در شرایطی که فشارهای اقتصادی به شدت بر مردم فشار وارد کرده، آیا سخنان اخیر سید ابراهیم رئیسی توانست مردم را درباره جراحی بزرگ اقتصادی» قانع کند؟

غلامرضا ظریفیان، فعال و تحلیلگر مسائل سیاسی، درباره این موضوع گفت: «در شرایط کنونی بیش از آنکه با تبیین علمی روبه‌رو باشیم با نوعی خطابه روبه‌رو هستیم. خطابه نمی‌تواند جایگزین تبیین باشد. حتما راه برون‌رفت دولت از مشکلات کنونی ارائه و طرح مبانی علمی است، نه خطابه. از سوی دیگر مردم با طرح سخنان کلی قانع نمی‌شوند. شاید کلی‌گویی و خطابه در شرایط عادی بتواند تأثیرات موقتی داشته باشد اما نه در شرایطی که با بحران اقتصادی روبه‌رو هستیم و فقط باید علمی سخن گفت».

او ادامه داد: «هم در دولت‌های قبل و هم در این دولت شاهدیم که انگار نوعی فراموشی وجود دارد؛ هر دولتی روی کار می‌آید فراموش می‌کند در ایام انتخابات چه شعارهایی داده است. یا شعارهایی که داده می‌شد ناشی از بی‌اطلاعی بوده یا آنکه صرفا برای جمع‌کردن رأی بوده است که هر دو حالت نامناسب است».

ظریفیان در پایان گفت: «مسائل پیچیده نیاز به راه‌حل‌های دقیق و علمی دارد. اگر قرار باشد مسائل پیچیده کشور در بازه زمانی متعارف حل‌وفصل شود، باید ساختارهای حاکم بر عرصه‌ مدیری کشور تغییر کند. از طرفی ما نیاز به مدیران متخصص داریم؛ در صورتی که اکنون مدیرانی روی کار هستند که مشغول آزمون و خطا هستند و سابقه خاص مدیریت اجرایی ندارند».

شرایط در حوزه مذاکرات با صدور قطعنامه شورای حکام علیه ایران و البته خاموش‌شدن دوربین‌های نظارتی آژانس از سوی ایران قدری مبهم شده است و مشخص نیست سرنوشت مذاکرات و برجام چه می‌شود؟

غلامرضا ظریفیان، فعال و تحلیلگر سیاسی، درباره این موضوع گفت: «در عرصه بین‌المللی برخی کشورها تحت تأثیر رژیم صهیونیستی تمایل ندارند مسئله برجام به جمع‌بندی برسد به همین دلیل می‌بینیم که موانعی بر سر راه مذاکرات ایجاد می‌شود. در داخل ایران هم از گذشته نوعی نگاه منتقدانه‌ای نسبت به مذاکرات وجود داشته که با روی کارآمدن دولت آقای رئیسی این جریان قدرت یافته‌اند. باور آنها آن است که باید در قبال قدرت‌های جهانی با زبان قدرت سخن بگوییم تا آنها نتوانند امتیاز بیشتری بگیرند. حاصل این دو نگاه در خارج و داخل کشور شرایط کنونی را ایجاد کرده است».

او ادامه داد: «واقعیت این است که تجربه چندین‌ ساله نشان می‌دهد نباید به هر دلیلی در عرصه دیپلماسی منفعل عمل کنیم؛ چه فضای دیپلماتیک ظالمانه باشد یا نه. البته امروز تا حدی بسیاری از مسئولان همین نگاه را دارند و حتی آنان که در دولت آقای روحانی انتقادهای شدیدی مطرح می‌کردند، امروز دریافته‌اند که باید با زبان دیپلماتیک با جهان سخن گفت».

این فعال سیاسی همچنین بیان کرد: «تصور من این است که اگر ما از تمام ظرفیت‌های کشور و نظام استفاده کنیم و اراده‌ای برای به نتیجه‌رسیدن مذاکرات داشته باشیم، می‌توانیم موضوع را به بهترین شکل حل‌وفصل کنیم. به هر حال همه باید بدانیم که مشکلات اقتصادی داخلی زیاد است و راهی جز رفع تحریم‌ها وجود ندارد. امروز رژیم صهیونیستی از تمام امکانات خود استفاده می‌کند تا مذاکرات به نتیجه نرسد؛ در این شرایط ما باید بدانیم که اگر می‌خواهیم این رژیم به خواسته‌اش نرسد و اگر تمایل داریم وضعیت اقتصادی‌مان مطلوب شود، باید شرایط را به نفع خودمان تغییر دهیم».

