“محمد نفریه” معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا با اشاره به روز جهانی ناشنوایان گفت: روز سی‌ام سپتامبر روز جهانی ناشنوایان در دنیا نامگذاری شده است در این روز سعی می‌شود، توجه آحاد جامعه از سیاست‌گذاران تا مسئولان اجرایی در جامعه و همه مردم به حق و حقوق افراد کم‌شنوا و ناشنوا جلب شود.

وی ادامه داد: بیماری ناشنوایی و معلولیت ناشی از ناشنوایی شایع‌ترین معلولیتی است که افراد در بدو تولد با آن به دنیا می‌آیند و نزدیک به دو برابر سایر معلولیت‌ها قابل تشخیص است. سازمان بهزیستی از سال ۱۳۸۳ وارد فاز غربالگری نوزادان شده تا از این طریق بتوانیم نوزادان دارای مشکل شنوایی را شناسایی و نسبت به درمان آن‌ها اقدام به موقع و مناسب انجام شود. معلولیت ناشنوایی یکی از اختلالاتی است که در رشد و توسعه ارتباطات بین‌فردی و اجتماعی افراد تاثیر مستقیم دارد و چنانچه این مشکل زود شناسایی نشده و وارد چرخه درمان و توانبخشی نشود ایرادات اساسی در رشد شخصیت فرد خواهد داشت.

معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به غربالگری شنوایی که توسط سازمان بهزیستی انجام می‌شود، تصریح کرد: اگر در سه ماه اول زندگی نوزاد ناشنوایی تشخیص داده شده و در ۶ ماهه نخست نوزاد وارد چرخه توانبخشی شود درصد زیادی از این افراد می‌توانند وارد مدرسه عادی شده و مانند سایر کودکان تحصیل کنند. در حال حاضر سازمان بهزیستی بیش از ۶۰۰ پایگاه غربالگری در کشور دارد و ۹۲ درصد موالید در ماه اول تولد تحت پوشش غربالگری شنوایی قرار می‌گیرند و چنانچه دارای مشکل شنوایی باشند تشخیص داده شده و وارد فاز درمان و توانبخشی می‌شوند.

نفریه با اشاره به اقدامات توانبخشی برای نوزادانی که دارای مشکل اختلالات شنوایی هستند، گفت: فاز توانبخشی شامل موضوعات مختلفی از جمله تربیت شنیداری، گفتاردرمانی، استفاده از وسایل کمک توانبخشی و شنوایی مانند سمعک، کاشت حلزون و … است. همچنین افراد کم‌شنوا با حضور در مراکز روزانه توانبخشی خانواده و کودک ناشنوا خدمات دریافت می‌کنند. تقریبا ۱۲.۷ درصد افراد دارای معلولیت تحت پوشش سازمان بهزیستی که بالغ بر ۲۲۲ هزار و ۴۹۲ نفر می‌شوند از معلولیت ناشنوایی رنج می‌برند.

وی درباره تهیه وسایل کمک توانبخشی برای افراد کم‌شنوا و ناشنوا گفت: با توجه به افزایش قیمت ارز و تحریم‌ها قیمت وسایل توانبخشی چندین برابر شده است. اما خوشبختانه با توجه به افزایش بودجه‌ای که در این چند سال اخیر داشته‌ایم سعی شده است تا تامین وسایل کمک توانبخشی مانند سمعک و یا باطری برای این افراد کاهش پیدا نکند. ۲۰ درصد از اعتبارات وسایل کمک توانبخشی سازمان که بیش از ۳۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان می‌شود در سال ۹۹ به معلولان ناشنوا اختصاص پیدا کرده است.

معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور خاطرنشان کرد: ۲۷۳ هزار و ۲۹۸ عدد سمعک و سایر وسایل کمک شنیداری در سال ۹۹ برای این افراد نیز تهیه شده است. از این تعداد نیز ۲۰ هزار و ۱۶۱ دستگاه سمعک بوده است. ۲۵۲ هزار باتری سمعک و ۲۴۴ عدد شامل سایر وسایل کمک شنیداری بوده است. همچنین برای ۴۷ هزار و ۶۴۰ نفر نیز سرانه ۲۴۰ هزار تومان باتری سالانه پرداخت شده است. در سال گذشته بالغ بر ۵ میلیارد تومان برای کودکانی که نیاز به کاشت حلزون داشته‌اند، هزینه شده است. این بودجه در سال جاری به ۸ میلیارد تومان افزایش پیدا کرده است.

