دکتر مسعود یونسیان، درباره نحوه استفاده از ماسک و رعایت پروتکل‌های اجتماعی با توجه به شرایط کنترل شده کرونا، گفت: از ابتدای پاندمی ما تصمیمات‌مان را بسته به شرایط روز اتخاذ می‌کردیم و در حال حاضر هم باید توجه داشته باشیم که هر توصیه‌ای که کمیته علمی ارائه می‌دهد، بر اساس شرایطی فعلی است. بنابراین اگر شرایط تغییر کند، توصیه‌ها هم تغییر خواهد کرد. همانطور که یک زمانی در پیک بودیم و اعلام می‌کردیم که همه افراد ماسک بزنند، اکنون که پیک را پشت سر گذاشتیم، می‌گوییم افراد در شرایط خاصی ماسک بزنند. حال اگر طی روزهای آتی شرایط تغییر کند، دستورالعمل‌ها به‌روز شده و باید بر اساس آن‌ها اقدام کرد.

وی افزود: در حال حاضر که در کشور خوشبختانه نه ابتلا روند صعودی دارد و نه مرگ‌ومیرمان قابل ملاحظه است، به نظر می‌رسد که زمان مناسبی است تا فعالیت‌های معمول‌مان را توسعه دهیم. در غیر این صورت ممکن است ضررهای اقتصادی، بهداشتی، سلامتی و … را تجربه کنیم؛ به عنوان مثال کسانیکه نیاز به جراحی یا مراجعه به بیمارستان دارند و… در این شرایط باید بتوانند با خیال راحت‌تری کارهایشان را انجام دهند.

یونسیان ادامه داد: توصیه می‌شود که یکسری افراد همچنان از ماسک استفاده کنند. یکی از این گروه‌ها کادر بهداشت و درمان هستند. زیرا با بیماران زیادی مواجهه دارند که ممکن است بین آنها بیماران بدون علامت کرونایی هم باشند و بر همین اساس کماکان توصیه می‌شود که کادر بهداشت و درمانی از ماسک استفاده کنند. همچنین افرادی که نقص‌های ایمنی شناخته شده‌ یا سن بالا دارند که به طور معمول سیستم ایمنی‌شان را ضعیف می‌کند و آسیب‌پذیری‌شان را در برابر کرونا افزایش می‌دهد، کماکان توصیه می‌شود که ماسک بزنند.

وی ادامه داد: در عین حال با توجه به اینکه برخی بیماران بدون علامت مبتلا به کرونا هم در جامعه حضور دارند؛ حال یا بعدا علامت‌شان ظاهر می‌شود یا ممکن است که هرگز علامتی را نداشته باشند، اما ویروس در بدن‌شان هست و می‌تواند به دیگران هم منتقل شود، در نتیجه در مکان‌هایی که تعداد افراد زیادی در یک جا جمع شدند و نمی‌توانند فاصله‌گذاری را رعایت کرده و محیط هم تهویه مناسبی ندارد، توصیه می‌شود که از ماسک استفاده شود تا هم خودشان آلوده نشوند و هم اگر مبتلا به کرونای بی‌علامت بودند، به سایرین منتقل نکنند.

یونسیان تاکید کرد: باید توجه کرد که ممکن است برای فرد مبتلا به کرونای بی علامت اتفاقی نیفتد، اما ممکن است ویروس را به افرادی که ضعف سیستم ایمنی یا سن بالا دارند، انتقال دهند و این افراد دچار مشکل شوند. بنابراین در مکان‌هایی که تراکم بالایی وجود دارد، مانند اتوبوس اعم از درون‌شهری و بین‌شهری که تراکم زیاد است، داخل مترو، هواپیما و… توصیه می‌شود که کماکان از ماسک استفاده شود. با این حال در جاهایی که تراکم جمعیت بالا نیست و تهویه را می‌توان به خوبی برقرار کرد، می‌توان استفاده از ماسک را برای افراد سالم ضروری ندانست.

