گفته‌اند: «الآن یک کارگر با یک سوم مزد روزانه می‌تواند برای ناهار حداقل یک چلوکباب بخورد. اما زمانی که در ایران دلار ۷ تومان بود یک کارگر با یک سوم مزد فقط می‌توانست نان و پنیر و انگور بخورد. اگر معیارتان شکم است این را هم بگویید!»

در نگاه خوش‌بینانه او می‌خواهد بگوید چگونه است که افزایش قیمت دلار از ۷ تومان به ۲۷ هزار تومان طی ۴۳ سال را می بینید اما افزایش دستمزدها از ۷۵۰ تومان در ماه به دو میلیون و ۱۰۰ هزار تومان را نمی‌بینید؟

بله، در سال ۵۷ حداقل دستمزد رسمی ماهانه ۷۵۰ تومان بود و البته روال این است که کارگران روزمزد غیر استخدامی معمولا سه برابر دریافت می‌کنند. چون امنیت شغلی ندارند و تمام ۳۰ روز آنان پر نمی‌شود. این قاعده همواره رعایت شده کما این که اگر حداقل دستمزد کنونی دو میلیون و ۱۰۰ هزار تومان یا روزی ۷۰هزار تومان باشد کارگر روزمزد غیر استخدامی به کمتر از روزی ۲۰۰ هزار تومان رضایت نمی‌دهد.

پس اگر منظور این است که همان‌گونه که افزایش نرخ ارز را می‌بینید افزایش دستمزد را هم ببینید درست است. کما این که به یاد دارم روزی رانندۀ تاکسی می‌گفت یادش به خیر پیکان ۱۷ هزار تومان بود و در پایان مسیر وقتی ۱۰ هزار تومان کرایه گرفت، گفتم روزی که پیکان ۱۷ هزار تومان بود کرایه شما چقدر بود؟! او افزایش قیمت خودرو را دیده بود اما افزایش دریافتی خود را نه! روزگاری پول خُردها را در جعبه هایی مثل صفحۀ تخته نرد می‌چیدند و حالا ۱۰ هزار تومانی را دسته می‌کنند.این که دریافتی را بر اساس قدرت خرید بسنجیم نادرست نیست اما نکات دیگری هم قابل ذکر است:

۱٫ در سال ۵۷ دستمزد روزانۀ کارگر غیر استخدامی و مشخصا کارگر سادۀ ساختمانی ۷۵ تومان بود و قیمت مرغ هم هر کیلو ۱۰ تومان. یعنی با پول یک روز کار می‌توانستند ۷ کیلو مرغ بخرند. اکنون هم روزی ۲۰۰ هزار تومان است و می توان مقایسه کرد چند کیلو مرغ می‌توان با آن خرید. نکتۀ مورد نظر اما این نیست. این است که کارگران اعم از استخدامی و غیر استخدامی معیار نبودند چون سطح رفاه آنان پایین‌تر بود. بلکه کارمند متوسط معیار بود و هست. حقوق ماهانه کارمند متوسط هم ۴۰۰۰ هزار تومان بود که بر اساس دلار ۱۰ تومان (و نه ۷ تومان) می‌شد ۴۰۰ دلار. با این وصف بر پایۀ دلار کارمند متوسط امروز باید ماهانه ۱۰ میلیون تومان دریافت کند. می‌کند؟

قیمت سکۀ تمام هم ۴۲۰ تومان بود. اگر ۴۰۰ تومان هم درنظر بگیریم کارمند متوسط می‌توانست ۱۰ سکه بخرد. اکنون می‌تواند؟
بله، بر اساس چلوکباب شاید بتوان نسبتی برقرار کرد اما سرانۀ مصرف گوشت قرمز چه؟ پایین نیامده است؟

با بنزین لیتری یک تومان تا شروع جنگ ۴۰۰۰ تومان معادل ۴۰۰۰ لیتر بنزین بود. سه سال بعد که بنزین ۳ تومان شد هم حقوق‌ها افزایش یافت و باز حقوق کارمندی معادل ۴۰۰۰ لیتر بنزین بود. اکنون آیا هست؟

