کاهش دادن تورم، جلوگیری از افزایش قیمت کالاها، برخورد با مفاسد اقتصادی، قلع و قمع کردن مافیاها، حل کردن مشکلات منطقه‌ای، نشان دادن اقتدار در برابر قدرت‌های شرقی و غربی، به نتیجه رساندن مذاکرات برجامی و برطرف کردن تحریم‌ها اموری هستند که به مقدماتی نیاز دارند. انجام این امور هرچند در فهرست وعده‌های حکمرانی یکدست اصولگرای کنونی قرار داشته و مردم هنوز هم انتظار تحقق آنها را دارند، ولی برخلاف شعارهای انتخاباتی نامزدهای ریاست‌ جمهوری به نتیجه رساندن این امور به زمان نیاز دارد.

اکنون که ۶ ماه از استقرار دولت سیزدهم گذشته، زمان مورد انتظار سپری شده است و از این به بعد بهانه‌هائی از قبیل عملکرد قبلی‌ها، سیاست‌های نادرست و تصمیم‌سازان نامقبول را کسی نمی‌پذیرد و دولت حاضر باید خود را مستقیماً پاسخگوی تمام مشکلات بداند. اما در زمینه حفاظت از ارزش‌های دینی به ویژه در اموری که به مدیریت‌های آنی نیازمند هستند، چنین بهانه‌هائی حتی از همان ماه‌ها و هفته‌های اول استقرار دولت جدید هم مسموع نبود و انتظار این بود که حتی یک مورد هم چیزی که خلاف احکام دین و موازین اخلاقی است اتفاق نیفتد.

آنچه در حاشیه جشنواره فجر امسال اتفاق افتاد، خلاف تمام وعده‌های ارزشی جناح اصولگرا بود. فلسفه وجودی جشنواره فیلم فجر، نزدیک‌ کردن مردم به فرهنگ اسلامی و آداب و سنت‌های ایرانی و همینطور ترویج ارزش‌های دینی و اخلاقی در قالب هنر سینماست. فیلم‌هائی که در این جشنواره عرضه می‌شوند اگر این فلسفه را رعایت نکنند، نمی‌توان آنها را متناسب با فرهنگ انقلاب اسلامی و سنت‌های ایرانی دانست کمااینکه گفتمان رایج در جریان برگزاری این جشنواره به ویژه آنچه از زبان افراد مطرح در جشنواره شنیده می‌شود نیز باید با احکام و فرهنگ، سنت‌ها و اخلاق اسلامی و ایرانی منطبق باشد.

در جشنواره فیلم فجر امسال که مدیریت آن تماماً در اختیار دولت جدید بوده، این فلسفه هرچند تا حدودی درباره خود فیلم‌ها رعایت شد ولی در مورد مسائل حاشیه‌ای آن نه‌تنها رعایت نشد بلکه افرادی با استفاده از فرصت موجود، اقدام به عبور از خط قرمزها و شکستن حرمت‌ها، افزودن احکام جدیدی به دین و ابداع سنت‌های خلاف اخلاق به فرهنگ ایرانی کردند. یکی از بازیگران در دفاع از پوشش مبتذل خود آشکارا گفته مردم به پوشش ما چه کار دارند؟ یکی دیگر حتی به خود اجازه می‌دهد فتوا صادر کند و بگوید اگر دو نفر نامزد شوند و به همدیگر عشق زیادی داشته باشند حتی اگر صیغه عقدی هم نخوانده باشند، بچه آنها حلال‌زاده است!

این اتفاقات درجشنواره فیلم فجر و حواشی آن اگر در دولت غیراصولگراها رخ می‌دادند،آیا آنها به تحرکات ضددینی متهم نمی‌شدند؟! آیا حامیان ارزش‌های اخلاقی و دینی به خیابان‌ها نمی‌ریختند و خواستار محاکمه و عزل دولتمردان نمی‌شدند؟! و آیا مسئولان نظام از صدر تا ذیل از کنار چنین سخنان و فتواهای ضددینی و ضداخلاقی با سکوت می‌گذشتند؟!