ظریفیان در پایان گفت: «به هر حال امیدوارم دولت آقای رئیسی از تجربیاتی که در دو دولت قبل یعنی دولت‌های آقایان روحانی و احمدی‌نژاد وجود داشت، استفاده کند. امید دارم آقای رئیسی تجربه آنچه در دولت احمدی‌نژاد رخ داد استفاده کند و نتایج برخی تصمیم‌های آن دولت را به یاد بیاورد و با در نظرداشتن تمام اینها بهترین تصمیم را اتخاذ کند».

نقدها به دولت دیگر صرفا محدود به اصلاح‌طلبان نیست و حالا مشاهده می‌کنیم که اصولگرایان هم نسبت به عدم ساماندهی امور خاصه در حوزه اقتصادی انتقاد می‌کنند.

غلامرضا ظریفیان، فعال و تحلیلگر سیاسی درباره شرایط کنونی دولت، گفت: «اقتصاد ایران کاملا سیاسی است و هر کسی ادعا می‌کند می‌تواند این اقتصاد را در کوتاه‌مدت درست کند یا معجزه بلد است یا آنکه هیچ شناختی نسبت به حوزه اقتصاد ندارد. حالا باب شده است که برای رهایی از نقدها گفته شود که پشت‌پرده‌هایی وجود دارد، دست‌های پنهانی هست که نمی‌گذارد کارها جلو برود. البته تحریم‌ها و دشمنی‌های خارجی هم بر آشفتگی اقتصادی تأثیر داشته است اما این موضوع نافی سوءمدیریت‌های داخلی نمی‌شود».

او ادامه داد: «وقتی اقتصاد حالش خوب نیست باید به سمت روش‌های علمی و استفاده از نیروهای مجرب برویم و اگر نیروهای متسوط یا ضعیف را به کار بگیریم و مدام خیال‌باقی کنیم، حتما به نتیجه دلخواه نمی‌رسیم. ضرورت دارد که دولت با نگاهی ملی برای حل مشکلات اقتصادی تلاش کند و از همه کارشناسان که می‌توانند کمکی بکنند، استفاده کند».

این فعال سیاسی همچنین بیان کرد: «اگر دولت بخواهد به توصیه افراد غیرمتخصص گوش دهد و صرفا جناح‌بندی سیاسی در کار مهم باشد، حتما نتیجه‌اش جز همین گزارش‌های غیرواقعی و غیرتخصصی نمی‌شود».

ظریفیان در پایان گفت: «به نظر من علاوه بر تغییر افراد و به کارگیری متخصصان در دولت باید رویکرد دولت هم در مواجهه با مشکلات اقتصادی تغییر کند و تقلیل‌دادن این حجم از مشکلات به دست‌های پنهان منطقی نیست. اولویت دولت باید اشتغال، کاهش تورم، کاهش بیکاری و البته رفع تحریم‌ها و واردشدن ارز به کشور باشد و تحقق همه اینها میسر نمی‌شود مگر با عزمی ملی».

غلامرضا ظریفیان ، در پاسخ به این سوال که نمایندگان رفتاری را در قبال دولت در پیش گرفتند که از تلاش آن‌ها برای حضور رئیسی در انتخابات فاصله بسیاری دارد؛ زمانی ‌۲۰۰ نفر از آنان برای حضور رئیسی در انتخابات نامه نوشتند و دعوت به عمل آوردند اما امروز مشاهده می‌کنیم بحث استیضاح وزرا را مطرح می‌کنند و تندترین انتقادات را به دولت می‌کنند، چرا امروز مجلس می‌خواهد با این رفتارها خودش را به نوعی از اتفاقات دور کند، گفت: به نظر می‌رسد مجلس به دلایلی شتاب‌زده و در عین حال با تصور غلط از توانایی به برخی از ورزای معرفی شده از سوی آقای رئیسی رأی اعتماد داد؛ امروز هم که کار به مرحله عمل رسیده کاملا واضح است که تصورات‌شان با واقعیت‌ها بسیار متفاوت است.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب خاطرنشان کرد: این انتظار غیرمنصفانه از دولت آقای رئیسی است که در یک مدت کوتاه بخواهد دست به تغییرات مناسب در عرصه اقتصادی بزند؛ اما حداقل انتظار در این چند ماه از افراد و اشخاصی که در عرصه اقتصاد و خدمات اجتماعی قبول مسئولیت کرده‌اند، این بود که یک طرح قابل دفاع یا یک راه‌حل قابل اجرایی ارائه کنند تا حداقل امید در جامعه به وجود بیاید.

