ویدئویی ۹۰ ثانیه‌ای از محمد صالح مفتاح درباره ستاد امر به معروف و نهی از منکر در برنامه اینترنتی آن ایر که به تهیه کنندگی علی مرادخانی معاون فارابی و تحت نظر سازمان تبلیغات اسلامی ساخته می‌شود به بحث داغ شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده، این حقوقدان و فعال اجتماعی اصولگرا گفته مدیریت جدید ستاد امر به معروف بخش‌هایی از بیانات گذشته رهبر انقلاب درباره امر به معروف و نهی از منکر را از سایت این ستاد حذف کرده است . بخش‌هایی که در آن اولویت مسئله حجاب در برنامه‌های امر به معروف و نهی از منکر را در رده‌های با اهمیت کمتر معرفی می‌کردند.
این گفته‌ها موجی جدید را درباره طرح حجاب و عفاف و سیاست‌های اخیر این ستاد امر معروف و نهی از منکر به پا کرد. طرحی که پس از برخوردهای خبرساز ابتدای تابستان از سوی گشت ارشاد، مطرح شد و بر اساسش قرار است برای مبارزه با بی‌حجابی برای افرادی که طبق تعریف این طرح متخلف نامیده می‌شوند ، بر اساس جداول و بندهای نوشته شده، جرایم نقدی در نظر بگیرند!
طرحی که انتقادات بسیاری به همراه داشته است .

محمد صالح مفتاح قرار بود در برنامه آن ایر به عنوان منتقد با محمد صادق منش که جایگزینش در ستاد امر به معروف شده است، مناظره کند. مناظره‌ای که در ساعات منتهی به برنامه با انصراف اعضای ستاد از گفت و گو به مونولوگ بدل شد. این جنجال با وایرال شدن ویدئوی حرف های مفتاح درباره حذف بیانات رهبری جنجالی شد.

از سویی موافقان طرح حجاب و عفاف به توئیتر مفتاح رفتند و او را برای این حرف ها به چالش کشیدند. اینکه بیاناتی که او به آنها اشاره دارد برای سخنرانی های پیش از سال ۱۳۹۶ رهبر انقلاب است اما مفتاح با انتشار ویدئویی از برنامه‌هایی که در دوره مدیریت جلیل محبی و خودش پیگیری می‌شد و با بازنشر بیانات رهبر انقلاب درباره اینکه حجاب در اولوی‌ های نهم یا دهم کارویژه‌های ستاد امر معروف و نهی از منکر قرار می‌گیرد ، از اولویت بخشی به مسئله حجاب به جای نهی از منکر مدیران در مسائلی چون ربا، آقازادگی، فساد اداری و … بار دیگر انتقاد کرد.

 

انتقاداتی که البته این بار جعفر صادق‌منش در واکنش به آنها در متنی اینستاگرامی که با استفاده از واژه « در مورد صحبت های یکی از کارکنان پیشین این ستاد» آغاز می‌شد نوشت:« یکی از خطاهای راهبردی امثال این برادر ، در ارتباط با وظایف و ماموریت های ستاد بود. زیرا این برادران با نادیده گرفتن سه حوزه مقرر در اصل هشتم قانون اساسی یعنی امر به معروف مردم به مردم، مردم به دولت و دولت به مردم، صرفا تمرکز روی مطالبه گری از مسئولان می‌کردند.
نتیجه این رویکرد بی‌اعتنایی به امر به معروف و نهی از منکر مردم نسبت به مردم به عنوان یک حکم الهی و عقلانی و قانونی ، عدم حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر مورد تعرض و ظلم و تعطیلی نسبی شوراهای امر به معروف و نهی از منکر در دستگاههای دولتی بود.
آن برادر و دوستانش از همان ابتدا با انتخاب گزینشی از رهنمودهای رهبر فرزانه انقلاب ، اصرار داشتند که طبق نظر حضرت ایشان، عفاف و حجاب اولویتی ندارد و ستاد اصلا نباید وارد مقوله عفاف و حجاب شود.»

