خواب نقش مهمی در فعال کردن عملکرد شناختی و حفظ سلامت روانی دارد. همچنین با حذف مواد زائد به حفظ سلامت مغز کمک می‌کند.

با افزایش سن، اغلب شاهد تغییراتی در الگوی خواب خود هستیم، از جمله مشکل در به خواب رفتن و ماندن در خواب، و کاهش کمیت و کیفیت خواب. تصور می‌شود که این اختلالات خواب ممکن است به زوال شناختی و اختلالات روانپزشکی در جمعیت مسن کمک کند.

در این مطالعه، محققان بریتانیایی و چینی داده‌های نزدیک به ۵۰۰ هزار بزرگسال ۳۸ تا ۷۳ ساله را بررسی کردند. از شرکت کنندگان در مورد الگوهای خواب، سلامت روانی و تندرستی آنها سوال شد و در مجموعه‌ای از تست‌های شناختی شرکت کردند. تصویربرداری از مغز و داده‌های ژنتیکی حدود ۴۰۰۰۰ شرکت کننده در مطالعه در دسترس بود.

با تجزیه و تحلیل این داده‌ها، تیم تحقیق دریافتند که مدت زمان خواب ناکافی و بیش از حد با اختلال در عملکرد شناختی، مانند سرعت پردازش، توجه بصری، حافظه و مهارت‌های حل مسئله مرتبط است.

هفت ساعت خواب در شب، میزان مطلوب خواب برای عملکرد شناختی، و همچنین برای سلامت روانی خوب برای افراد دارای علائم اضطراب و افسردگی، بود.

محققان می‌گویند یکی از دلایل احتمالی ارتباط بین خواب ناکافی و زوال شناختی ممکن است به دلیل اختلال در خواب با طول موج آهسته یا عمیق باشد. مشخص شده است که اختلال در این نوع خواب ارتباط نزدیکی با تثبیت حافظه و همچنین ساخت آمیلوئید دارد – پروتئینی کلیدی که وقتی به اشتباه تا می‌شود، می‌تواند باعث «درهم‌تنیدگی» در مغز مشخصه برخی از اشکال زوال عقل شود. علاوه بر این، کمبود خواب ممکن است توانایی مغز را برای خلاص شدن از شر سموم مختل کند.

این تیم همچنین ارتباطی بین میزان خواب و تفاوت در ساختار نواحی مغز درگیر در پردازش شناختی و حافظه، با تغییرات بیشتر مرتبط با خواب بیشتر یا کمتر از هفت ساعت پیدا کردند.

داشتن هفت ساعت خواب مداوم در هر شب، بدون نوسانات زیاد در طول مدت خواب، همچنین برای عملکرد شناختی و سلامت روان خوب مهم بود. مطالعات قبلی همچنین نشان داده است که الگوهای خواب منقطع با افزایش التهاب مرتبط است که نشان دهنده استعداد ابتلاء به بیماری‌های مرتبط با افزایش سن در افراد مسن است.

تحقیقات جدید نشان می‌دهد برخی افراد اگر پیش از خواب، اندکی تلویزیون تماشا کنند و یا به یک پادکست پیش از رفتن به رختخواب گوش دهند، می‌توانند خواب بهتری را تجربه کنند.

تحقیقی که به تازگی به انجام رسیده، عقیده رایج در خصوص تماشای تلویزیون و یا صفحات نمایشگر را پیش از رفتن به رختخواب به چالش کشیده است. این تحقیقات نشان می‌دهد بر حسب اینکه افراد چطور از دستگاه‌های دیجیتال استفاده می‌کنند، ممکن است با تماشای چیزی پیش از خواب استراحت بیشتر و بهتری داشته باشند.

پیش از این گفته می‌شد افراد پیش از رفتن به رختخواب، نباید با صفحه نمایشگر هیچ دستگاهی در ارتباط باشند. این مسئله بر حسب این عقیده بود که تمام انواع دستگاه‌های دیجیتال می‌تواند الگوهای خواب ما را مختل کنند اما دستگاه‌ها در قرن بیست و یکم آنچنان فراگیر شده اند که بعید است بسیاری از ما بتوانیم یک ساعت پیش از خواب از نگاه به آن خودداری کنیم.

بسیاری از مطالعات در دهه گذشته نشان می‌داد که نگاه کردن به صفحات نمایش دیجیتال پیش از خواب ممکن است با داشتن خواب ضعیف در ارتباط باشد.

