روزنامه اطلاعات نوشت: وزارت نیرو قرار است به زودی با همکاری استانداری های مختلف بررسی تغییر ساعت اداری کشور را آغاز کند.

در برخی سایت‌ها و پلتفرم‌های آنلاین، ساعت مچی‌ها لوکس و متعلق به برندهای معروف جهان با رقم‌های میلیاردی قیمتی برابر هزینه خرید خانه دارند.

علی بهادری جهرمی در حساب کاربری خود در توییتر نوشت: « باتوجه به عدم تأیید نهایی مصوبه مجلس شورای اسلامی، تغییر ساعت رسمی طبق روال سال‌های گذشته در ساعت ۲۴ روز اول فروردین انجام خواهد شد.»

پیش از این سخنگوی شورای نگهبان نیز از برگشت «طرح تغییر ساعت رسمی کشور» به مجلس شورای اسلامی خبر داده بود.

از بیداری صبح، صبحانه، رفتن به محل کار، ناهار خوردن تا اِتمام کار، رفت و آمد اتوبوس‌ها، برنامه‌های تلویزیونی، شام خوردن و خوابیدن. به عنوان مثال بیداری صبح ساعت ۶:۳۰، خوردن صبحانه و ترک خانه ساعت ۷:۳۰ و حرکت به سوی محل کار و شروع کار ساعت ۸ صبح است و ترک محل کار ساعت ۴:۳۰ بعدازظهر، انجام کارهای متفرقه در منزل و خوردن شام ساعت حدود ۸ تا ۹ شب، تماشای برنامه‌های تلویزیونی و بالاخره خوابیدن در ساعت ۱۱ شب. این ساعات -چه در کوتاه‌ترین روز و طولانی‌ترین شب سال (یلدا؛ اول دی‌ ماه) چه در طولانی‌ترین روز و کوتاه‌ترین شب سال (اول تیر ماه)- تغییر محسوسی ندارند.

اکنون اما آن‌طور که در تصویر می‌بینید، ساعت‌های روشنایی و تاریکی را در اولین روز دی و تیر ماه مرور کردیم تا مساله روشن شود:

در روز اول دی، طلوع آفتاب حدود ۷:۱۵صبح و غروب حدود (پنج و ربع غروب) است.

حالا ساعات روشنایی و تاریکی اول تیر را در صورت «عدم تغییر ساعت» با «تغییر ساعت» مقایسه می‌کنیم:

۱- عدم تغییر ساعت: طلوع خورشید ساعت یک ربع به پنج صبح و غروب یک ربع به هشت شب.
۲- در صورت تغییر ساعت: طلوع خورشید ساعت یک ربع به شش صبح و غروب یک ربع به نه شب.

با مقایسه ساعات طلوع خورشید در اول تیر در صورت عدم ‌تغییر ساعت، می‌بینیم که خورشید حدود یک ساعت و ۴۵ دقیقه قبل از ساعت بیداری مفروض ما طلوع می‌کند و ۳ ساعت و ۱۵ دقیقه پیش از ساعت خواب مفروض ما غروب می‌کند. بنابراین، می‌بینیم که صبح، خورشید یک ساعت و ۴۵ دقیقه به ما روشنایی داده، در حالی که ما هنوز خواب هستیم و از آن روشنایی استفاده‌ای نمی‌کنیم و در عین حال، شب، از ساعت غروب خورشید به مدت ۳ ساعت و ۱۵ دقیقه (از غروب تا خواب مفروض) برای روشنایی تمام چراغ‌ها روشن می‌شوند.

حال اگر ساعت را یک ساعت به جلو بکشیم، این وضعیت را در اول تیر خواهیم داشت:
طلوع خورشید یک ربع به ۶ (۴۵ دقیقه پیش از ساعت مفروض بیداری)
غروب خورشید یک ربع به ۹ شب (روشنایی چراغ‌ها ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه تا قبل از ساعت خواب مفروض).

بنابراین، این تغییر ساعت، یک ساعت روشنایی صبح را که ما خواب هستیم، به شب و قبل از غروب که ما بیداریم، منتقل می‌کند و به‌جای روشن کردن چراغ‌ها از یک ربع به ۸ شب (۳ ساعت و ۱۵ دقیقه قبل از خواب)، چراغ‌ها را از یک ربع به ۹ شب (۲ ساعت و ۱۵ دقیقه قبل از خواب) روشن می‌کنیم و در مجموع این انتقال روشنایی باعث می‌شود که کل کشور برای مدت یک ساعت- دیرتر چراغ‌ها را روشن کند و تا ساعت خواب، چراغ‌ها یک ساعت کمتر روشن خواهند بود.
حالا، شروع به حساب کتاب مقدار صرفه‌جویی در مصرف برق می‌کنیم.