صادق منش در ادامه پس از استدلال درباره دلایل خود و دبیر ستاد برای اولویت بخشی به مسئله حجاب و عفاف به عنوان کارویژه و رسالت این ستاد در پاسخ به گفته‌های مفتاح پاسخ داده است:«بعد از آن که آقای مفتاح بعد از چند جلسه بحث و گفتگوی طولانی گوشش به فرمایشهای اخیر امام خامنه‌ای در خصوص عفاف و حجاب بدهکار نبود و بر استمرار حذف این مقوله از فعالیتهای ستاد با دستاویز قرار دادن رهنمودهای سابق امام خامنه ای و انتشار فرمایشهای قبلی ایشان در سایت ستاد و در واقع تحریف انتظارات امام جامعه اصرارداشت، دبیر محترم ستاد طی یادداشتی به او دستوردادند از انتشار گزینشی فرمایشهای حضرت آقا در سایت خودداری و مطالبی را هم که گذاشته اند بردارند. آقای مفتاح برای اثبات صداقت خودشان می توانند همان یادداشت را عینا منتشر کنند تا حقیقت بر مردم شریف روشن شود.»

در این نامه البته در جمع بندی استدلال ها به جمله ای از شهید همت اشاره شده :در میدان جنگ هر گاه راه را گم کردید به مسیر گلوله های دشمن نگاه کنید، مسیر درست را می یابید .» جمله ای که انتقادات از سیاست های ستاد را نشانه مسیر درست معرفی می کند.
صادق منش درخواست گفت‌وگوی تلفنی با خبرآنلاین را رد کرد و بیانیه اینستاگرامی اش را پاسخش به حواشی اخیر دانست.
او و همکارانش در ستاد امر به معروف و نهی از منکر اما در ماه‌های اخیر بیش از همه از سوی فعالان رسانه ای اصولگرا و افرادی که خود را فعالان فرهنگی جبهه انقلاب می‌نامند، نقد می‌شوند. اصولگرایانی که رفتارهای غیرکارشناسی ستاد در برجسته سازی و اولویت دهی طرح حجاب و عفاف در این شرایط و مشکلات اقتصادی و سیاسی کشور و شرایط سخت زندگی، هزینه تراشی برای جبهه انقلاب و کشور می دانند.
حال باید دید ادامه این دعوا در زمان بررسی این طرح در صحن مجلس شورای اسلامی چه نتایجی در پی خواهد داشت و طرفین چه واکنش هایی به یکدیگر خواهند داشت.

آنچه پیرامون رعایت حجاب اسلامی، سال‌هاست که در جامعه مطرح می‌شود و با روی کار آمدن دولت سیزدهم به نظر، جدیت بیشتری برای این الزام، وجود دارد. و با توجه به صحبت‌های دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر، مبنی بر تخلف بودن بدحجابی، به نظر می‌رسد مسئولان، پس از عبور از مراحل ارشاد به اخذ وجه نقد از بدحجابان رسیده‌اند. پرسشی که طرح می‌شود این است که آیا افرادی که از تمکن مالی بالای برخوردارند، جریمه‌ها را پرداخت می‌کنند و طبقات پایین‌تر جامعه برای جریمه نشدن مجبور به رعایت حجاب مدنظر ستاد امر به معروف، می‌شوند؟ و در واقع حجاب افراد با میزان سرمایه آن‌ها تنظیم می‌شود؟ بحث سلبریتی‌ها چه می‌شود؟ آیا همان جا روی فرش‌های قرمز، به‌خاطر بیرون بودن تارهای مو، مانتوهای کوتاه یا نداشتن مانتو، آرایش غلیظ و خیلی چیزهای دیگر جریمه می‌شوند؟ و مهم‌تر از همه اینکه آیا با گرفتن وجه نقد از بدحجابان، بر اعتقادات آن‌ها مبنی بر رعایت کردن حجاب هم تاثیری گذاشته می‌شود؟

 

‌اگر بپذیریم بدحجابی یک رخداد جدی است به ناچار باید مجمعی از جامعه‌شناسان، روان‌شناسان اجتماعی، حقوق‌دانان و قضات، عالمان دین، نیروی انتظامی و… را گرد آورد تا به راه‌حلی مشترک دست یابند که ضمن برخورداری از ویژگی‌های مثبت، کمترین زیان را به همراه داشته باشد و چه بهتر که بحث‌های عمومی مطرح‌شده در این جلسات از تلویزیون پخش شود و جامعه حساسیت‌های بحث را دریابد.