وی گفت: در شرایط اینچنینی نباید جامعه را بیش از حد خسته کنیم. زیرا این خطر وجود دارد که مردم خسته شوند و دیگر در زمانی که لازم هست نیز به رعایت پروتکل‌های بهداشتی تمکین نکنند. توصیه کمیته علمی هم مبنی بر همین واقعیت بود که در جایی که خطر بالاست، ملاحظات‌مان را تشدید کنیم و در جایی که شواهد نشان می‌دهد خطر پایین است می‌توانیم سخت‌گیری‌هایمان را کمتر کنیم.

دکتر مجید مختاری با اشاره به اینکه روند کاهشی کرونا را تا حدود دو هفته قبل در کشور شاهد بودیم، گفت: اما آرام آرام روند صعودی موارد ابتلا که پیش‌بینی می‌کردیم را شاهدیم ولی از نظر مرگ و میر خوشبختانه شرایط کاهشی است؛ هرچند که حتی یک مرگ هم برای ما زیاد است اما نسبت به حدود دو ماه قبل، اکنون تعداد مرگ و میر خیلی کمتر است و این موارد مرگ و میر نیز بازتاب بیمارانِ دو الی سه هفته قبل هستند. اگر در حال حاضر روند ابتلا صعودی باشد، احتمال دارد طی هفته‌های آتی مرگ و میر هم افزایش یابد اما امیدواریم به اعداد بالای قبلی نرسیم.

وی افزود: با وجود تعطیلات سال نو، مسافرت‌ها و بازگشایی مدارس که همگی عوامل خطر انتشار ویروس هستند، طبیعتا انتظار ازدیاد تعداد ابتلا وجود داشت. بنابراین برای روزهای آتی نوسانات ادامه خواهد داشت و به نظر نمی‌رسد رفتار ویروس با وجود سویه‌های جدید و ترکیبی تغییر کرده باشد که به دنبال این موضوع هم در سطح جهانی پیش‌بینی نمی‌شود که دچار جهش وحشتناک جدیدی شده باشیم.

وی همچنین تاکید کرد: نباید با اسم امواج بیماری، جامعه را تهییج کنیم؛ اگر پروتکل‌های بهداشتی رعایت شود، مهمانی‌ها و دورهمی‌ها کاهش یابد، احتیاطات لازم در وسایل حمل و نقل عمومی صورت گیرد، زدن ماسک در اماکن سربسته اجباری باشد و… احتمالا نوسانات را خواهیم داشت، ولی اینکه آیا موج هفتم بروز خواهد کرد یا خیر، نیاز است تا زمان بگذرد که بتوان نظر داد.

او درباره گسترش شیوع بیماری به دنبال تغییر رفتارها در نوروز از جمله سفرها، افزود: احتمالا افزایش موارد، ناحیه‌ای خواهد بود و اگر همین روند رشد بیماری طی شود، شرایط آنچنان هشدار دهنده نخواهد بود.

مختاری در خصوص سویه در گردش کرونا در کشور، اظهار کرد: به طور کلی بر اساس اطلاع بنده سویه BA۲ در کل دنیا غالب است و به نظر نمی‌رسد ما هم از دنیا مجزا باشیم. اینطور نیست که تمام سویه‌ها را پیگیری کنیم، ما با اپیدمیولوژی ناحیه‌ای و جهانی هم جلو می‌رویم و نمونه برداری‌ها برای سویه‌های متفاوت انجام می‌شود ولی نه به طور دائم و تمام نمونه‌ها؛ بر اساس اطلاعات بنده از هر ۱۰۰۰ نمونه یک نمونه برای توالی یابی ژنتیکی فرستاده می‌شود. تا جایی که اطلاع دارم تا پیش از سال جدید سویه BA۲ غالب بوده است کما اینکه در دنیا هم شرایط چنین است.

وی درباره شیوع یا عدم شیوع سویه ترکیبی از دو زیرواریانت BA۲ و BA۱ تحت عنوان XE در ایران، تصریح کرد: خیلی زود است که در این مورد صحبت کنیم. برخی کشورهای اروپایی از جمله انگلستان که توالی‌یابی ژنتیکی زیادی از ویروس انجام می‌دهند، این موضوع را اعلام کردند. تعداد سویه‌های ترکیبی که ترکیب‌های متفاوتی از خود امیکرون یا دلتا با امیکرون است توسط این کشورها اعلام شده است، اما هنوز در حدی نیست که حتی سازمان بهداشت جهانی نظر دهد. تعداد موارد بسیار پایین است و به احتمال زیاد این سویه‌ها در کشور ما نیامده است مگر اینکه طی ماه‌های آتی با افزایش سفرهای خارجی این سویه هم وارد کشور شود.