بنزین البته کالای معیار نبود هنوز چون خودرو این قدر زیاد نبود. اما به یاد دارم یکی از بستگان آپارتمانی را در منطقۀ گیشا به قیمت ماهانه هزار تومان کرایه کرده بود. یعنی یک چهارم حقوق متوسط کارمند. اکنون آیا اجاره بها یک چهارم حقوق کارمند است یا از آن فراتر رفته و با تبدیل و رهن و حقوق همسر و درآمدهای دیگر جبران می‌شود یا نمی شود و سال به سال اگر ارثی یا پول درشتی به آنان نرسد به مناطق پایین تر می‌کوچند؟

۲٫ بله، صرف اشاره به افزایش قیمت دلار و سکه درست نیست چرا که افزایش دستمزدها را هم باید در نظر گرفت اما دستمزد کارگران هیچ‌گاه عادلانه نبوده و به همین خاطر اولین وزیر کاربعد انقلاب (مرحوم داریوش فروهر) حداقل دستمزد را در سال ۱۳۵۸ به ۱۷۰۰ تومان رساند و در سال های ۵۹ تا ۶۳ به رغم سه برابر شدن قیمت بنزین و کنترل تورم به لطف جیره بندی و کوپنی بودن کالاها در سطح ۱۹۰۰ تا ۲۰۰۰ تومان باقی ماند.

۳٫ حداقل دستمزد چنان که از عنوان آن برمی‌آید کف دریافتی بوده و اکثر قریب به اتفاق کارگران گاه تا دو یا سه برابر آن را دریافت می‌کرده‌اند و این رقم را باید ملاک قرار داد. آن حداقل به قصد تضمین حداقل‌ها و بحث بیمه و قانون کار است وگرنه حالا هم اگر برخی به حداقل دستمزد وزارت کار تن داده‌اند به خاطر بیکاری است و فشار هزینه‌ها و برای این‌که از این طبقه هم سقوط نکنند.

۴٫ آیا انقلاب و فداکاری در جنگ و سندهای توسعه برای این بود که چنین مقایسه‌ای صورت پذیرد؟ ضمن این که فراموش نکنیم دستمزد نقدی صرف یگانه دریافتی نبود. بسیاری از اقلام به صورت بن تحویل می‌شد یا یک قطعه زمین زندگی کارگر یا کارمند را زیر و رو می‌کرد و اگر به حداقل حقوق چه در اداره چه در کارخانه تن می‌داد به خاطر مزایای بعدی و مهم‌تر از همه تعاونی مسکن بود. اکنون اما به جز مدیران دولتی که به ظاهر کارمند و در واقع در طبقۀ ممتازه هستند و جماعت‌های دیگر که همه می‌شناسند کارگر و کارمند چه در بخش دولتی چه خصوصی فقط پول دریافت می‌کنند. به جای آن بن‌ها همچون پدیدۀ رایج در اتحاد شوروی (کریملیزاسیون پاتیوک) یا «جیرۀ از ما بهتران» در انواع خوراک و پوشاک و نوشاک به برخی تعلق می‌گیرد و این تبعیض هم آزارنده است؛ بسیار هم.

۵٫ اگر قرار بر قیاس باشد ممکن است کسانی به این صرافت بیفتند و بگویند آیا سطح زندگی خود گویندۀ سخن مورد بحث هم مثل سال های ۵۷ یا ۵۸ است؟

۶٫ اتفاق مهم و اثرگذار دیگر این است که حجم عظیمی از نقدینگی در این سال‌ها تولید شده که چون امکان خرید با هر قیمت را به عده‌ای می‌دهد و طبقۀ نوکیسه ای تشکیل شده که عقده‌ها و حقارت و عطش طبقاتی خود را با مصرف گرایی افراطی و لاکچری لاکچری کردن‌های مبتذل و مهوّع، جبران می‌کند و در نتیجه به تقاضا در بازار دامن می‌زند بار گرانی آن را دیگران باید تحمل کنند و این هم رنج‌آور است.

۷٫ اصلا نه قیمت چلوکباب که حاج آقا گفته و نه سکه و دلار بالا که به افزایش قیمت جهانی طلا و تحریم نفت و بانک نسبت داده شود. قیمت مِلک چطور است؟ در سال ۱۳۶۵ برای اولین و آخرین بار قیمت ملک رو به کاهش گذاشت به گونه‌ای که در بهترین نقطۀ یوسف آباد می‌شد آپارتمان را به قیمت متری ۱۰ هزار تومان خرید. بله، ۱۰ هزار تومان. حقوق متوسط ماهانه کارمند چقدر بود؟ همان ۱۰هزار تومان.