ظرفیت نصب شده در سال ۱۳۹۹ به مقدار ۸۵، ۳۱۳ مگاوات بود و پیک (اوج) تولید همزمان در سال ۱۳۹۹ ۵۸، ۰۷۶ مگاوات بود (گرفته از سایت برق‌نیوز). اگر معدل بین ظرفیت نصب شده و تولید پیک را برای سال ۱۴۰۰ یا ۱۴۰۱ فرض کنیم، ظرفیتی حدود ۷۲.۰۰۰ مگاوات می‌توانیم داشته باشیم.
از اول فروردین تا ۳۱ شهریور می‌شود هر ماه ۳۱ روز ضربدر ۶ ماه = ۱۸۶ روز خواهد بود که اگر در هر روز از این ۶ ماه فقط یک ساعت برق اضافی مصرف شود، اضافه مصرف برق ما خواهد بود:

۷۲.۰۰۰ مگاوات ضرب در ۱۸۶ ساعت = ۱۳.۳۹۲.۰۰۰ مگاوات ساعت

اگر بخواهیم این مقدار مگاوات ساعت کارکرد را با کارکرد یک نیروگاه ۲۰۰۰ مگاواتی – مانند نیروگاه ۲۰۰۰ مگاواتی شهید رجایی – اتوبان تهران/قزوین مقایسه کنیم، بنابراین باید عدد بالا را تقسیم بر ۲۰۰۰ کنیم:

۱۳.۳۹۲.۰۰۰ ÷ ۲۰۰۰ = ۶.۶۹۶ ساعت

۶.۶۹۶ ÷ ۲۴ = ۲۷۹ روز که معادل تقریبا ۹ ماه و ۱۰ روز می‌شود؛ یعنی فقط روزی یک ساعت هدر دادن نیروی برق برای مدت ۶ ماه اول فروردین تا آخر شهریور ماه، معادل هدر دادن کل نیروی برق تولیدی نیروگاه شهید رجایی برای مدت ۹ ماه و ۱۰ روز خواهد بود!
حالا هزینه کارکرد این نیروگاه را برای این مدت حساب کنید – هزینه سوخت مصرف شده، آلودگی ایجاد شده، حقوق‌ها، هزینه تعمیرات و نگهداری و … .
اگر براساس نظر کارشناسان ما، تغییر ساعت که از سال ۱۳۵۵ قانون آن به تصویب رسید، توجیه اقتصادی نداشته و مضرات زیادی نیز دارد، باید این نظر را به اطلاع کشورهای دیگر که ساعت خود را تغییر می‌دهند، رسانده تا از تجربه ما بهره‌مند شوند مانند: تمام کشورهای اتحادیه اروپا، بریتانیا، امریکا، کانادا، استرالیا، تعدادی از کشورهای امریکای جنوبی و آسیایی که با درنظر گرفتن این فهرست ارایه شده در مجموع می‌شود ۷۷ کشور در دنیا این کار را انجام می‌دهند.
یکی از این دلایل برای توجیه تغییر ندادن ساعت، تشویش مردم برای نماز ظهر است که اولا پس از یکی، دو روز تغییر ساعت، جا می‌افتد و دوم مگر زمان پیامبر گرامی ساعت بود که براساس ساعت نماز بخوانند؟ مسلمانان به ‌طور بصری، زوال ظهر را تشخیص داده و نماز می‌خواندند.

بعدها برخی دیگر از کشورها مانند آمریکا (۱۹۱۸)، بریتانیا و چند کشور اروپایی دیگر از این طرح استقبال کردند. این روش موجب صرفه‌جویی در انرژی در زمان جنگ جهانی اول شد. در حال حاضر بیشتر کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی، بخش‌هایی از آسیا، بخش‌هایی آمریکای جنوبی و اقیانوسیه ساعات رسمی مناطق‌شان را تغییر می‌دهند.

از طرفی مدتی است در برخی از کشورها بحث بر سر این که «تغییر ساعت» روی سلامت افراد اثر منفی می‌گذارد افزایش یافته است و به فکر لغو این طرح افتاده‌اند. همچنین تعدادی از کشورها این طرح را پس از سال‌ها اجرا لغو کرده‌اند. از برخی از این کشورها می‌توان به آرژانتین، ارمنستان، آذربایجان، بلاروس، برزیل، مصر، گرجستان، هنگ‌کنگ، عراق، قزاقستان، روسیه، سودان، ترکیه اشاره کرد.