وی خاطرنشان کرد: معتقدم مشکل دولت آقای رئیسی در عرصه اجتماعی و اقتصادی این است که به غیر از یکسری عبارات کلان و بعضاً شعاری، هیچ ایده روشنی که بتواند از طرف جامعه علمی، اجرایی و تجربی مورد تائید قرار بگیرد، ارائه نداده است.

ظریفیان با بیان این‌که گفته می‌شد یک دولتی بر سر کار خواهد آمد که می‌تواند مشکلات و مسائلی که از گذشته رسوب کرده و پیچیده شده است را حل کند یک توهم است، اظهار داشت: مسائل در کشور ما بیش از این که مشکل عاملیت داشته باشند، مشکل ساختار و انباشت چالش‌های حداقل ۲ الی ۳ دهه اخیر را دارند به طوری که حتی مدیران چند برابر توانمندتر از مدیرانی که امروز بر سرکار هستند هم به یکباره و به راحتی نمی‌توانند این مشکلات را حل کنند و این آن توهمی بود که دولت جدید ذهن خودش داشت!

وی تاکید کرد: اگر بخواهیم جانب انصاف را بگیریم، دولت جدید در این چند ماه اخیر نمی‌توانست بخشی از این مشکلات را حل کند، اما مسئله‌ای که مطرح می‌شود این است که کسانی که نقش مهم و موثری را در مسائل اجتماعی و اقتصادی در دولت دارند، حتی ناتوان از این هستند که یک ایده و طرحی را ارائه کنند که مجلس بتواند بر آن‌ صحه بگذارد تا با اتکا و استناد به آن‌ها مسائل و مشکلات را بتواند گام به گام حل کند.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب ادامه داد: به طور مثال در مسئله ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومان علیرغم همه آن شعارهای پر طمطراقی که در ۲ الی ۳ ماه اخیر داده شد، در عمل مشاهده کردیم چگونه دولت جدید متوجه شد  به همین راحتی‌ها نمی‌تواند دست به اصلاح آن بدون یک پشتوانه نظری، عملی و داشتن یک سرمایه اجتماعی جدی بزند؛ چراکه اگر بزند ممکن است جامعه با مسائل جدی روبه‌رو شود.

وی افزود: در عرصه اشتغال و کاهش تورم هم همین مسئله را مشاهده می‌کنیم، وزیری که امروز در مسند وزارت دارایی قرار گرفته است، سال گذشته در همین زمان این مسئولیت را نداشت، تصورش این بود که با تغییراتی کاهش ۱۵ درصدی تورم روبه‌رو خواهیم شد اما در عمل مشاهده می‌کنیم چقدر آن ذهنیت‌ها از  واقعیت‌های اقتصادی کشور دور است.

ظریفیان درباره این‌که این روزها انتقادات زیادی به دولت از سوی نمایندگان مجلس صورت می‌گیرد، گفت: مجلسی‌ها با هر نگاه سیاسی که دارند باید در حوزه‌های انتخابیه به مردم پاسخ دهند. امروز مشکلات حادی وجود دارد که به اعتقاد من نمایندگان هم  کم کم به واقعیت‌ها نزدیک شده‌اند و فکر می‌کنم برای کاهش مشکلات از یک سو نیازمند یک ایده درست و متناسب با شرایط کنونی کشور هستیم و از سوی دیگر نیازمند عاملیت‌ها و کارگزارنی هستیم که توانایی آن را داشته باشند تا این ایده‌ها را محقق کنند.