جولان دادن بازیگران زن با پوشش‌های مبتذل در جشنواره فیلم فجر امسال هم آنگونه که صحنه‌های درز کرده آن به فضای مجازی نشان می‌دهند، در پشت پا زدن به قانون و اخلاق و ارزش‌های اسلامی و ایرانی رکورد زده‌اند. این ابتذال را چگونه می‌توان با معیارهای اعلام شده توسط اصولگرایان حاکم آنهم در یک حکمرانی یکدست منطبق دانست؟

مردم،کاری به جناح‌بندی‌ها ندارند بلکه از کسانی که قدرت را دردست می‌گیرند انتظار دارند اگر نمی‌توانند مشکلات معیشتی‌شان را حل کنند، لااقل از ارزش‌های دینی و سنت‌های بومی و بنیان‌های اخلاقی رایج در کشورشان حفاظت کنند و اجازه ندهند عده‌ای بی‌فرهنگ با استفاده از فرصت‌ها و امکانات عمومی کشور درصدد تبدیل کردن ارزش‌ها به ضدارزش‌ها و ترویج بی‌فرهنگی در جامعه‌ای برآیند که هزاران شهید برای احیاء ارزش‌های آن خون داده‌اند.

توجه به شرایط سیاسی و فرهنگی آن زمان، پیشینه فتنه ۱۸ تیر ۷۸ و احساس خطری که از جانب متدینین نسبت به سیاست‌های فرهنگی دولت وقت وجود داشت بستر این جنجال شد. جنجالی که با ورود رهبر انقلاب خاموش شد تا ضعف قلم یک جوان در نشریه‌ای دانشجویی با تیراژ ۱۵۰ نسخه مبدل به مسأله اصلی کشور نشود.

اکنون مایه تعجب و شگفتی است که اظهار نظر یک فیلمنامه‌نویس در نشست خبری فیلمی در جشنواره فیلم فجر که در زمان خودش دیده نشده به یکباره در سخنان برخی خطیبان در صدر مسائل قرار می گیرد. اظهار نظری که خیلی زود توسط گوینده آن توضیح داده شد و گوینده بابت بدفهمی حاصل از آن عذرخواهی کرد.
غیریت سازی هنرمندان با نظام و انقلاب، نقشه دشمنان است و در مواجهه با اهالی فرهنگ و هنر باید از دوقطبی سازی‌های کاذب اجتناب کرد تا پازل دشمن تکمیل نشود.
این‌که چرا به یکباره مسأله‌ای فرعی تبدیل به مسأله‌ اصلی می‌شود و برگزاری جشنواره‌ای که به اذعان اکثر صاحب نظران بهترین جشنواره در میان ۴۰ جشنواره برگزار شده بوده و فیلمی با مضامین جهاد و شهادت در آن می‌درخشد، نادیده گرفته می‌شود و از میان همه چیزهای خوبی که می‌شود دید در حاشیه جشنواره سخنان یک فیلمنامه نویس آن هم با تأخیر می‌شود دغدغه اول. اگر نگوییم نظام اولویت دهی به مسائل کشور در میان برخی دچار اشکال است اما به وضوح می‌توان مشاهده کرد که مع‌الاسف بسیاری از گویندگان و خطبای ما تنها در اتخاذ مواضع سلبی، دغدغه دارند.

آیت الله مهدوی کنی، در خاطرات‌شان می‌گویند که در سال ۱۳۷۸ جامعه روحانیت مبارز به دبیرکلی ایشان، در بیانیه‌ای تهاجمی به‌خاطر آن نشریه موهن، رئیس جمهور وقت را مورد خطاب قرار داد اما رهبری انقلاب اسلامی در خطبه‌های نمازجمعه به دفاع از رئیس جمهور وقت پرداختند. ایشان به شیرینی توضیح می دهند که چگونه پس از اقامه نماز جمعه به سرعت محل نماز یعنی حرم امام خمینی (ره) را ترک کردند تا با رهبری رخ در رخ نشوند.

آیت‌الله خامنه‌ای، امام جمعه تهران در آن روز سخنانی مطرح کردند که بازخوانی آن در این روزها نیز ارزشمند است:
دیدم در اعلامیه‌ها و در بعضی از بیانیه‌ها گفته می‌شود یک «نشریه دانشجویی» این مطلب را درج کرده است. چرا پای دانشجو را به میان می‌کشید!؟ مگر چند نفر دانشجو در چنین کاری دخالت داشتند که حالا بعضی‌ها اسم دانشجو را با چنین چیزی همراه می‌کنند!؟ گیرم حالا دو نفر دانشجو در جایی حرکتی انجام دادند؛ این را نمی‌شود به حساب دانشجویان گذاشت. افراد مراقب باشند؛ دشمن روی این خصوصیات خیلی حساس است. مرتب اسم دانشجو را بیاورند، تا ذهن‌ها را نسبت به قشر دانشجو بدبین کنند؛ همان حالتی که قبل از انقلاب بود. قبل از انقلاب، پیش علما و بزرگان حوزه می‌رفتند و از دانشگاه به عنوان یک مرکز بی‌دینی اسم می‌آوردند؛ پیش اینها هم از حوزه علمیه به عنوان یک مرکز تحجر و بی‌اطلاعی اسم می‌آوردند؛ این دو قشر را از هم دور می‌کردند! نه؛ دانشجو هم مثل طلبه، مثل بازاری، مثل کارگر، مثل شهری، مثل روستایی است؛ همه، ملت ایرانند. آنچه ما درباره ملت ایران می‌گوییم، متعلق به همه است. قشر دانشجوی ما، یک قشر ممتاز، برجسته و متدین مثل بقیه مردم است. ببینید چقدر در دانشگاه‌ها بحمدالله نشانه‌های دین وجود دارد.
یک نکته دیگر این است که بعضی کسان این مسأله را به جاهای دیگری کشاندند؛ پای بعضی از مسئولان کشور و بعضی از بزرگان را به این قضایا کشاندند؛ این درست نیست. چرا ما باید نسبت به مسئولان و رؤسای کشور ایجاد سوءظن کنیم؛ درحالی که خلاف واقع است؟ امروز بحمداللَّه مسئولان کشور متدین هستند؛ انسان‌هایی هستند که وجود خودشان را در راه خدمت به مردم و خدمت به اسلام مصرف می‌کنند و مایه می‌گذارند …