او افزود: همچنین در سال گذشته ۳ هزار و ۴۳۰ نفر کمک هزینه ۵ میلیون تومانی کاشت یا کمک هزینه تعمیر این وسایل را دریافت کرده‌اند. بین ۱۵۰۰ تا ۱۷۰۰ نفر در کشور ظرفیت کاشت حلزون در کشور داریم و با توجه به اینکه بیش از ۱۰ سال از شروع کاشت حلزون در کشور می‌گذرد تعداد زیادی از این افراد نیازمند تعویض دیباس یا پروتز خارجی هستند و این اقدام برای آن‌ها انجام شده است.

نفریه با اشاره به انعقاد تفاهم‌نامه‌ای بین سازمان بهزیستی، بنیاد بخشش، هیات‌امنای صرفه‌جویی ارزی و کمیته امداد امام خمینی (ره)  برای کودکان نیازمند به کاشت حلزون، تصریح کرد: سازمان بهزیستی ۸۸ مرکز توانبخشی روزانه خانواده برای کودکان ناشنوا در کل کشور دارد و ظرفیت این مراکز حدود ۵ هزار و ۳۷۰ نفر است که ۴هزار و ۴۰۳ نفر در حال حاضر از این مراکز استفاده می‌کنند. تا سال گذشته ۶۰ درصد کودکان در این مراکز تحت پوشش یارانه بوده‌اند و از سال گذشته صددرصد کودکانی که در این مراکز پذیرش شده‌اند یارانه دولتی به آن‌ها تعلق گرفته است.

۵۰ درصد ناشنوایی‌ها ریشه ژنتیکی دارد

وی درباره علت‌شناسی یا شیوع‌شناسی ناشنوایی گفت: ۵۰ درصد ریشه ژنتیکی دارد، ۲۵ درصد علت نامشخص دارد و ۲۵ درصد نیز شامل علت‌های دیگر از جمله زردی کودکان، بیماری و کم‌شنوایی در محیط‌های پرسر و صدا شغلی است.

معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور درباره وضعیت اشتغال افراد ناشنوا و کم‌شنوا تصریح کرد: چند سالی است که قانون سه درصد اشتغال افراد دارای معلولیت در دوایر دولتی به طور کامل رعایت می‌شود و تمام رشته‌ محل‌ها و رشته‌ شغل‌ها توسط سازمان بهزیستی مشخص شده و به سازمان امور استخدامی اعلام می‌شود. این کد‌‌ها نیز پر نمی‌شود مگر اینکه یک فرد دارای معلولیت در این رشته شغل‌ها مشغول به فعالیت شود. اگر این ظرفیت نیز در یک سال پر نشود به سال بعد و گزینش بعدی منتقل می‌شود.

۲۲ هزار و ۷۳۳ نفر کمک هزینه معیشت ماده ۲۷ دریافت می‌کنند

نفریه تصریح کرد: از ۲۲۲ هزار فرد ناشنوا که در حال حاضر تحت پوشش سازمان بهزیستی هستند بیش از ۱۰۱ هزار نفر تحت پوشش مستمری یا هزینه معیشت سازمان بهزیستی قرار دارند. این مستمری نیز براساس بُعد خانوار از ۳۵۰ هزار تومان تا بیش از یک میلیون تومان می‌شود. هزار و ۱۱۶ نفر حق پرستاری دریافت می‌کنند و این افراد شامل افراد ناشنوایی هستند که دارای سایر معلولیت‌ها نیز هستند. ۲۲ هزار و ۷۳۳ نفر کمک هزینه معیشت ماده ۲۷ دریافت می‌کنند این افراد شامل کسانی هستند که درآمد مکفی ندارند و در سه دهک پایین درآمدی هستند.

توضیح درباره زبان اشاره ایرانی

وی درباره زبان واحد ناشنوایان گفت: زبانی به عنوان زبان بین‌المللی ناشنوایان و یا زبان اشاره نداریم. هر کشوری زبان بومی خود را در این زمینه دارد. از زمان مرحوم باغچه‌بان زبان فارسی اشاره شروع شد و با حمایتی که بعدها سازمان بهزیستی انجام داد ۴ کتاب و رساله درباره اشارات استاندارد زبان فارسی منتشر شده است.

معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور تصریح کرد: با توجه به اینکه زبان اشاره یک زبان است و صرفا یک ترجمه نیست گروه‌هایی از افراد دارای معلولیت ناشنوا وکم‌شنوا بحث زبان اشاره ایرانی را مطرح کرده‌اند. زبان‌های اشاره‌ متعددی در کشور وجود دارد و حتی لهجه‌های مختلف زبان اشاره خاص خود را دارند و زبان اشاره‌ای که در تبریز وجود دارد با زبان اشاره‌ای که در تهران یا اصفهان است متفاوت است. این موضوع مشکلات عدیده‌ای را برای ما ایجاد می‌کند.

او ادامه داد: از همین‌رو در سال گذشته تفاهم‌نامه‌ای بین گروه‌های اصلی ناشنوا شکل گرفت و نمایندگانی از گروه‌های مختلف معرفی شدند و درخواست دارند تا زبان اشاره ایرانی به تصویب مراجع ذیصلاح برسد یعنی یا به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و یا مجلس شورای اسلامی برسد اما واقعیت امر این است که این کار زمانبر است، چرا که چیزی که قرار است به عنوان زبان ارائه شود باید مستندات کافی داشته باشد و این کار وظیفه سازمان بهزیستی نیست، اما کارهای کارشناسی توسط نمایندگان همین گروه‌ها در حال انجام است و ما صرفا می توانیم از این افراد پشتیبانی کنیم در این زمینه نیز در یکشنبه هفته آینده سمیناری در خصوص زبان اشاره برگزار می‌شود تا به یک وفاق کلی برسیم و در نهایت زبانی که حداکثر موافق را داشته باشد به عنوان زبان اشاره ایرانی به تصویب مراجع ذیصلاح خواهد رسید.

امین شاهرخی مدیر کل بهزیستی استان تهران با اشاره به اجرای طرح ساماندهی کودکان کار و خیابان گفت: تاکنون ۸۰۰ کودک کار در این طرح جذب شده‌اند و علیرغم اینکه پیک چهارم بیماری کرونا است، اما این طرح به روال خود ادامه دارد. خوشبختانه با اجرای این طرح کمتر شاهد حضور کودکان کار به ویژه در ایام روز در میادین و معابر اصلی شهر هستیم.

وی ادامه داد: البته تعدادی از این کودکان سوق پیدا کرده‌اند به مناطقی که تحت نظر ما نیستند مانند متروها یا با توجه به اینکه از زمان حضور پرسنل ما در خیابان مطلع هستند، در ساعات خاصی مانند انتهای شب در خیابان حضور پیدا می‌کنند. درخواست ما از شهروندان این است که چنانچه کودکان کار را در خیابان مشاهده کردند به اورژانس ۱۲۳ اطلاع دهند تا برای جذب این کودکان اقدام شود. همچنین تاکید و خواهش می‌کنم از روی دلسوزی به این کودکان کمک نکنند و کمک‌های خود را به حساب مشارکت‌های مردمی سازمان بهزیستی واریز کنند.

مدیرکل بهزیستی استان تهران در پاسخ به این سوال که آیا برنامه‌ای برای جذب کودکانی که در ساعات پایانی شب در خیابان حضور دارند و یا در متروها فعالیت می‌کنند، ‌ دارید؟ تصریح کرد: آمار کودکانی که در ساعات پایانی شب در خیابان حضور دارند، خیلی زیاد نیست البته ما برای این کودکان نیز برنامه داریم و تلاش می‌کنیم تا در آینده حضور همکاران ما در خیابان به صورت شبانه روزی باشد و بتوانیم این کودکان را نیز جذب کنیم.

شاهرخی همچنین با بیان اینکه روند ساماندهی خانواده‌ها برای تمامی این کودکان در حال انجام است، گفت: حدود ۸۵ درصد از کودکانی که تاکنون جذب شده‌اند از اتباع دیگر کشورها هستند. خوشبختانه طرح ما طرحی است که با مستندات قوی وارد میدان شده و مشخصات همه کودکان از طریق عنبیه آنها ثبت می‌شود. وقتی مشخصات این کودکان در سامانه ثبت شود اگر کودک دوباره در خیابان حاضر شود و توسط همکاران ما جذب شود براساس اطلاعاتی که از این کودک در سامانه وجود دارد، مشخص می شود که این کودک برای بار دوم است که جذب شده و به دلیل اینکه خانواده‌ها تعهد داده‌اند که دیگر کودکان در سر چهارراه و معابر حاضر نشوند از طریق مراجع قضایی این موضوع را پیگریی خواهیم کرد. اگر این کودک از اتباع دیگر کشورها باشد رد مرز می‌شود، اما اگر از اتباع کشور خودمان باشد براساس آیین نامه دادگاه مدنی به آن رسیدگی می‌شود و پدر و مادر این کودک متخلف و مجرم محسوب می‌شوند.