مختاری گفت: اکنون از دیدگاه سرایت پذیری سویه‌های ترکیبی از جمله سویه XE بین ۱۰ تا ۴۰ درصد سرایت بیشتری دارند اما از نظر کشندگی و افزایش شدت بیمای خوشبختانه هنوز گزارشی نداشتیم که بگوید شدت در این زمینه بیشتر است.

عضو کمیته علمی کرونا درخصوص آموزش حضوری در مدارس نیز به ایسنا،‌ گفت: قطعا در جلسه آتی کمیته علمی کرونا در این زمینه صحبت خواهیم کرد و جهت‌گیری لازم هم صورت می‌گیرد. باید ببینیم نظر جمعی کمیته چه خواهد بود. البته به طور کلی ما پیش‌بینی از افزایش ابتلا در میان کودکان را داریم و این افزایش نه تنها در کودکان که در بزگسالان هم مشاهده می‌شود. امیدواریم در بازبینی این موضوع از بار بیماری در کودکان هم کاسته شود. همواره پیشگیری و احتیاط، تاکید اصلی ما است. اینکه فکر کنیم کرونا تمام شده و به زندگی عادی برگردیم صدمه زیادی به بسیاری از کشورهای دنیا زده است و تمام رعایت‌ها از جمله فاصله فیزیکی،‌ زدن ماسک و… همواره ضروری است.

دکتر فرشید رضایی _رییس دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت، درباره استفاده از ماسک در هنگام فعالیت های ورزشی، شایعات مربوط به کاهش اکسیژن خون با استفاده از ماسک و…توضیحاتی ارائه کرد.

– آیا استفاده از ماسک به تنهایی می‌تواند در پیشگیری ابتلا به ویروس کرونا موثر باشد؟

هرچند ماسک زدن یکی از روش‌های پیشگیری از بیماری کرونا است، اما در کنار ماسک زدن باید سایر روش‌های پیشگیری از بیماری‌های تنفسی مانند تزریق واکسن (در مورد آنفلوانزا، کرونا و …)، شستشوی دست، حفظ فاصله ۲ متر با دیگران، تهویه مناسب، عدم تردد در مکان‌های شلوغ را به کار گرفت.

– آیا می‌توان در هنگام فعالیت‌های ورزشی از ماسک استفاده کرد؟

باید توجه کرد که استفاده از ماسک در مورد فعالیت‌های ورزشی مانند شنا، مجاز نیست و رعایت فاصله اجتماعی اهمیت بیشتری دارد. در مورد ورزش هایی نظیر فوتبال نیز با توجه به این مهم که این ورزش ها باید در فضاهای باز انجام شوند، استفاده از ماسک در حین این فعالیت‌ها ضرورتی ندارد.

– چرا برخی افراد در طول زمان ماسک زدن احساس ناراحتی می‌کنند؟

شاید برای برخی از افراد استفاده طولانی مدت از ماسک کمی ناراحت کننده باشد، ولی با توجه به مزایای آن در حفظ سلامت جامعه، سودمند است. اگر جنس لایه درونی ماسک از پارچه مناسب تهیه شده باشد تحمل آن بر روی صورت بسیار قابل تحمل‌تر می‌شود. برخلاف برخی شایعات استفاده طولانی مدت از ماسک به هیچ عنوان سبب تجمع دی اکسید کربن بازدمی یا کاهش اکسیژن خون یا آسیب مغزی نمی‌شود.

برخی افراد تصور می‌کنند که افزایش بیش از حد تعداد لایه‌ها، حفاظت بیشتری را خواهند داشت. در حالیکه اگر ماسک از لایه های استاندارد و جنس مناسب و سایز مناسب صورت باشد و مخصوصا به نحو مناسب استفاده شود، نیاز به افزایش لایه و ضخیم تر کردن ماسک نیست. زیرا زیاد از حد ضخیم بودن ماسک می تواند خستگی و ناراحتی ایجاد کند و تنفس را سخت کند.