شبکه نمایش سیما در اطلاعیه ای جدید درباره اختلالی که در حین پخش اختتامیه مراسم چهلمین جشنواره فیلم فجر مبنی بر قطع صدا ایجاد شد، با تاکید بر اینکه این که نویز یا اختلال صدا در تمام مدت زمان برنامه های پوشش دهنده مراسم اختتامیه، اعم از رادیویی و تلویزیونی و شبکه های اجتماعی وجود داشته است، اعلام کرده است:

«مخاطبان گرامی؛ ضمن سپاس از همراهی شما با ویژه برنامه های چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر به آگاهی می رسانیم پس از بررسی دقیق کارشناسان فنی درباره علت قطع صدای پخش زنده اختتامیه جشنواره فیلم فجر، مشخص شد نویز یا اختلال صدا در تمام مدت زمان برنامه های پوشش دهنده مراسم اختتامیه، اعم از رادیویی و تلویزیونی و شبکه های اجتماعی وجود داشته است.»

در این اطلاعیه درباره علت اصلی قطع صدا از آنتن زنده چنین توضیح داده شده است: «متاسفانه براساس تشخیص اشتباه صدابردار برج میلاد در شناخت منبع اختلال صدا، خروجی ارسالی به واحد سیار تلویزیونی صدا و سیما قطع شد و موجب قطع صدا در پخش تلویزیونی صدا و سیما شد. این در حالی بود که خروجی صدای ارسالی به واحد سیار رادیویی و سایر رسانه ها برقرار بوده است. همچنین پس از این اتفاق قطع برق رخ داده در بخشی از برج میلاد نیز موجب قطع پخش زنده شبکه های رادیویی به مدت پنج دقیقه شد.

شبکه نمایش همچنین در توضیحاتی آورده است: وجود گروه های مختلف تولید برنامه خارج از صداوسیما برخلاف قوانین پخش برنامه های ملی تحت عناوین حامی مالی و … و ضعف تیم صدابرداری محل برگزاری اختتامیه علاوه بر بی نظمی معمول در برنامه هایی از این دست زمینه ساز این اتفاق بوده که امید است با هماهنگی های بین دستگاه‌های متولی شاهد تکرار آن در مراسم های مشابه نباشیم.

این روزنامه نوشت:

اتفاق ویژه‌ای نیفتاد، آنچه در ابتدای کار مسئولان فرهنگی دولت سیزدهم وعده داده شده بود، در این جشنواره رخ نشان نداد. مثل دوره‌های پیشین در دولت‌های قبلی بود. مثل همیشه بود. نه ریلی عوض شد و نه روالی به هم خورد. کم و زیاد شدن‌ها، قبلاً هم اتفاق افتاده بود. زمانی 17-18 جایزه به 4-5 تا تقلیل پیدا کرد و بعد از مدتی دوباره به جای خود برگشت! زمانی هیئت داوران
5 نفر بودند، بعد 7 نفر و حتی 9 نفر هم شدند و مجدداً به همان 7 نفر بازگشت.
البته قرار هم نبود که به اصطلاح فیلی به هوا رود! چون به هر حال اغلب تولیدات حاضر دست‌پخت و حاصل دولت پیشین با تمامی خصوصیات آن بودند. سبدی از فیلم‌های در اختیار مدیران کنونی سینما و جشنواره فجر قرار گرفته بود که تنها یکی از آنها، در زمان مدیریت فعلی ساخته شده بود. بنابراین گستره انتخاب محدود بود. اگرچه در همان گستره هم امکان این بود که انتخاب‌های بهتر و سازگارتر با موضوع فجر انقلاب اسلامی صورت پذیرد. اگرچه در انتخاب برخی فیلم‌ها برای بخش سودای سیمرغ جشنواره، تسامح جدی صورت گرفت. فیلم‌هایی که موضوع و محتوای‌شان با روح و ماهیت فجر انقلاب سازگار نبودند.
به هر حال همه این موارد با توجه به ملاحظاتی که توضیح داده شد، قابل اغماض به نظر می‌رسید. اما آنچه بیشتر مورد انتقاد و حتی اعتراض قرار می‌گیرد، این است که علی‌رغم وجود فیلم‌هایی با ساختار و موضوع مناسب عنوان فجر انقلاب اسلامی، همچنان نامزدها و جوایز بدون توجه به این نام و موضوع و عنوان، تعیین و تقسیم شدند.
روال تقریباً مثل آنچه بود که در گذشته و در اغلب ادوار قبلی جشنواره صورت گرفت، به این ترتیب که:
همچنان یک فیلم دفاع مقدس (موقعیت مهدی) به عنوان ویترین جشنواره، جایزه بهترین فیلم را گرفت مانند دوره‌هایی که فیلم‌هایی همچون پرواز در شب (جشنواره پنجم)، مهاجر (جشنواره هشتم)، ایستاده در غبار (جشنواره سی‌وچهارم)، ماجرای نیمروز (جشنواره سی‌وپنجم) و… جایزه بهترین فیلم را گرفتند که حتی آن وزیر مخلوع فراری هم در جلسه استیضاحش در مجلس شورای اسلامی برای دوره سی‌وهفتم جشنواره که فیلم «هیوا» برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم شد، اذعان کرد که جشنواره ویترین ماست و ما به هر حال برای جایزه بهترین فیلم، حتماً یک اثر دفاع مقدسی را در نظر گرفته و می‌گیریم.
دوم اینکه در کنار آن تک‌فیلم دفاع مقدسی که جایزه بهترین فیلم را همراه چند جایزه غیراصلی دیگر می‌گرفت، سایر جوایز اصلی (مثل فیلم‌نامه یا کارگردانی و یا جایزه ویژه) را فیلم‌هایی دریافت می‌کردند که در تضاد با مضمون و محتوای فیلم اول بودند مثل «خانه دوست کجاست»، «هامون»، «ابد و یک روز»، «بدون تاریخ، بدون امضاء»، «فِراری» و … و در جشنواره امسال نیز چنین اتفاقی روی داد و آثاری که اغلب چندان با روح و موضوع جشنواره همخوان و سازگار نبودند، در رشته‌های اصلی نامزد دریافت جایزه شده و بعضاً سیمرغ بلورین نیز کسب کردند.
فیلم‌هایی که اگرچه نامزدی و کسب جایزه‌شان در رشته‌های فنی مانند تدوین و فیلم‌برداری و صدا و موسیقی و حتی بازیگری، اشکال چندانی را به جشنواره وارد نمی‌ساخت اما نامزدی آنها در رشته‌های اصلی بهترین فیلم و فیلم‌نامه اساساً ماهیت جشنواره فیلم فجر را زیر علامت سؤال می‌برد.

همزمان با دقایق پایانی نمایش فیلم‌ها در برج میلاد، درحالی که رسانه‌ها مشغول تنظیم جدول شمارش آرای مردمی فیلم‌های فجر بودند و با تیترهای مختلف به استقبال سیمرغ مردمی برای فیلم «ملاقات خصوصی» می‌رفتند ناگهان مسعود نقاش‌زاده، دبیر جشنواره اعلام کرد جایزه سیمرغ مردمی که سال‌هاست به بهترین فیلم از نگاه تماشاگران اهدا می‌شود به دلیل پاره‌ای ابهامات حذف شده است.

حذف سیمرغ مردمی همانا و خیل انتقادات به عملکرد مسوولان این دوره جشنواره همانا.