متأسفانه اکنون مسئله از یک موضوع اجتماعی به یک معضل سیاسی تبدیل شده و اگر چاره‌جویی نشود تبعات امنیتی هم به دنبال خواهد داشت. اپوزیسیون خارج از کشور نیز با تصور اینکه لقمه دندان‌گیری به چنگ آورده بیش از پیش به آتش خواهد دمید. خوشبختانه همه تلاش خارج‌نشینان برای تحریک بعضی بانوان برای برداشتن روسری در یکی از روزهای هفته گذشته، با شکست سنگین روبه‌رو شد و همین علامتی بود که نشان دهد همین جامعه بدحجاب، موضوع را به اپوزیسیون گره نمی‌زند و آن را موضوع داخلی می‌داند. این یک برگ برنده برای کشور است. به همین دلیل استفاده افراطی از کلیدواژه «دشمن» تنها نتیجه‌اش دفع است و چیزی در کاسه نظام نمی‌گذارد.

دست آخر اینکه فرهنگ جامعه به‌طور عام و فرهنگ خانواده به‌طور خاص و فرهنگ حجاب به‌طور اخص با همه شعارهایی که درباره‌شان دیده‌ایم موضوع دست‌چندم برای سیاست‌گذاران و مسئولان بوده است. یاد گرفته‌ایم در بازی‌های سیاسی دائما توی سروکله همدیگر بزنیم و با کافر و معاند و دشمن خواندن حریف، سر مردم را به ادا و اطوارهای سیاسی گرم کنیم. حتی در همین مقوله فرهنگ (مثلا سینما، کتاب، فرهنگ عمومی و…) با سلاح سیاست ورود کرده‌ایم. این وسط، فرهنگ بی‌سر و صاحب مانده و بازی خودش را کرده است.

کار فرهنگی زمان‌بر است و آدم‌های پرحوصله می‌خواهد. اگر داریم چنین آدم‌هایی، بسم‌الله. و اگر نداریم در بر همین پاشنه‌ای خواهد چرخید که تا حالا چرخیده. اگر ریل عوض کنیم و به این باور برسیم که مقابله با بدحجابی سیاست می‌خواهد نه آدم سیاسی، تازه در اول جاده‌ای قرار می‌گیریم که می‌تواند پایانش مقصد مطلوب باشد.

برنامه‌ دست خط این هفته میزبان ملوک السادات بهشتی، استاد دانشگاه و فرزند ارشد شهید والامقام دکتر بهشتی بود .او در این برنامه درباره‌ی خطرات و تهدیداتی که برای شهید بهشتی و خانواده ایشان پیش از شهادت وجود داشت گفتند، “خانه‌ی ما کاملاً مشخص بود همه می‌دانستند که منزل شهید بهشتی کجا هست، کاملاً مشخص بود که کجا هستیم ما و چه زمانی شهید بهشتی رفت و آمد می کنند. مواردی که زیر پلی که از روی کانال پشت خانه ی ما می گذشت بمب‌گذاری کرده بودند”

در بخش دیگری از این گفت‌وگو خانم بهشتی به آمادگی شهید بهشتی برای شهادت از زبان ایشان اشاره کردند: “من وقت زیادی ندارم اگر بخواهم فقط به این مسائل (پاسخ به تهمت ها) بپردازم، کارهای اساسی و اصولی انقلاب باقی می ماند.” و هم چنین در توصیف روز شهادت اظهار داشتند: “صبح ایشان غسل کردند لباس نویی که از قم آورده را پوشیدند و کاملاً آمادگی داشتند، با تک تک افراد خانواده به‌طور خیلی عجیبی خداحافظی کردند.”

