال خود رها کنیم سطح زیر کشت افزایش خواهد یافت و به وزارت نیرو برای سدسازی فشار خواهند آورد. از این‌رو برنامه‌ای برای پنج محصول یونجه، چغندرقند، سیب و انگور تدوین شده است که بعضی از آن‌ها نیز به مرحله اجرا رسیده است.

به گفته تجریشی این پنج محصول ۷۵ درصد اراضی و ۷۵ درصد مصرف آب حوضه آبریز را به خود اختصاص داده‌اند. از این‌رو برنامه‌ای تحت عنوان «به‌کاشت» تعریف شده است که بر اساس آن می‌توان هم مصرف آب را کاهش و هم بهره‌وری و تولید را افزایش داد.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه در ادامه اظهار کرد: درحال‌ حاضر سطح زیرکشت چغندر قند کاهش پیدا کرده و به بیرون از حوضه آبخیز هدایت شده است همچنین به‌عنوان محصول جایگزین کم آب‌بر به سراغ گیاهان دارویی رفته‌ایم. در آن زمان بسیاری به ما می‌گفتند که با صرفه‌جویی آب در مزرعه، کشاورزی آسیب خواهد دید اما بررسی‌های انجام شده نشان داد که نه تنها این اتفاق نیفتاده است بلکه حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد افزایش تولید داشته‌ایم.

تجریشی ادامه داد: از سویی عده‌ای دیگر می‌گفتند که کشاورزان به‌دلیل عدم پرداخت آب به سمت استفاده از آب‌های زیرزمینی رفته‌اند اما مجدد بررسی‌ها نشان داد که سطح آب‌های زیرزمینی نیر با صرفه‌جویی آب در بخش کشاورزی کاهشی نبوده است. در کنار این نمایندگان مجلس نیز می‌گفتند که این اقدام سبب مهاجرت بومیان شده است اما بررسی اطلاعات نشان داد که روند مهاجرت در سال‌های احیای دریاچه برعکس بوده است.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به اینکه شهریور ماه سال گذشته برنامه‌ای برای صرفه‌جویی ۴۵۰ میلیون متر مکعبی آب در بخش کشاورزی طی پنج سال آینده به سازمان برنامه و بودجه تحویل داده شد، تصریح کرد: این برنامه شامل صرفه‌جویی آب برای کاشت گندم با بذر جایگزین گندم «کم‌آب‌بر» تر و اجرای برنامه‌هایی برای محصولاتی ازجمله سیب، انگور و علوفه است. خوشبختانه اولین بودجه گسترده اجرای این برنامه را نیز امسال از سازمان برنامه و بودجه دریافت کردیم.

وارد سیکل معیوب سدسازی نشویم

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه با بیان اینکه چنانچه به این برنامه‌ها بی‌توجهی شود و مجدد به سدسازی روی آوریم، سیکل معیوب سدسازی، توسعه اراضی کشاورزی و افزایش فقر تکرار خواهد شد، گفت: در چنین شرایطی دریاچه ارومیه به وضعیت سابق خود بازخواهد گشت و در این صورت دیگر هیچ دستگاهی به فکر احیای تالاب‌ها نخواهد بود.

تجریشی در پایان با تاکید بر اینکه چنانچه شرایط دریاچه ارومیه عقبگرد داشته باشد، طوفان‌های گرد و خاک سبب خالی از سکنه شدن روستاهای غربی کشور می‌شود، اظهار کرد: درهر صورت چنانچه در آینده مجلس به دولت برای سدسازی به‌بهانه‌های واهی فشار آورد، دریاچه ارومیه خسارت زیادی را متحمل خواهد شد.