برخی نیز از درد لاله گوش در اثر استفاده از کش نگهدارنده ماسک شکایت دارند که برای حل این مشکل میتوان بندهای ماسک را به جای پشت گوش، پشت سر، گره زد یا از بندهای متناسب با اندازه سر خود استفاده کنند.

همچنین تعدادی از مردم نیز مه گرفتگی شیشه های عینک در هنگام ماسک زدن را نارحت کننده می دانند که این مشکل نیز با شستشوی شیشه های عینک با آب و صابون و خشک کردن آن قبل از استفاده از ماسک حل می شود.

برخی از افراد نیز اذعان می کنند که استفاده از ماسک سبب تحریک و حساسیت پوستی در آنها می شود، در حالی که استفاده از جنس پارچه مناسب و استاندارد مشکل را حل می‌کند.

– آیا شیلدها یا محافظ‌های صورت می‌تواند جایگزین ماسک شود؟

استفاده از محافظ‌های صورت به عنوان جایگزین ماسک توصیه نمی‌شود. این محافظ‌ها همراه با ماسک زدن به شرطی که اطراف صورت را به طور کامل پوشش دهند در تماس‌های نزدیک با دیگران می‌توانند استفاده شوند. استفاده از محافظ صورت برای حفاظت از مخاط چشم‌ها به عنوان یک راه ورود ویروس و عوامل بیماری‌زا است.

-در هنگام ماسک زدن به چه نکاتی باید توجه کنیم؟

قبل و بعد از استفاده ماسک لازم است دست ها به نحو صحیح شستشو داده شوند. ماسک باید از پل بینی تا چانه و اطراف صورت را در بر گیرد. در موقع درآوردن، ماسک باید از بند گرفته شود و در سطل زباله یا در کیسه مخصوص نگهداری شود.

در مدت زمان پوشیدن ماسک، افراد باید از تماس دست با سطح ماسک اجتناب کنند و در صورت نیاز به تنظیم ماسک با دست، به دلیل احتمال بالای آلودگی میکروبی سطح جلوی ماسک، دست‌های خود را با محلول ضدعفونی دست، ضدعفونی کرده و در صورت فراهم بودن شرایط شستشو در فواصل کاری با آب و صابون بشویند.

بیرون ماندن بینی و چانه از ماسک، شل بودن ماسک، دست زدن به سطح ماسک، نپوشاندن کامل صورت از طرفین یا بالا و پایین از مهم ترین رفتارهای غلط و رایج در هنگام ماسک زدن است.

پوشانده ماندن بینی بسیار بیشتر از سایر نقاط اهمیت خاص دارد؛ چرا که گیرنده‌های مخصوص ویروس کرونا در سلول‌های مژک‌دار بینی تعداد بسیار زیادی دارند. از آنجا که بجز ماسک هیچ وسیله ای برای پوشاندن ورودی مجرای بینی وجود ندارد، لذا در صورت عدم استفاده به هنگام و صحیح از ماسک همواره احتمال ابتلا به بیماری کووید۱۹ و سایر بیماری‌های تنفسی وجود دارد.

از آنجا که واکسن و روش‌های دیگر هیچکدام نمی‌توانند با پوشاندن بینی مانع از ورود ویروس به بدن شوند، لذا ماسک همواره جایگاه ویژه خود را در جلوگیری از ابتلا دارد و بدون ماسک حتی افراد واکسینه شده هم به محض ورود ویروس از دهان و بینی احتمال دارد که مبتلا شوند.

مهرداد روانشاد افزود: ماندگاری ویروس امیکرون بر روی سطوح از ۸ تا ۲۰ ساعت متغیر و وابسته به جنس سطح، میزان ماندگاری تغییر می‌کند.

وی تصریح کرد: بنابراین در صورت آلوده بودن اشیاء به ویروس و عدم استفاده از الکل و مواد ضدعفونی کننده، باید این بازه زمانی سپری شده تا ویروس غیرفعال شود. برخی از سطوح فلزی از جمله استیل نظیر دستگیره درب‌ها ویروس امیکرون را بیش از سایر سطوح فعال نگه خواهد داشت.