حداقل حقوق وزارت کار البته ۲۱۶۰ تومان بود. یعنی یک متر در بهترین نقطۀ تهران معادل یک ماه حقوق کارمند و ۵ برابر حداقل دستمزد کارگر. چند منطقه پایین‌تر با سه برابر حداقل دستمزد هم می‌شد. اکنون چه؟ می‌شود؟ پس ملاحظه می‌کنید که توازن به هم خورده و نارضایتی عمومی به خاطر همین است که مدعیان عدالت، جامعه‌ای چنین نامتوازن ساخته‌اند و سرمایه‌داری بی رحم مناسبات خود را تحمیل کرده و مهم ترین آرزوی کثیری از معنوی‌ترین مردم دنیا پول است. چرا؟ چون کار ارزش خود را از دست داده. (در مورد خاص اجاره‌بها هیچ تناسبی با درآمد طبقۀ متوسط دیده نمی‌شود چون سرمایه کار می‌کند).

سود یک آپارتمان دو میلیارد تومانی که قیمت معمول این روزهای خانه‌های تهران است در بانک خصوصی ۲۰ درصد یعنی ۴۰۰ میلیون تومان در سال است که می‌شود ماهانه بیش از ۳۰ میلیون تومان. یعنی چنانچه شخص خانه دومی هم خریده بود نیاز به این همه کار نبود. این توازن به هم خورده نه این که نان و انگور را با چلوکباب مقایسه کنیم!

۸٫ در دهه ۶۰ کاملا مشخص بود که نقدینگی فراوان نیست. خانه‌ها بعضا نیمه ساخته بود و خودروها با لکه روی بدنه تردد می‌کردند که در فیلم‌های آن دوره هم پیداست.

بانک خصوصی‌یی هم نبود که مدام پول پمپاژ کند و چون پول زیاد در جریان نبود اگر صاحب‌خانه می خواست بیشتر مطالبه کند یا قیمت یک ملک بیش از حد تعیین می‌شد توان پرداخت نبود و همین تعادل ایجاد می‌کرد و از فشار می‌کاست. کار به جایی رسید که در سال ۶۶ و برای جبران کاستی‌های جنگ اعلام شد هر که مجموع دارایی‌های او بیش از ۱۰ میلیون تومان باشد باید مالیات ویژه‌ای بپردازد. این مصوبه البته هیچ‌گاه اجرا نشد چون چند ماه بعد قطعنامه را بعد از یک سال مقاومت، پذیرفتیم و جنگ تمام شد.

بعد از آن پول بود که خلق می‌شد. اما کارگران و کارمندان کمترین سهم را داشتند. از آن پس آدم‌هایی که معطل یک چلوکباب در روز بودند به ثروت‌های افسانه‌ای دست یافتند و داستان از اینجا شروع شد.

۹٫ درست ۲۰ سال قبل در چنین روزهایی و برای اولین بار پس از انقلاب نرخ تورم به ۱۱ درصد رسید. در سال ۸۰ حداقل حقوق کارگر ۵۶ هزار تومان و در سال ۸۱ در حالی که تورم دو درصد بیشتر شده بود به ۶۹ هزار تومان رسید. در حالی که دلار ۸۵۰ تومان و سکه زیر ۱۰۰ هزار تومان بود. یعنی ۸۰ دلار در ماه. تازه این دربارۀ کارگران بود. دریافتی کارمند متوسط تا ۳۰۰ هزار تومان هم بود یعنی ۳۰۰ دلار. حالا چه؟ ۳۰۰ دلار است؟

البته نباید فراموش کنیم بخشی از قدرت خرید به خاطر یارانه‌های غیر مستقیم بود. در اردیبهشت سال ۸۴ و پس از اعلام کاندیداتوری آقای هاشمی رفسنجانی خبرنگار روزنامۀ یو.‌اس‌.تودی به تهران آمد و در مصاحبه‌ای از او پرسید: چگونه است که متوسط درآمد در ایران ۳۰۰ دلار است اما زندگی‌ها ۶۰۰ دلاری است؟ آقای هاشمی پاسخ جالبی داد و گفت: پاسخ خود را در جایگاه بنزین یا قبض آب و برق و گاز و قیمت دارو پیدا کنید. چون به اینها یارانه های کلان تعلق می گیرد و گاه ارزش آنها برای خانوار تا ۱۵۰ دلار در ماه است. بقیه هم به خاطر مالیات ها و عوارضی است که گرفته نمی شود.