حال بر اساس تحقیقی که در «مجله تحقیقات خواب» (Journal of Sleep Research) منتشر شده، تلاش شده چگونگی استفاده از رسانه‌ها به هنگام رفتن به رختخواب و اینکه چگونه این وسائل بر خواب ما تأثبر می‌گذارند، مورد ارزیابی قرار گیرد.

در این پژوهش محققان «دانشگاه دلاور آمریکا» (University of Delaware) ۵۸ بزرگسال را انتخاب کرده و آن‌ها موظف شدند تا از استفاده خود از رسانه‌ها یک ساعت پیش از استفاده (صرف نظر از نو رسانه‌ای که استفاده می‌کردند (تلویزیون، پادکست، کتاب و …) گزارش کنند.

نتایج این تحقیق نشان داد کیفیت خواب نه تنها تحت تأثیر استفاده از رسانه‌ها پیش از خواب قرار نمی‌گیرد، بلکه بالاتر از این و به شکلی غیر منتظره محققان دریافتند مجموع زمان خواب با استفاده از رسانه‌ها قبل از خواب بهبود یافته است. البته باید گفته شود این مسئله به نوع استفاده از رسانه مربوط است.

این محققان گفتند تماشای یک سرویس استریم (مانند فیلم‌های آنلاین و ..) و یا پادکست قبل از خواب به عنوان فعالیتی آرام بخش، خواب شما را بهبود می‌بخشد.

اما با اینکه مشخص شد تماشای کوتاه مدت تلویزیون در رختخواب، مدت زمان خواب را بهبود می‌بخشد اما در صورتی که استفاده از این رسانه‌ها طولانی شود، مزایای آن ازبین می‌رود.

به گفته آنها اگر می‌خواهید از طریق تماشای تلویزیون و یا گوش دادن به موسیقی به خواب بروید، این کارها را به مدتی کوتاه انجام دهید.

«یلنا تزاروا» متخصص مغز و اعصاب و علوم خواب در روسیه، هشدار داد که وضعیت نادرست هنگام خواب می‌تواند باعث ناراحتی شود و در دراز مدت باعث بروز بیماری‌های جدی شود.

تزاروا تأکید کرد که افراد اغلب در یک وضعیت می‌خوابند، اما گاهی اوقات ممکن است به سلامت آن‌ها آسیب برساند. به عنوان مثال، خوابیدن به پهلو از نظر پزشکی مفیدترین حالت است، اما فشار به سمت چپ بدن می‌تواند بر وضعیت فرد مبتلا به بیماری قلبی تأثیر منفی بگذارد، بنابراین بهتر است او به سمت راست خود بخوابد.

این پزشک اضافه کرد: خوابیدن به پهلو از نظر فیزیولوژیکی بهتر است و باید در هنگام خواب ترجیح داده شود، زیرا در این حالت روند دفع محصولات متابولیک با سرعت بیشتری انجام می‌شود و اصولاً می‌توانید به پهلوی چپ و راست بخوابید. قفسه سینه در هردو حالت به شکل برابری محافظت می‌شود؛ اما خوابیدن به پهلوی چپ برای کسانی که مشکلات قلبی دارند، مثلاً از نارسایی قلبی و ریه رنج می‌برند، توصیه نمی‌شود.

خوابیدن به پشت برای کسانی که دچار عقب نشینی زبان می‌شوند که باعث وقفه موقت تنفس در هنگام خواب می‌شود که ممکن است در خروپف نمود پیدا کند، جایز نیست.

این پزشک تاکید کرد: خوابیدن روی شکم بیشترین ضرر را برای سلامتی دارد، زیرا ممکن است باعث ایجاد مشکلاتی در ستون فقرات شود. هنگام خوابیدن، برخی از ماهیچه‌ها سفت و برخی دیگر بیش از حد کشیده می‌شوند و این می‌تواند منجر به درد گردن و سر در صبح شود. خطرناک‌ترین چیز در مورد این موضوع این است که عادت به خوابیدن روی شکم می‌تواند فرآیندهای متابولیک را مختل کند و باعث ایجاد بیماری آلزایمر شود.