او اعتقاد شهید بهشتی به ولایت مطلقه فقیه و تبعیت از امام راحل را این گونه شرح دادند: “خودشان اصلاً به این موضوع اعتقاد نداشتند که در حکومت اسلامی کار اجرایی داشته باشند، و بیشتر می خواستند به مطالعات بپردازند و پشتوانه ای باشند برای نظام اسلامی، ولی چون امام راحل فرمودند بودند، مسئولیت قوه قضائیه را پذیرفتند ”

هم چنین در پاسخ به شبهه ای که یکی از سیاسیون مطرح کرده بودند خانم دکتر بهشتی این گونه پاسخ دادند: “در کشور آلمان تمام جلسات ما همراه ایشان بودیم هرگز من ندیدم ایشان با بانوان دست بدهند، خیلی محترمانه برخورد می کردند، آن قدر که آن خانم ها تعجب می کردند که یک روحانی مسلمان این قدر با احترام با ایشان برخورد می کند اما هرگز ندیدم دست بدهند.”

 

خلاصه گفت و گو را می خوانید:

– خانه ما کاملاً مشخص بود همه می‌دانستند که منزل شهید بهشتی کجا هست، در منزل خودمان که از قبل از انقلاب ساخته بودند آن جا سکونت داشتیم و منافقین هم کاملاً می‌دانستند اطلاع داشتند حتی زمانی بود که خود رجوی و اطرافیانش آمده بودند که یک نوع همکاری داشته باشند که با اصول جور نبود و شهید بهشتی نپذیرفته بودند. می خواهم بگویم که کاملاً مشخص بود که کجا هستیم ما و چه زمانی شهید بهشتی رفت و آمد می کنند. معمولاً آن زمان هم سمت ریاست دیوان عالی کشور را داشتند و بعد از این که ساعت اداری تمام می‌شد ایشان به حزب جمهوری می رفتند و آن جا به رتق‌وفتق امور می پرداختند. متأسفانه داشتیم مواردی که زیر پلی که از روی کانال پشت خانه ی ما می‌گذشت بمب‌گذاری کرده بودند. حالا قبلش منفجر شد قبل از این که ماشین بیاید و بعد برسد به آن پل و مواردی دیگر که به خود منزل ما، تلفن های تهدید آمیز زده می شد و مادر جواب می دادند و چقدر ایشان اذیت شدند در این زمینه که مرتب می گفتند که شما منتظر باشید یک هم چنین اتفاقی خواهد افتاد، و خب برای خانواده خیلی واقعاً شکنجه آور بود در عین حال که ما می‌دانستیم ایشان سِمت خودشان را بسیار جدی می گیرند تا وقتی که مسئولیت دارند تمام و کمال این مسئولیت را انجام خواهند داد و در این حال که ما می دانستیم ایشان آماده‌ی شهادت هستند، و شاید کمتر کسی متوجه این موضوع می شد، در خانه کاملاً مشخص بود که یک چنین پیش‌بینی هایی را ایشان دارند.

 

 

– سالی یک بار دوستان عزیز ما در رادیو تلویزیون یادشان می افتند که شهید بهشتی بوده و ما باید برنامه ای برای ایشان در آن و در لحظه بسازیم. واقعاً حیف نیست؟! و نه فقط ایشان، شهدای دیگر ما همین طور. یعنی ما دست کم نگیریم شهیدی مثل شهید باهنر شهید مطهری شهید مفتح، این ها واقعاً دارای اندیشه بودند دارای کتاب‌هایی بودند روش های خاص خودشان را داشتند که الان به کار ما می آید. من اخیراً داشتیم تفاسیر ایشان را، نشر آثار ایشان چاپ کرده حدود ۸ جلد است. متأسفانه ایشان نتوانستند ادامه بدهند تفسیر قرآن را، می‌دانید که تمام زندگی ایشان با قرآن عجین بوده، و یکی از (دلایل) موفقیت‌های ایشان دقیقاً به همین خاطر بوده است. قرآن را مطالعه می کردند و تحقیق می کردند و راه حل از آن پیدا می کردند. ببینید خیلی مسئله ی مهمی است! چه زمانی؟ زمانی که از قم شروع کردند بعد ما تفاسیر شان در آلمان را داریم، جلسات تفسیرشان در آلمان را داریم، بعد جلسات تفسیرشان در تهران را داریم، این ها الان تازه چاپ شده است. شما اگر بیایید مطالعه بفرمایید آدم احساس می کند همین الان و همین مشکلات را بیان کرده اند. این قدر به روز است!