اتفاقی که حالا افتاده و مردم را گرفتار کرده این است که هم آن ۳۰۰ دلار کم شده و هم آن یارانه ها را برداشته اند و هم عوارض و مالیات بیشتر می گیرند و هم چون عده ای ثروت افسانه ای پیدا کرده و تقاضای خرید کالا و خدمات گران را دارند فشار آن به دیگران هم وارد می شود و شده ایم مثل مردمان محلی در مناطق توریستی که چوب آمادگی خرید گردشگران به قیمت بالاتر به خاطر درآمد بیشتر را می خورند در حالی که خودشان بضاعت و توانایی ندارند.

به جای همۀ آن افزایش هزینه ها و کم شدن قدرت خرید ماهانه ۴۵ هزار تومان به ازای هر نفر می پردازند و به جای این که این رویه را اصلاح کنند و از هزینۀ سازمان های موازی بکاهند که تولیدی ندارند می خواهند سراغ چهار قلم کالای تولیدی یا وارداتی با ارز ۴۲۰۰ توماتی هم بروند و به جای آن چندر غاز یارانه بدهند!

قصد نوشتن مقالۀ اقتصادی را نداشتم اما این اشارات گریز ناپذیر بود تا بگوییم اصل تأکید بر قدرت خرید بر اساس در نظر گرفتن دستمزد درست است اگرچه نرخ تورم را هم باید لحاظ کرد اما چرا چلوکباب و نه سکه و دلار و قیمت خانه و اجاره بها؟

چرا کارگر روزمزد و نه کارمندان؟ چرا مقایسه کارگر امروز با کارگر دیروز و نه قیاس کار به دستان که وضعیتی کاملا متفاوت با سال های دهۀ ۶۰ دارند و البته اگر نیست چرا برای برخی هست و برای کثیری نه و اگر هست چرا هم‌لباس ایشان توصیه به نخوردن می کند حال آن که در ماه روزه هم سه وعده برقرار است: سحری و افطار و شام نه یک وعده!

۱۰٫ نمی‌شود که موضوع جناب علم‌الهدی باشد و اشاراتی سیاسی نیاید و خواننده گمان برد به خاطر تأیید اصل حرف که تنها نباید افزایش نرخ را دید و افزایش دستمزد را هم باید دید از آن نکته خبری نیست.

آن هم این چراست که واقعا چرا هر گاه دولت برآمده از انتخاباتی به نسبت رقابتی و نزدیک تر به سلیقۀ اکثریت در کار است بر تنور مطالبات اقتصادی و معیشتی دمیده می شود تا فیل جماعت یاد هندوستان نکند و تا رقیب کنار زده می شود و خاطرشان آسوده می شود از اشارات مکرر به مشکلات اقتصادی در خطبه‌ها خبری نیست و صحبت از یک وعده غذا و مقایسه هایی از این دست به میان می‌آید؟

آیت الله سید احمد علم‌الهدی نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی در خطبه‌های نماز جمعه مشهدمقدس که در حرم مطهر رضوی برگزار شد اظهارداشت: با اینکه امروز دومین روز شهادت مظلومانه صدیقه اطهر(س) است و ایام فاطمیه متعلق به ایشان است لذا رفتار شخصی را از سیره حضرت زهرا(س) بیان می‌کنیم.

وی افزود: تقوای عملی در رفتار شرعی ترک گناه است وجود حضرت زهرا(س) معصوم است و گناه کردن در سیره ایشان جایگاهی ندارد اما آنچه در وجود ایشان باید مورد توجه قرار داد نظام زندگی فضیلت بار ایشان  است آنچه در زندگی معمولی ما زمینه گناه می‌شود در سیره ایشان مطرح است و بانوی دو عالم به موضوعاتی اشاره دارند که در زندگی معمولی ما زمینه گناه را فراهم نکند و گناه را از بین ببرد.

