یعنی 3 کشور اروپایی خواهند بود؛ چین و آمریکا هم خواهند بود اما بدون روسیه. سوال اینجاست که آیا ایران حاضر است که توافق وین را بدون روسیه انجام دهد؟ در حقیقت درست است که مخاطب ضرب‌الاجلی که آمریکایی‌ها تعیین کرده‌اند مسکو است اما اگر دقیق‌تر نگاه کنیم به نظر می‌رسد که مخاطب آن اتفاقا تهران است. چرا که آنچه مسلم است روس‌ها از مواضع‌شان عقب نشینی نخواهند کرد.

بنابر این فرمول آمریکایی‌ها آن است که توافق وین بدون روسیه صورت گیرد. اما سوال اینجاست که آیا ایران حاضر است به توافق برجام بدون روسیه تن دهد؟ پرسش دشواری است و ایران را در یک شرایط بسیار دشوار سیاسی قرار می‌دهد.
اگر ایران بدون روسیه به توافق تن دهد گام بزرگی برای بیرون آمدن کشور از مشکلاتی که گرفتار آن است، خواهد برداشت. اما تردیدی نیست که این گام با دلخوری روسیه همراه است. اگر نه ایران به خاطر روسیه توافق برجام را کان‌لم یکن نماید آن وقت درست است که با روسیه مانده اما با مصیبت‌های اقتصادی و ادامه تحریم‌ها چه کند؟ به نظر می‌رسد که این یک هفته فرصتی است که مسئولان باید تصمیم دشواری بگیرند که آیا می‌خواهند بدون روسیه بمانند و غیض و غضب‌های مسکو را تحمل کنند یا اینکه می‌خواهند روسیه را تنها نگذارند.

آنچه که مسلم است ملاک کشورها باید منافع ملی باشد. پرسش اینجاست که آیا روسیه که این تقاضای دقیقه نود را نموده و برجام را به صورت معلق در آورده آیا هرگز به فکر منافع ملی ایران بوده است؟ پاسخ منفی است؛ روسیه عملا هر آنچه را که به خیر و صلح خودش یا به عبارت بهتر به خیر و صلاح پوتین بوده اتخاذ کرده و خیلی برایش اهمیتی نداشته که حالا تکلیف ایران چه خواهد شد یا تکلیف این کشور و آن کشور چه می‌شود.

در حقیقت پرسش دشوار فراروی ایران آن نیست که می‌خواهد با روسیه بماند یا می‌خواهد از روسیه خداحافظی کند. سوال اساسی‌تر آن است که برای جمهوری اسلامی ایران اولویت منافع ملی‌اش است یا در کنار آن همگرایی با روسیه؟

صادق زیباکلام

* منتشر شده در روزنامه آرمان ملی

زیباکلام درمورد خبر روزنامه‌ی الاخبار لبنان درمورد دیدار پشت پرده‌ی طرف‌های ایرانی و امریکایی؛  گفت: اینکه آیا دقیقا چنین دیداری صورت گرفته یا نه و آیا آنچه الاخبار گفته موثق است یا نه را من نمی‌دانم؛ ولی آنچه مسلم است، این است که عزم و اراده‌ی جدی از سوی امریکایی‌ها وجود دارد برای اینکه به هرحال به یک توافقی با ایران برسند. ولو توافق کوتاه‌مدتی باشد.

 

به همین خاطر ظرف چند روز گذشته گویا دونفر از اعضای هیئت مذاکره کننده در وین که یک مقداری سخت‌گیری‌های بیشتری می‌کردند و ایرادات‌شان باعث می‌شد که این مذاکرات به عقب بیافتد را جابجا کردند و دونفر دیگر را جای اینها گذاشته‌اند؛ بنابراین ممکن است که آنچه الاخبار گفته است درست باشد و چنین دیداری صورت گرفته باشد؛ چون هم ایران مایل و مسر است توافق صورت گیرد و هم امریکا، بنابراین بعید نیست که چنین ملاقاتی برای بوجود آوردن تصمیم و سرعت بخشی به مذاکرات صورت گرفته باشد.

 

می‌دانید که یکی از دلایل اصلی کندی کار این بود که هیئت ایرانی یکسری با اروپایی‌ها مذاکره می‌کردند، بعد اروپایی‌ها می‌رفتند با امریکایی‌ها مذاکره می‌کردند و بعد دومرتبه می‌آمدند با ایرانی‌ها مذاکره می‌کردند. در حالیکه در دوران آقای ظریف و عراقچی، هم به واسطه‌ی تسلط آنها به زبان انگلیسی، و هم مذاکرات مستقیم این رفت و برگشت نیازی نبود. بنابراین ممکن است که این ملاقات صورت گرفته باشد.

 

او در واکنش به صحبت‌های مهدی فضائلی -عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبری- نیز می‌گوید: آنچه که آقای فضائلی می‌خواهند بگویند در حقیقت معنی‌اش این است که «ای مردم! ای طرفداران نظام! ای انقلابیون! اگر ما با امریکایی‌ها مذاکرات مستقیم بکنیم، علیرغم تمام بدی‌ها و چیزهای منفی که درباره‌ی مذاکره با امریکا رد گذشته گفتیم، ولی اینها مربوط به آقای روحانی و دیگران می‌شده است که در دهه‌ی ۹۰ این مذاکرات را انجام می‌دادند و افراد انقلابی و وطن‌پرستی نبودند. اما این مذاکرات با امریکا که توسط تیم دولت آقای رئیسی صورت می‌گیرد، خیلی فرق می‌کند با آن مذاکرات؛ این مذاکرات توسط افراد انقلابی، وطن‌پرست و شجاع صورت می‌گیرد و بنابراین نخواهید که این مذاکرات را با آن مذاکرات مقایسه کنید». به عبارت دیگر ایشان در حقیقت دارند پیش‌درآمد و راه مذاکرات مستقیم با امریکا و کلیت مذاکره با امریکا را در نظر افکار عمومی هموار می‌کنند.