 

 

– زمانی که من می خواستم حجاب بگذارم، ایشان هیچ‌وقت اجبار نمی کردند، که تو باید چنین حجابی داشته باشی، چنان حجابی داشته باشی، اما ساعت ها با من بحث می کردند، و من هم دوست داشتم، یعنی رابطه من با پدر بیش از یک پدر دختری بود، و مثل یک استاد از ایشان استفاده می کردم و از نظراتشان. ساعت ها بحث می کردند در این مورد و بعد به عهده ی خود من گذاشته بودند، نوع پوششم رنگ لباسم.

 

– اگر ما اطلاعات درست به جوانمان بدهیم در ارتباط با اسلام در ارتباط با روحانیت و مهم تر از هم عمل ما! ببینید آن جوان دانشجو نگاه می کند ببیند من چه می گویم و خودم چگونه عمل می کنم، منِ معلم، منِ استاد. حالا مسئولین که جای خود دارند.

 

– به نظر من، یکی از معضلات ما این است که مدیرانی باید به کار گرفته شوند که از تجربه کافی برخوردار هستند. ما دیگر آن دوران بعد از جنگ را پشت سر گذاشتیم و نمی‌توانیم باز هم آزمون و خطا داشته باشیم ، فرصت را از دست دادیم. واقعاً باید مدیران با تجربه بیایند سرکار. اگر از آن مراحل گذشتند بیایند مشاور مدیران جوان ما شوند.

 

– گفته شده که ایشان مخالفت دخالت آمریکا در کشور ایران بودند کاملاً واضح در سخنرانی‌هایشان گفته‌اند و نیازی به استدلال ندارد. اما رابطه با دنیا را و با جهان اسلام به‌ویژه، و جهان فراتر از کشورهای اسلامی را هم توصیه می کردند و معتقد بودند که نظام جمهوری اسلامی باید ارتباط داشته باشد از لحاظ فرهنگی و از لحاظ اقتصادی و خب طبیعتاً جهان اسلام اولویت داشت .

 

– ایشان بسیار مقید بودند که هر چه سریع تر قانون اساسی تصویب شود، چرا که می دانستند مدت زمان ما بسیار کوتاه است، انقلاب ها یکی از مشکلات شان این بود که این قانون اساسی و تصویبش طولانی می شد (مجری: فاصله می افتاد) و مشکلات عدیده که بعد به وجود می آمد، از قبل ایشان پیش بینی کرده بودند، قوانین اساسی کشور های مختلف را که در خاطرات آقای دکتر اژه ای هست که یکی از از افرادی که به ایشان تلفنی و نامه ای می گویند که شما قوانین اساسی کشور های مختلف را جمع‌آوری کنید و برای ما بفرستید -قبل از پیروزی انقلاب- ایشان بودند.

هنوز ساعتی از انتشار خبر بازداشت زنی که اخیراً ویدئوی درگیری‌اش با یک روحانی با محوریت بحث حجاب در فضای مجازی منتشر شده بود، نگذشته بود که موجی از حمایت توییتری و اینستاگرامی کاربران به راه افتاد؛ موجی که درحالی همچنان در اوح اوج‌گیری است که خبرگزاری حوزه در انتهای خبر کوتاه روز گذشته مبنی بر بازداشت این زن، مدعی شده بود که «خواسته مردم، برخورد قاطع و سریع دستگاه قضائی با برهم‌زنندگان امنیت اجتماعی و اخلاقی می‌باشد!» این درحالی است که یک روحانی عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم در این رابطه نه‌تنها تاکید دارد این نوع امر به معروف و نهی از منکر در شرایط کنونی واجب نیست، بلکه از آن‌جا که ممکن است به بدبینی نسبت‌به اسلام بیانجامد، حرام است.

محمدتقی فاضل‌میبدی که در این رابطه  می‌گوید: «واقعیت این است که این نوع برخورد و روش‌هایی که به‌عنوان امر به معروف و نهی از منکر رواج یافته، نه شرعی است، نه روش عرفی و نه روش عقلی. درنتیجه جز هزینه برای نظام و بدببینی برای اسلام، نتیجه‌ای درپی نخواهد داشت.»

او با اشاره به شرایط و اقتضائات امر به معروف و نهی از منکر، گفته است: «باید دقت کنیم که امر به معروف و نهی از منکر، به‌اصطلاح «واجب تعبدی» است؛ بنابراین انجام آن باید نتیجه خیر درپی داشته باشد و درصورتی که این رفتار فاقد نتیجه بوده یا بالعکس، نتیجه‌ای منفی داشته باشد، نه‌تنها واجب نیست، بلکه حرام است.»