تاریخچه تغییر ساعت تابستانی به فرانسه در سال ۱۷۸۴ بازمی‌گردد. این ایده در آن سال مطرح شد اما به‌طور رسمی اجرا نشد و فقط از مردم خواستند که صبح‌ها یک ساعت زودتر از خواب بیدار شوند. این ایده سال ۱۹۰۷ در انگلستان هم مطرح شد اما تغییر ساعت رسمی در سال ۱۹۱۶ در آلمان به‌طور رسمی انجام شد. بعدها برخی دیگر از کشورها مانند آمریکا (۱۹۱۸)، بریتانیا و چند کشور اروپایی دیگر از این طرح استقبال کردند. این روش موجب صرفه‌جویی در انرژی در زمان جنگ جهانی اول شد. در حال حاضر بیشتر کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی، بخش‌هایی از آسیا، بخش‌هایی آمریکای جنوبی و اقیانوسیه ساعات رسمی مناطق‌شان را تغییر می‌دهند.

از طرفی مدتی است در برخی از کشورها بحث بر سر این که «تغییر ساعت» روی سلامت افراد اثر منفی می‌گذارد افزایش یافته است و به فکر لغو این طرح افتاده‌اند. همچنین تعدادی از کشورها این طرح را پس از سال‌ها اجرا لغو کرده‌اند. از برخی از این کشورها می‌توان به آرژانتین، ارمنستان، آذربایجان، بلاروس، برزیل، مصر، گرجستان، هنگ‌کنگ، عراق، قزاقستان، روسیه، سودان، ترکیه اشاره کرد.  اما تغییر ساعت چه فواید و مضراتی دارد؟

فواید تغییر ساعت رسمی

۱. طولانی‌تر شدن روز و ایمنی

هر چه ساعات روز بیشتر باشد، راننده ها بهتر رانندگی می‌کند و نرخ تصادف‌ها کمتر می‌شود. همچنین خطر تصادم با عابر پیاده به مراتب کاهش می‌یابد.

محققان در بررسی‌های خود متوجه شدند سرقت پس از تغییر ساعت در بهار به‌طور کلی ۷درصد کاهش نشان می‌دهد که این کاهش حتی در غروب تا ۲۷درصد بوده است. آنها می‌گویند، «بیشتر جرایم خیابانی، غروب‌ها و بین ساعات ۵ تا ۸ شب رخ می‌دهند. وقتی در این ساعات خاص که جرایم زیاد است نور بیشتری باشد، رهگذران خطرات احتمالی را بهتر مشاهده کرده و افراد خاطی را شناسایی می‌کنند.

همچنین نور روز باعث می‌شود افرادی که بعد از کار در فضای آزاد ورزش می‌کنند، از نور طبیعی بیشتری بهره‌مند شوند. یا کودکان عصرها موقع بازی خارج از خانه ایمنی بیشتری داشته باشند.

۲. بهبود اقتصاد

طولانی بودن طول روز باعث می‌شود مردم بعد از کار بتوانند راحت‌تر به فروشگاه‌ها رفته و خرید کنند. خرید بیشتر موجب بهتر شدن اوضاع اقتصادی می‌شود. حتی متخصصان باشگاه گلف‌بازی آمریکا مدعی شدند که افزایش طول روز به آنها کمک کرده تا فقط در یک ماه، از ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار سود داشته باشند. زیرا گلف‌بازها زمان بیشتری برای بازی داشتند. بخش‌های مختلف اقتصادی کشورها با تغییر ساعت رسمی به سودهای بیشتری دست می‌یابند. در بررسی برخی از ایالت‌های آمریکا که طرح تغییر ساعت رسمی را اجرا نمی‌کنند، مانند آریزونا، مشخص شد فروشگاه‌های این ایالت‌ها ۳.۵درصد کمتر از ایالت‌های دیگر فروش داشتند.

۳. حفظ سبک زندگی فعال

وقتی روز طولانی‌تر شود، مردم بعد از کار بیشتر به انجام دادن فعالیت‌های خارج از خانه تمایل نشان می‌دهند. آنها از تفریح در فضای باز بیشتر لذت می‌برند و کمتر جلوی تلویزیون می‌نشینند. بدین‌ترتیب سبک زندگی فعال‌تری خواهند داشت و در نتیجه جسم و روح‌شان سالم‌تر خواهد بود.