اما حواشی پنجشنبه شب فقط به حذف سیمرغ مردمی از جشنواره خلاصه نمی‌شد. دقایق پایانی پنجشنبه شب فهرست عجیب و غریب نامزدهای چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر هم منتشر شد و برای اهالی رسانه و سینماگران که هنوز در تعجب تصمیم مسوولان برای حذف سیمرغ مردمی بودند اعلام نام کاندیدا دوباره حاشیه‌ساز شد و علامت سوال‌های دیگری را به وجود آورد مبنی بر اینکه چطور سریال موقعیت مهدی به کارگردانی هادی حجازی‌فر که در بین فیلم‌های این دوره از جشنواره بوده و کیفیت ضعیفی داشته، توانسته در 14 بخش در صدر نامزدهای سیمرغ باشد و رکورددار شود؟ یا اینکه چطور فیلم دسته دختران به کارگردانی منیر قیدی با وجود انتقادات بالا به کیفیت و ساختارش نظر هیات داوران را به خود جلب کرده است؟ و پرسش‌هایی از این دست که جشنواره فیلم فجر را بیشتر به محل اختلاف سینماگران و فضای دوقطبی تبدیل می‌کند تا محلی برای دوستی و آشنایی بیشتر با سینما و دغدغه‌های‌شان.

همچنین به بی برنامگی و بی‌کفایتی مسوولان جشنواره امسال این نکته را هم می توان اضافه کرد که در اتفاقی نادر فهرست برگزیدگان و برندگان سیمرغ یک ساعت قبل از شروع اختتامیه توسط یک سایت سینمایی منتشرشد و لو رفت و بین خبرنگاران و اهالی رسانه دست به دست می‌شد.

بهروز شعیبی، کارگردان «بدون قرار قبلی»، تاکید کرد سینما را یک رسانه و صنعت می‌داند و مواضع افراد نسبت به مسائل سیاسی، مانع همکاریش با آن‌ها نمی‌شود. او همچنین پگاه آهنگرانی را یکی از بهترین بازیگرانی دانست که در ده سال اخیر با او کار کرده است.

رامین سهراب (کارگردان و بازیگر اصلی فیلم خودش) در گفت‌وگوهایی که انجام داده از یک طرف مدعی است فیلمش بر اساس الگوی سریال «فرار از زندان» ساخته شده (که البته نه به لحاظ ساختار سینمایی و نه از جهت محتوا و موضوع هیچ دخلی به آن سریال ندارد!) و در مصاحبه دیگری هم خود را علاقه‌مند ساخت فیلمی رزمی/ اکشن/ کمدی همانند آثار جکی چان معرفی نموده است!
اما در فیلم «لایه‌های دروغ» سام (رامین سهراب) یک مأمور آتش‌نشانی است که در جریان یک حادثه آتش‌سوزی، زندگی دو نفر به اسامی آرمان و پرویز را نجات داده در حالی که آرمان، پرویز را به صندلی بسته بود و قصد کشتن او را داشت. پس از نجات آن دو نفر، آرمان که گویا در شراکتی با پرویز، رودست خورده و سرمایه‌اش را از دست داده برای انتقام اقدام می‌کند اما موفق نشده و به زندان محکوم می‌گردد. سام هم که سرخورده و مأیوس‌شده، به خارج کشور رفته و در آنجا عاشق دختری شده، او را به همسری گرفته و پس از ده سال به ایران بازمی‌گردد؛ اما مجدداً در دام انتقام آرمان و باند گانگستری پرویز می‌افتد که به ربوده شدن همسرش می‌انجامد. حالا ناگزیر است برای نجات او وارد عمل شود.
داستانی معمولی که بارها و بارها نمونه‌اش را از سینمای هالیوود و فیلم‌های نسخه دوم (B Movie) آن دیده‌ایم تا تقلیدی‌های اروپایی و هندی و ترکی و… و حالا با ساختاری آشفته و درهم‌ریخته و بیشتر برای نمایش حرکات رزمی و محیرالعقول جناب کارگردان، به سینمای ایران هم راه یافته است!
نکته قابل‌تأمل این است که همین جناب کارگردان گویا قضیه را برعکس دیده و هر چه دار و دسته گانگستری و مافیایی و آدم‌ربایی و گروگان‌گیری است را در ایران به تصویر کشیده و در مقابل، تصاویر خارجی فیلم که شخصیت اصلی و همسرش را در کشوری دیگر نشان می‌دهد، تماماً صحنه‌های آرام و چشم‌نواز و زیبا از طبیعتی دل‌نشین و زندگی روح‌بخش است!
به نظر می‌رسد بعد از کارگردانی که از استودیوهای پورنوسازی آمریکا آمد و با حمایت دولت‌های دهم و یازدهم برای یک اثر نازل جعلی تحت عنوان «لاله» هزینه‌ای کلان را از کیسه ملت به این سینما تحمیل کرد، حالا نوبت به یکی دیگر رسیده که از فنلاند آمده و ادعای تولید مشترک دارد. غافل از اینکه این سینما چه در رژیم شاه و چه در دوران پس از انقلاب، خاطره خوشایندی از محصول مشترک نداشته و ندارد!