عضو هیات علمی دانشکده علوم پزشکی تربیت مدرس گفت: این ویروس علاوه بر الکل، مواد ضدعفونی کننده و همچنین طی شدن این بازه زمانی، در معرض نور خورشید و گرما نیز غیرفعال خواهد شد.

روانشاد در ادامه با اشاره به ضرورت استفاده از ماسک برای جلوگیری از شیوع این سویه اظهارداشت: همه شهروندان باید از ماسک استفاده کنند؛ بیمار مبتلا به کرونا در صورت استفاده از ماسک، از انتقال ویروس به دیگران جلوگیری کرده و شخص سالم با استفاده از ماسک در حقیقت از خود در برابر آلودگی محافظت می‌کند.

وی با بیان اینکه ماسک‌های یک‌بار مصرف بهترین گزینه برای جلوگیری از انتقال آلودگی است، گفت: توجه شود که ماسک مورد تایید سازمان غذا و دارو بوده و مهر مربوطه را داشته باشد.

این پزشک ادامه داد: ماسک‌های یک‌بار مصرف همچنین پس از ۶ تا ۷ ساعت باید تعویض شوند. پس از این مدت، به دلیل برخورد با رطوبت دهان کارایی ماسک از بین می‌رود. برخی از شهروندان نیز برای رفع این آلودگی اقدام به شست وشوی ماسک می‌کنند؛ رفع عوامل آلودگی از طریق شست وشو نیز کارایی ماسک را از بین خواهد برد.

وی همچنین در خصوص استفاده از الکل برای پاک‌سازی ماسک گفت: استفاده از الکل هم برای رفع عوامل آلودگی به الیاف ماسک آسیب رسانده و بنابراین کارایی ماسک برای حفاظت در برابر ورود عوامل ویروسی با مشکل مواجه می‌شود.

به گزارش وبدا، بر اساس اعلام معاونت بهداشت وزارت بهداشت، میانگین رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی و سایر شیوه نامه های بهداشتی نیز ۴۷.۴۳ درصد بوده است.

نتیجه یک پژوهش جهانی نشان داده که استفاده از ماسک تنها اقدام منحصربفرد و موثر در بین اقدامات بهداشتی عمومی برای مقابله با کووید-۱۹ است که می تواند ابتلا به این بیماری را تا ۵۳ درصد کاهش دهد.

تحقیقات نظام مند تحلیلی از مداخلات غیر دارویی در مقابله با کرونا برای اولین بار نشان داده است استفاده از ماسک، حفظ فاصله اجتماعی و شستن دست ها همگی شیوه های موثری هستند اما ماسک بیشترین تاثیر را دارد.

واکسن ها ایمن و موثر هستند و نقش بسزایی در جلوگیری از مرگ و میر انسان ها در سراسر جهان داشته اند اما ایمنی آنها ۱۰۰ درصدی نیست و همه کشورها نیز همه جمعیت خود را واکسینه نکرده اند و هنوز به طور دقیق مشخص نیست که آیا تزریق واکسن ها می تواند با پیدایش سویه های ویروس کرونا از انتقال این ویروس جلوگیری کند یا نه، اما زدن ماسک می تواند جلوی انتقال این بیماری را به یکدیگر بگیرد.

محققان نتایج این مطالعه جهانی را در مجله پزشکی «بی ام جی» منتشر کرده اند و بر ضرورت تداوم استفاده از ماسک، شستن دست ها و حفظ فاصله اجتماعی در کنار برنامه واکسیناسیون تاکید دارند.

ایرنا نوشت: دکتر علیرضا ناجی نسبت به عدم رعایت پروتکل‌های بهداشتی از سوی برخی مسوولان و مجریان در برنامه‌های تلویزیونی هشدار داد و گفت: وقتی من مسوول، سخنران یا مجری در برنامه حضوری یا تلویزیونی یا حتی در فضای مجازی از ماسک استفاده نکنیم، به طور یقین مردم هم ضرورت رعایت پروتکل‌‎ها را احساس نخواهند کرد.