علم‌الهدی تصریح کرد: پیامبر اکرم روزی از اصحاب خود سوال کردند که بهترین زن‌ها کدام زن است و سلمان یکی از اصحاب از صدیقه اطهر پرس وجو شدند و ایشان فرمودند بهترین زن‌ها زنی است که ملازم کانون خانه و خانواده باشد و مردی او را نبیند و او نیز مردی را نبیند.سلمان گفت تا این جمله را در جمع اصحاب گفتم رسول الله فرمودند این جواب بوی وحی می‌دهد از کجا آوردی عرض کردم از فاطمه(س) پرسیدم.

وی عنوان کرد: زمینه گناه اختلاط زن و مرد است و اینکه محرم و نامحرم  در روابط اجتماعی و مسائل خانوادگی بی باکانه باهم ارتباط برقرار کنند زمینه گناه را فراهم می‌سازد و در سیره حضرت زهرا (س) از بین بردن زمینه اینگونه گناهان مطرح است امروز باید زمینه معصیت و گناه را از بین برد چرا که بسیاری از خانواده‌ها دچار انحراف شده‌اند و سیره حضرت زهرا(س) زمینه گناه را از بین می‌برد.ریشه طلاق و ناسازگاری بین زن و مرد باعث تمام مشکلات در زندگی است و سیره حضرت زهرا در جریان زندگی سازگاری است.

امام جمعه مشهد مقدس اظهارداشت: امروز روز هفدهم دی ماه سالروز روز نکبت کشف حجاب رضاخانی در سال 1314 است یعنی 86سال گذشته در چنینی روزی در نظام استعماری و استکباری رضاخانی برنامه کشف حجاب در طی یک جشن سراسری شد و در تمام کشور فرمان کشف حجاب  اجباری صادر شد.

آیت‌الله علم‌الهدی تصریح کرد: مسئله کشف حجاب یک نقطه سیاه  از جنایات حکومت رضاخانی در تاریخ این کشور است جنایانی که  تحت عنوان کشف حجاب در مملکت مرتکب شدند و نوامیس مردم را مورد هتک قرار دادند ما در ایام دهه فاطمیه اشک می‌ریختیم و برسینه می‌زدیم به خاطر اینکه هتک حرمت صدیقه اطهر شد هتک حرمت کنیزان فاطمه به وسیله جانی ناپاکی مانند رضاخان که مزدور بی جیره و مواجب انگلیسی‌ها بود در 17دی ماه صورت گرفت.

وی یادآورشد: برادرم نقل می‌کرد که از نزدیک شاهد بوده است که در فلکه حضرت رضا(ع)  دیدم پاسبان رضاخانی به خانمی حمله ور شد اول چادرش را کشید و شروع به فرار کرد  پاسبان دوید و خود را به این خانم رساند و تنها روسری از سرش نکشید بلکه مقدار زیادی از موهای سر این خانم باروسری کنده شد و خانم روی زمین غش کرد و او روسری را وسط خیابان انداخت و باد موها را اینور و آنور می‌برد و مردم فقط نگاه می‌کردند این بی تفاوتی جنایت را به سرنوشت مردم مسلط کرد.

علم‌الهدی افزود:اینکه مردم نظاره‌گر چنین جنایتی باشند؛ چهل و دو سال است باد بر پرچم عزتمند نظام مقدس جمهوری اسلامی می‌وزد بخاطر شهامت و غیرت و مردانگی  و مقاومت مردم در پای ستون خیمه این نظام است.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی عنوان کرد: بی تفاوتی مردم در آن زمان یک مزدور جلاد چکمه به پای انگلیسی مانند رضاخان را بر مردم چنان مسلط کرد که در برابر چشمان همه این جنایت را انجام داد و کسی حرفی نزد؛  این بی تفاوتی مردم و امروز غیرت و مردانگی شما مردم؛ غیرت مردم اثرگذار است اینکه نوامیس مردم مورد هتک  قرار گرفت اما عده از مردم بی تفاوت بودند.