این استاد دانشگاه مفید قم همچنین می‌گوید: «سال‌هاست جهت ترویج حجاب و جلوگیری از بی‌حجابی و بدحجابی تبلیغ می‌کنیم اما این اقدامات مبتنی بر روش‌هایی انجام می‌شود که به هیچ عنوان عقلاً و شرعا مقبول و مطلوب نیست و به همین دلیل هم تا به امروز به نتیجه نرسیده‌ایم. بنابراین معلوم می‌شود جلوگیری از بدحجابی و بی‌حجابی در جامعه با تهدید و الزام و اجبار جواب نمی‌دهد و باید به روشی دیگر رفتار شود.»

او با بیان این‌که «شاید رها کردن این مسئله، به‌نحوی که جامعه خود به اهمیت این مسئله پی ببرد، رفتاری منطقی‌تر باشد»، گفته است: «متاسفانه امروز در بسیاری موارد، پاره‌ای از منکرات، رنگ و بوی سیاسی به خود گرفته و عملاً به نوعی اعتراض مدنی در مقابل حاکمیت و نظام تبدیل شده است. در این شرایط ممکن است اگر بخواهید با یک مسئله برخورد کنید، نه‌تنها هیچ شهروندی به حمایت از شما جلو نیاید، بلکه از کسی که مورد برخورد قرار گرفته، حمایت کنند؛ بنابراین باید ریشه درد را پیدا کنیم.»

فاضل میبدی که معتقد است «درد بزرگ جامعه امروز، بی‌حجابی و بدحجابی نبوده و معضلات اقتصادی است که جامعه را تحت فشار قرار داده»، می‌گوید: «این منکراتی که از نگاه آقایان در جامعه وجود دارد، مولود و نتیجه مسائل دیگری است که باید آن مسائل را حل کنیم. امروز اوضاع بد اقتصادی است که مشکل و مسئله اساسی کشور است. تورم، سقوط ارزش پول ملی، تضاد طبقاتی و مواردی از این دست است که مشکل‌ساز شده و این در حالی است که این مصائب منجر به ایجاد منکرات و معضلاتی اساسی و خطرناک‌تر در جامعه می‌شود.»

این عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به تاکید اسلام بر لزوم مبارزه با فقر به‌عنوان عاملی که منجر به افزایش کفر در جامعه می‌شود، گفت: «بجای مبارزه با کفر، باید با ظلم مبارزه کنیم؛ چرا که این ظلم است که منجر به ایجاد منکرات در جامعه می‌شود.»‌

او ادامه داد: «بر فرض که بدحجابی در جامعه، از منکرات باشد. مسئله این است که صدها منکر بدتر وجود دارد که جلوی چشمانمان نیست. مفاسد اجتماعی، مسائل خانوادگی، تن‌فروشی و فحشا و بسیاری از منکرات وحشتناک دیگر که در جامعه وجود دارد و از چشمان‌مان پنهان است و نتایجشان را به‌طور گسترده می‌بینیم.»

این استاد دانشگاه مفید قم با بیان این‌که «نمی‌شود به‌عنوان یک طلبه بگویید که می‌خواهید با فساد مبارزه کنید اما از ریشه‌های فساد غافل باشید»، خاطرنشان کرد: «برخی دوستانی که تحت عنوان طلبه یا هر عنوان دیگری به خیابان آمده و وظیفه شرعی خود می‌دانند که به‌زعم خودشان با بی‌حجابی و بدحجابی برخورد کنند، باید توجه داشته باشند که آیا این رفتارشان نتیجه‌بخش است یا نه! همچنین باید بررسی کنند که آن‌چه به‌عنوان بدحجابی و بی‌حجابی موردانتقادشان است، نتیجه چیست.»

فاضل میبدی بر این اساس در پایان گفت: «مهمترین ریشه فساد در جامعه امروز عملکرد بد دولت‌ها در مسئله اقتصاد است و تا این موارد و مشکلات مرتفع نشود، صدها منکر اجتماعی خواهیم داشت.»