وی یادآور شد: افرادی که امروز بر مسند قرار دارند، به دولت قبل نقدهایی می‌کردند مبنی بر این‌که چشمش را به مسئله برجام دوخته است، امروز هم به نظر می‌رسد واقعیت‌ها در این دولت همین است اما بیان نمی‌کنند چرا که امروز واقعیت‌ها آن‌ها را به این سمت می‌برد که تا ما یک گام اساسی در برداشتن حل  مسئله تحریم‌ها برنداریم، نمی‌توانیم گره‌های محسوسی را از مشکلات اقتصادی کشور باز کنیم.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب بیان کرد: مجلس و دولت باید به این سمت گام بردارند که کارگزاران توانمندتر بر سرکار بیاورند تا ایده‌ها و طرح‌های متناسب با شرایط کنونی ارائه دهند که قابلیت اجرایی داشته باشد این کار هم را باید به فال نیک گرفت و این اتفاق را نباید امر مچ‌گیری تصور کنیم.

وی تاکید کرد: اگر هم مجلس و هم این دولت به این جمع‌بندی برسند که سنجیده‌تر، توانمندتر و با تدبیرتر مسائل را جلو ببرند، باید تقویت‌شان کرد که با روی کار آمدن نیروهای توانمند و ارائه ایده‌های معقول‌تر می‌توانیم امید داشته باشیم تا حدی برخی از مشکلا ت مردم حل شود.

غلامرضا ظریفیان  درباره ابعاد بودجه سال آتی اظهار کرد: از زمانی که بودجه به مجلس شورای اسلامی رفت شاهد اظهارنظرهای متعدد از سوی نمایندگان بودیم. حتی در کمیسیون تلفیق به کلیات بودجه رای دادند از سوی نمایندگان مطرح شده است که تایید کلیات بودجه به معنای آن نیست که کل بودجه را قبول داریم و نسبت به پیامدهای آن نگران نیستیم.

وی ادامه داد: بسیاری از نمایندگانی که به کلیات بودجه رای دادند، نسبت به برخی جنبه‌های بودجه اظهار نگرانی کردند یکی از مشکلات بودجه این است که بلندپروازانه تهیه شده و دستیابی به آن به نظر غیرممکن و محقق نشدنی است، در حال حاضر رشد اقتصادی ۱.۵ درصد است و در بودجه قرار است این رقم به هشت درصد برسد.  در نظر گرفتن این عدد حکایت از آن دارد که دقت‌های لازم انجام نشده و شاید در تهیه بودجه دانش و تجربه کافی به کار گرفته نشده است. موضوع دیگر این است که قرار بود بودجه به سمت اصلاح ساختاری برود و اکنون باید بررسی شود که آیا به این سو رفته یا خیر.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به این‌که برقراری ارز ۴۲۰۰ تومانی در سال‌های گذشته برای حل یک مساله مقطعی بود، خاطر نشان کرد: در حال حاضر بسیاری از اقتصاددانان دانشگاهی با اقتصاددانان جریان‌های سیاسی معتقدند به دلیل ضعف ساختاری در کشور حذف این ارز تبعات منفی زیادی خواهد داشت. البته این مورد قبول است که ارز ۴۲۰۰ تومانی موجب ایجاد رانت، فساد و افزایش فاصله طبقاتی شد، اما در شرایط بسیار سخت اقتصادی کشور، اقتصاددانان هشدار دادند که حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی بدون در نظر گرفتن زیرساخت‌های آن کشور را با بحران‌های جدی تر و افزایش فاصله طبقاتی بیشتر روبه‌رو می‌کند.

 

ظریفیان اضافه کرد: اقتصاد کشور بیمار است و عوامل مختلف از جمله تحریم‌ها و ذهنیت منفی نسبت به شرایط وجود دارد و در این شرایط حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی حتی می‌تواند تنش‌آفرینی کند، بنابراین مساله حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی یک مساله بسیار مهم است و ساختارهای کشور آمادگی این جراحی را ندارد. زیرا در ازای حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی گرانی بابت افزایش گرانی‌ها وجود دارد، حتی دولت هم در این زمینه نگرانی دارد و پیش بینی من این است که با توجه به شرایط کشور این جراحی بزرگ در این مقطع انجام نخواهد شد.

این فعال سیاسی اصلاح طلب درباره پرداخت یارانه نقدی در ازای حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی گفت: تجربه ثابت کرده است که وقتی پول مستقیم در اختیار افراد محروم قرار گیرد، چند برابر آن به دلیل بحران تورم از جیب آنها خارج می‌شود. بنابراین نباید پول‌پاشی انجام شود، زیرا به جای کم کردن فاصله طبقاتی، این فاصله را بیشتر خواهد کرد.