این روزها به خاطر شیوع کرونا اکثر مردم حضور در منزل را به بیرون از خانه ترجیح می دهند. اما گاهی در خانه ماندن موجب می شود برنامه عادی زندگی تغییر کند. ممکن است نظم زندگی به هم بخورد و ساعات غذا خوردن، خواب و بیداری و فعالیت های روزمره از حالت عادی خارج شود. با توجه به اینکه بیشتر در خانه هستیم تا در برابر ابتلا به کرونا ایمن تر باشیم، باید گفت که خواب کافی، از مهم ترین عوامل موثر در تقویت سیستم ایمنی بدن است.

پژوهش ها نشان می دهد بی خوابی مزمن تاثیر منفی بر عملکرد سیستم ایمنی بدن دارد و موجب ایجاد واکنشی مانند استرس می شود. خواب ناکافی منجر به ابتلا به انواع بیماری های ذهنی و جسمی می شود که بسیاری از آن ها به دلیل ضعف سیستم ایمنی بدن رخ می دهند.

بر اساس تحقیقات انجام شده شب زنده داری و خواب طولانی در طول روز علاوه بر ضعف سیستم ایمنی، باعث کوچک شدن مغز، ضعف حافظه به ویژه حافظه کوتاه مدت، افزایش استرس، یبوست، مشکل در سیستم گوارش، تضعیف عملکرد کبد، پیری زودرس و ضعف اعصاب می شود.

مدیرکل دفتر طب ایرانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تاکید بر اینکه بهترین زمان خواب برای استراحت حدود ساعت ۲۲ تا قبل از اذان صبح است، افزود: از دیگر راههای تقویت سیستم ایمنی بدن زندگی در آب و هوای سالم و استفاده از رایحه های خوشبو و ملایم همانند برخی میوه ها از قبیل پرتقال، نارنج، لیمو، به، گلاب و غیره است.

نفیسه حسینی یکتا با بیان اینکه در طب ایرانی بهترین روش برای تنظیم و تقویت سیستم دفاعی بدن، داشتن یک سبک زندگی سالم و متناسب با مزاج است، تصریح کرد: از منظر طب ایرانی توصیه‌های سبک زندگی در ۶ اصل شامل خوردن و آشامیدن، خواب و بیداری، حرکت و سکون، آب و هوا، حالات روحی و روانی و ورود و خروج مواد به بدن عنوان می شود.

وی با اشاره به اینکه می توان با اصلاح سبک زندگی پیشگیری و درمان کرده و سراغ دارو نرفت، ادامه داد: در اصل علاوه بر تغذیه مناسب و آداب خوردن و آشامیدن پرهیز از مصرف غذاهای سنگین و دیرهضم مانند ماکارونی، غذاهای آماده، گوشت های صنعتی، شیرینی های خمیری. پرهیز از پرخوری و همچنین بسیار کم خوردن، باید برای یک زندگی سالم مورد توجه قرار گیرد.

حسینی یکتا گفت: در این میان حرکت و سکون داشتن و فعالیت کافی و مناسب برای هر مزاج موجب تعادل جسم و روان می شود و سیستم ایمنی بدن را تنظیم می‌کند، بنابر این داشتن فعالیت فیزیکی معتدل و ورزش ملایم روزانه ضروری است.

مدیر کل دفتر طب ایرانی با بیان اینکه پیشگیری از یبوست نیز به عنوان یکی از عوامل حبس مواد زاید برای تنظیم سیستم ایمنی بدن لازم است، افزود: در این ارتباط مصرف انواع سوپ سبزیجات (با آلو و روغن زیتون)، سبزیجات بخارپز، جوانه غلات و میوه¬ها بخصوص در افراد دچار یبوست می تواند مفید باشد.

وی با تاکید بر دوری از عوامل استرس زا در قالب توجه به عوامل روحی و روانی ادامه داد: در طب ایرانی توجه به عوامل روحی و روانی نیز برای اصلاح سبک زندگی، بهترین و اولین قدم در پیشگیری و درمان است.

به گزارش ایسنا و به نقل از نیو اطلس، پرندگان می‌خوابند، زنبورها می‌خوابند، تقریبا همه موجودات زنده این کار را انجام می‌دهند. در واقع هر چیزی که حتی یک سیستم عصبی ابتدایی داشته باشد، این کار را انجام می‌دهد.

خواب یک مرحله بیولوژیکی حیاتی است، اما اینکه دقیقاً چرا به آن نیاز داریم همچنان مرموز مانده است. اکنون یک مطالعه جدید، قطعه جدیدی از این پازل را کشف کرده است که نشان می‌دهد پروتئینی که در ترمیم دی‌ان‌ای نقش دارد به مغز سیگنال می‌دهد که زمان خواب فرا رسیده است.