امام جمعه مشهد خاطرنشان کرد: اگر روزی مردم ما در مقابل دین و جریان روحانیت و در مقابل اقتدار دین و نظام دین بی تفاوت شوند و دشمن خدا بر مردم مسلط شود حداقل هتک حرمت به نوامیس شماست؛ دشمن اگر مسلط شود رحم نمی‌کند تمام برنامه‌های رضاخانی تجاوز و هتک به مردم بود و از بین بردن هستی مردم و این مسائل متاسفانه در تاریخ درست نقش نبسته است. مردمی که دینشان در این شرایط بود و حجاب و دینشان مورد هتک جاسوسان انگلیسی بود دنیایشان آباد بود؟ شکمشان آباد بود؟ این مردم زندگیشان نیز دچار قحطی شده بود و نان پیدا نمی‌کردند و علف به جای گندم نانوایی‌ها به مردم می‌دادند. نانِ خوردن و لباس نداشتند و دنیا نداشتند؛ شما فکر می‌کنید اگر مردم روزی دین نداشته باشند دنیا دارند؟

وی ادامه داد: شما سلطه استکباری آمریکای ناپاک را بر عراق و افغانستان  دیدید که چه کردند بر سر مردم؛ اینکه یک عده آدم‌هایی که یا مزدور دشمن هستند یا ناآگاهانه در زمین دشمن بازی می‌کنند و در فضای مجازی شروع می‌کنند به سیاه نمایی کردن که دلار و ارز و دارایی، و گرانی و … چنان شد این‌ها که به نفع دشمن دارند آبروی نظام را می‌برند اگر بنا شد روزی دشمن مسلط شود آیا دنیای آبادی دارند؟ دلار ارزان و شکم سیر دارند؟

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی گفت:روزی دلار هفت تومان بود و مملکت را آمریکا گرفته بود، امریکا را بیرون کردید و دلار شد بیست و چند هزار تومان این معیار ارزیابی است؟ روزی که دلار هفت تومان بود و امریکا مسلط بود یک کارگر مزد یک روزش را با یک سوم آن می‌خواست ناهار بخورد بیشتر از یک نان و پنیر انگور نمی‌توانست بخورد این زندگی مردم بود اما امروز یک کارگر با یک سوم مزد یک روزش می‌تواند حداقل یک چلوکباب بخورد اگر اهل شکم و معیشت هستید و اینطوری می‌خواهید یک نظام را ارزیابی کنید اما اقتدار جهانی‌اش را ملاک یک نظام نگیرید و سلطه امریکا را در منطقه خاورمیانه به حساب اقتدار نگذارید این ارزشی که از نظر توانمندی‌های نظامی  پیدا کرده که دنیای استکبار از موشک آن می‌ترسد و فرار می‌کند به حساب نظام نگذارید اگر اهل شکم هستید بروید شکم آن روز مردم را با امروز تحلیل کنید نه فقط دلار را.

وی خاطرنشان کرد:اگر دشمنان خدا بر ما مسلط شوند دین نداشته باشیم هیچ چیزی در این مملکت نداریم صدیقه اطهر (س) آموزگارمان، راهبردسازمان و جهاد فاطمی مرز نشناسی در مقاومت است تا کجا مقاومت کنیم در برابر دشمن، مقاومت مرز ندارد تا مقاومت زهرایی و جهاد فاطمی دارید عزت دارید از عزیرانی که با یک دنیا ایمان و اعتقاد در مذاکرات با جریان‌های غربی بحث می‌کنند برای کاهش هزینه مقاومت مذاکره ایراد ندارد تا هزینه کمتری برای مقاومت بدهیم نه اینکه فکر کنید باید مذاکره کرد و دشمن ستیزی را از بین برد؛ دشمن ستیزی سنت زهرا (س) است و این مردم شیعه فاطمه(س) هستند و فاطمیه گرفتند.

علم‌الهدی اظهارداشت:دشمن ستیزی و استکبار ستیزی برای ما یک اصل است و در این دشمن ستیزی مقاومت ما باید مقاومت حضرت زهرا(س) باشد یعنی مقاومت مرزنشناس؛ اگر می‌خواهید سر میز مذاکره بنشینید در حدی باشد که هزینه مقاومت را کم کنید نه اینکه  دشمن ستیزی را حل کنید چرا که قابل حل نیست و در خط دشمن ستیزی و استکبار ستزی مقاومت مرز ندارد.