مضرات تغییر ساعت رسمی

۱. تغییر الگوی خواب

تغییر الگوی خواب، حتی به اندازه یک ساعت، خلاف ریتم طبیعی شبانه‌روزی بدن فرد است و می‌تواند پیامدهای منفی برای سلامت او داشته باشد. محققان در یک بررسی دریافتند که این تغییر ساعت می‌تواند افراد را ۱۰درصد بیشتر در خطر حملات قلبی قرار دهد. حتی برخی از محققان متوجه افزایش سردردهای خوشه‌ای که ناگهانی و ناتوان‌کننده هستند، شده‌اند.

مشکل دیگری که خود را نشان می‌دهد، افزایش تصادف در روز یا حتی هفته اول تغییر ساعت است. در واقع خواب‌آلودگی ناشی از تغییر ساعت موجب خطاهای رانندگی در روزهای اولیه اعلام ساعت جدید می‌شود.

در استرالیا، بررسی‌ها نشان داد، نرخ خودکشی در مردها در روزهای پس از تغییر ساعت رسمی افزایش می‌یابد.

۲. کاهش بهره‌وری

معمولا اولین روز پس از تغییر ساعت رسمی کشور، افراد و به‌ویژه کارکنان اداره‌ها خواب‌آلود هستند و در اداره به دلیل خستگی زیاد وقت تلف می‌کنند و تا بدن‌شان به حالت عادی برگردد از بهره‌وری آنها کاسته می‌شود.

۳. هزینه‌بر بودن تغییر ساعت

تغییر ساعت در آمریکا ۱.۷ میلیارد دلار هزینه خرج دارد. در واقع حتی ۱۰ دقیقه تنظیم ساعت‌ها و ابزارها می‌تواند چنین هزینه‌ای روی دست افراد بگذارد.

مشکل دیگر مراوده با کشورهایی است که تغییر ساعت رسمی ندارند و این اختلاف ساعت در روزهای اولیه دردسرساز می‌شود. مثلا سال ۲۰۰۷، انجمن حمل‌ونقل هوایی به دلیل برنامه زمانی اشتباه با کشورهایی که این تغییر ساعت را ندارند، ۱۴۷ میلیون دلار برای صنعت هواپیمایی هزینه داشت.

آمادگی در برابر تغییر ساعت رسمی

پیامد منفی «تغییر ساعت» روی سلامت بدن را می‌توان با یکسری راهکارها کاهش داد:

افرادی که به اختلال‌های خلقی ماند «اختلال عاطفی فصلی» مبتلا هستند یا مشکلاتی در الگوی خواب دارند، باید از قبل خود را برای «تغییر ساعت» آماده کنند. در واقع این افراد بیش از دیگران در معرض پیامدهای منفی تغییر ساعت هستند. آنها باید در روزهای قبل از تغییر ساعت کارهای زیر را انجام دهند:

* گذراندن وقت بیشتر در خارج از خانه

وقتی افراد زمان بیشتری را بیرون از خانه باشند و فعالیت فیزیکی داشته باشند، هنگام تغییر ساعت، کمتر احساس سستی و بی‌حالی می‌کنند. همچنین با این کار می‌توانند از خطر ابتلا به افسردگی هم بکاهند.

* کمتر خوابیدن

روزی که ساعت تغییر می‌کند، مردم به‌اشتباه بیشتر می‌خوابند. این باعث خستگی بیشتر آنها می‌شود. باید دقیقا همان ساعتی که از خواب بیدار می‌شدند، از رختخواب بیرون بیایند. البته شب هم باید زودتر به رختخواب بروند.

* تعطیلی اولین روز تغییر ساعت

بیشتر مردم حتی تا سه هفته بعد از تغییر ساعت، اثرات منفی آن را حس می‌کنند. این افراد بهتر است یک روز پس از تغییر ساعت مرخصی بگیرد تا بدن‌شان تا اندازه‌ای با شرایط جدید عادت کند.

اگر هم فردی نمی‌تواند به‌تنهایی پیامدهای تغییر ساعت را کنترل کند، پیش از رسیدن زمان این تغییر باید با پزشک مشورت کند و با توجه به وضعیت جسمانی‌اش راهکارهایی به او توصیه شود.

منابع: procon

healthline

در سال‌های اخیر آنچنان فاصله طبقاتی میان قشر ثروتمند جامعه با سایر اقشار مردم افزوده شده که می‌توان به آن اصطلاح دره و یا حتی گسل طبقاتی اطلاق کرد.