همه با چرخه شبانه‌روزی بدن آشنا هستند. ما وقتی که خواب شبانه خوبی داشته باشیم، با احساس شادابی از خواب بیدار می‌شویم، سپس با گذشت روز، خستگی در ما زیاد می‌شود تا جایی که دیگر نمی‌توانیم کاری جز خوابیدن انجام دهیم و هرچه بیشتر بیدار بمانیم، این نیاز به خواب، قوی‌تر می‌شود. این خستگی از نظر علمی به عنوان “فشار خواب هموستاتیک” شناخته می‌شود.

اما مکانیسم واقعی پشت این فشار چیست؟ در یک مطالعه پیشین، محققان دانشگاه “برایلان”(Bar-Ilan) دریافتند که این شامل آسیب دی‌ان‌ای در نورون‌ها است. این آسیب می‌تواند ناشی از فرآیندهای طبیعی بیولوژیکی و همچنین عوامل محیطی مانند نور ماوراءبنفش یا تابش اشعه‌های مضر باشد. مکانیسم‌های ترمیم بدن دائماً برای رفع این آسیب کار می‌کنند، اما وقتی مغز بیدار است، این مکانیسم‌های ترمیمی نمی‌توانند کار خود را سریع انجام دهند و تنها شانس آن‌ها برای انجام این کار در هنگام خواب است.

محققان این فرآیند را به کارگرانی تشبیه می‌کنند که شب‌ها زمانی که ترافیک کمتری وجود دارد، چاله‌های به وجود آمده در جاده را تعمیر می‌کنند.

اکنون محققان برای این مطالعه جدید، این فرآیند را با دقت بیشتری بررسی کردند تا دریابند آیا آسیب دی‌ان‌ای به نورون‌ها مستقیماً فشار هموستاتیک را هدایت می‌کند یا خیر.

این تیم تحقیقاتی از گورخرماهی استفاده کرد که مغزی مشابه با مغز ما دارد و در واقع نسخه‌ای ساده‌تر از مغز ما است. محققان با استفاده از مواد شیمیایی، تشعشع و نور، آسیب دی‌ان‌ای را در نورون‌های این جانوران ایجاد کردند و وقتی آسیب به نقطه خاصی رسید، ماهی به خواب رفت و فعالیت بیشتر پروتئین‌های ترمیم‌کننده دی‌ان‌ای در هنگام خواب در آنها شناسایی شد و محققان دریافتند که اگر آنها را زود بیدار کنند(قبل از اینکه شش ساعت بخوابند) آسیب دی‌ان‌ای ترمیم نشده و این حیوانات با احتمال بیشتری در ساعات روشنایی روز چرت می‌زنند.

اما جالب‌ترین کشف در این مطالعه، کشف نقش جدیدی برای پروتئینی به نام “PARP1” بود که در حال حاضر به عنوان یک بازیگر کلیدی در سیستم ترمیم دی‌ان‌ای شناخته می‌شود که به سرعت به آسیب دی‌ان‌ای واکنش نشان می‌دهد و سایر اجزایی را که آن را تعمیر می‌کنند، تنظیم می‌کند. به این ترتیب، سطح “PARP1” تمایل به افزایش در طول روز و کاهش در طول خواب دارد.

برای بررسی اینکه آیا پروتئین “PARP1” به طور فعال به مغز سیگنال می‌دهد که بخوابد، محققان این پروتئین را در گورخرماهی بیان کردند و دریافتند که حضور این پروتئین، خواب و ترمیم دی‌ان‌ای را بهبود می‌بخشد. عکس این موضوع نیز صادق بود. زمانی که محققان پروتئین “PARP1” را مهار کردند، ماهی‌ها به خواب نمی‌رفتند و ترمیم دی‌ان‌ای اتفاق نمی‌افتاد.

محققان در ادامه به بررسی نقش “PARP1” در موش‌ها پرداختند و مطمئن شدند که مهار فعالیت آن به اندازه کافی باعث کاهش مدت و کیفیت خواب آنها می‌شود.

در حالی که اکنون مشخص شده است که پروتئین “PARP1” نقش ترمیم دی‌ان‌ای را در انسان ایفا می‌کند، مطالعات بیشتری در آینده باید انجام شود تا بررسی شود که آیا این مکانیسم برای انسان نیز کاربرد دارد یا خیر.

این مطالعه در مجله Molecular Cell منتشر شده است.