وی در پاسخ به این سوال که تاکنون چه تعداد از این کودکان به خیابان بازگشته‌اند، ادامه داد: براساس آخرین آمار ما ۹ کودک پس از جذب دوباره به خیابان بازگشته‌اند. یک مورد نیز منجر به رد مرز شد اما از مابقی تعهد گرفته شده و خوشبختانه ما شاهد حضور آنها نبوده‌ایم.

مدیرکل بهزیستی استان تهران در پاسخ به این سوال که چه تعداد از این کودکان شهرستانی بوده و توسط خانواده برای کار به تهران فرستاده می شوند، تصریح کرد: از شهرستان‌های اطراف شاید چنین کودکانی باشند که برای کار به تهران بیایند، اما از شهرستان‌های غیر از استان تهران کودکانی هستند که چندسالی است به تهران آمده‌اند و اینگونه نیست که اخیرا برای کار به تهران فرستاده شوند. به ویژه در ایام کرونا که ترددها کمتر شده است، ما شاهد کودکان از شهرستان‌های دیگر استان‌ها نبوده‌ایم.

شاهرخی در پاسخ به این سوال که با توجه به پیک چهارم کرونا آیا مواردی از بیماری در بین کودکان کار و خیابان مشاهده شده است، ‌ گفت: همه کودکانی که جذب می‌شوند در بدو ورود از نظر سلامتی غربالگری می‌شوند و معاینات بالینی و پزشکی برای آن‌ها انجام می‌شود. خوشبختانه در مراکز نگهداری کودکان کار حتی یک مورد مبتلا به کرونا هم مشاهده نشده است.

وی در پاسخ به این سوال که چه تعداد کودک کار و خیابان هنوز جمع آوری نشده‌اند؟ خاطرنشان کرد: پیش‌بینی ما در ابتدای این طرح این بود که حدود ۲ هزار کودک در معابر و میادین اصلی شهر فعالیت می‌کنند، اما وقتی طرح آغاز شد و ادامه پیدا کرد به جهت اینکه از این طرح مطلع شدند، کمتر در میادین حاضر شدند و ما آنها را مشاهده نمی‌کنیم مگر اینکه به ندرت این کودکان در خیابان حضور پیدا کنند و توسط همکاران ما جذب شوند.

مدیرکل بهزیستی استان تهران درباره پروسه توانمندسازی خانواده کودکان کار و خیابان گفت: پروسه توانمندسازی خانواده‌های این افراد به موسساتی که تحت نظر بهزیستی هستند، واگذار شده است و خوشبختانه این موسسات نیز همکاری لازم را در این زمینه با ما دارند. اگر خانواده دچار بیماری باشد و نیاز به حمایت بیمه‌ای داشته باشند یا اینکه نیازمند حمایت‌های شغلی و … باشند، این خانواده‌ها توسط این موسسات حمایت می‌شوند و نتایج خوبی نیز حاصل شده است.

شاهرخی همچنین درباره ساماندهی کودکان زباله گرد گفت: جلسات متعددی دو سال پیش با شهرداری تهران در این زمینه داشته‌ایم. ریشه این موضوع باید خشک شود و این کار با تعهد پیمانکار نسبت به عدم استفاده از کودکان برای زباله گردی است. ما چنانچه کودکان زباله‌گرد را مشاهده کنیم به شهرداری تهران گزارش می‌دهیم، شهرداری نیز در این زمینه ورود پیدا کرده و تا جایی که توانسته است، اقدامات لازم را در خصوص عدم به کارگیری کودکان برای زباله‌گردی انجام داده است، اما گاهی اوقات پیمانکاران تحت نظر شهرداری از این موضوع تخلف می‌کنند و از کودکان برای زباله‌گردی استفاده می‌کنند.