سید محمد مرندی مشاور تیم مذاکره نوشت:

من برای نویسنده‌ای که نفرت و تحقیر بی‌پایان نسبت به مسلمانان و اسلام را به همراه داشته است، اشک نمی‌ریزم.

وی یک بازیچه امپراتوری است که به عنوان یک رمان نویس پسا استعماری ظاهر شده است.

محمد مرندی مشاور تیم مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان با اشاره به نیاز کشورهای غربی به توافق با ایران گفت: در حال حاضر از سوی مقامات آمریکایی و اروپایی و همچنین در اتاق های فکر و رسانه‌های آن‌ها مطرح می‌شود که به دلیل بحران انرژی و وضعیت نابه‌سامان اقتصادی کشورهای غربی، نیاز روزافزونی به نفت ایران و ثبات و آرامش در منطقه وجود دارد، به ویژه قبل از آنکه فصل سرما شروع شود.

وی درباره آخرین وضعیت مذاکرات هسته‌ای ایران با کشورهای غربی ادامه داد: طبیعی است که آمریکایی‌ها می‌خواهند نقطه‌ضعف‌هایی را به ضرر ایران در توافق قرار دهند تا در آینده در صورت نیاز بتوانند از آن علیه ما استفاده کنند.

مشاور تیم مذاکره کننده ایران با تاکید بر اینکه شرایط آمریکایی‌ها با اروپایی‌ها در مذاکرات متفاوت است، گفت: اگر اختیار مذاکرات فقط با اروپایی‌ها بود، به هر حال توافق انجام می‌شد ولی آمریکایی‌ها اگرچه نیاز به این امر دارند، با این حال با فشارهای داخلی زیادی علیه توافق با ایران مواجهه هستند.

مرندی ادامه داد: در آمریکا بایدن از محبوبیت بالایی برخوردار نیست و مخالفین توافق با ایران پر سر و صدا هستند؛ از طرفی انتخاب میان‌دوره‌ای آمریکا در نوامبر (آبان‌ماه) هم پیش‌رو است؛ بنابراین فشار بر ضد توافق از یک طرف و از طرف دیگر نیاز روزافزون غربی‌ها به ویژه اروپایی‌ها به انرژی ارزان‌تر، در طرف دیگر وجود دارد.

وی با اشاره به سابقه مذاکرات وین گفت: نباید فراموش کرد که در طول مذاکرات وین دو نفر از اعضای هیئت آمریکایی به نشانه اعتراض مذاکرات را ترک کردند، زیرا حس کردند ایران امتیازات زیادی به‌دست آورده و در کنگره و سنا هم مخالفت‌ها نسبت به توافق با ایران زیاد بود.

مشاور تیم مذاکره کننده ایران در پاسخ به این پرسش که هدف از تخریب تیم مذاکره کننده ایران توسط بخشی از رسانه‌های اصلاح طلب چیست؟ تصریح کرد: بعضی از این‌ها تحت تاثیر رسانه‌های فارسی‌زبان دولت‌های غربی و متحدین آن‌ها ازجمله دولت سعودی و ارتش‌های سایبری آن‌ها هستند و عده‌ای هم از این اقدامات انگیزه‌های سیاسی دارند.

مرندی با تاکید بر اینکه افرادی که در داخل به دنبال تخریب تیم مذاکره کننده هستند، اطلاع دقیقی از محتویات مذاکرات ندارد، گفت: اگر ایران نتواند تضمین‌های لازم را در مذاکرات به دست آورد و تحریم‌های دستگاه‌های مهم باقی بماند، برجام به درستی اجرا نمی‌شود و اتفاقاتی که بعد از توافق سال ۲۰۱۵ افتاد، تکرار خواهد شد؛ در آن دوره دولت اوباما به توافق پایبند نبود و ترامپ برجام را پاره کرد و هیچ‌کدام بابت این کار هزینه‌ای ندادند.

وی با تاکید بر اهمیت اخذ تعهد از طرف‌های مذاکره برای پایبندی به توافق اظهار کرد: اگر ما توافقی انجام دهیم که تضمین‌های آن ضعیف باشد و تحریم‌های زیادی باقی بماند، اولین معترضین همین افرادی هستند که الان برای زودتر انجام شدن توافق سر و صدا می‌کنند.

مرندی در مورد آینده مذاکرات دوحه گفت: در طی ۳ ماه اخیر بعد از پایان مذاکرات وین گفت‌وگوها ادامه داشت، پیام‌ها رد و بدل شد و مواضع آمریکایی‌ها در این مدت تا حدودی تغییر کرده و مقداری امتیاز داده شد، هم‌اکنون نیز اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها انگیزه بالایی برای توافق داشته و اصرار دارند مذاکرات ادامه داشته باشد.

کارشناس روابط بین‌الملل در پایان گفت: در حال حاضر کشورهای غربی باید قدم‌های آخر را برای توافق بردارند و در نهایت باید دید که آن‌ها این قدم‌ها را بر می‌دارند یا بازهم مذاکرات به طول می‌انجامد.

تازه ترین دور از مذاکرات هسته ای در روزهای گذشته در دوحه قطر برگزار شد و با اینکه گمانه زنی ها درباره حصول توافق و حل و فصل اختلافات در این مذاکرات بیشتر از همیشه بود، اما دست کم اظهارات اخیر مقامات اروپایی نشان می دهد که رسیدن به توافق پس از این دور از مذاکره، دورتر از همیشه شده است.

در همین راستا، یک تحلیلگر مسائل بین الملل نظر دیگری دارد. سیدمحمد مرندی معتقد است که امروز آمریکا حتی از ونزوئلا می خواهد نفت بیشتری صادر کند؛ از سوی دیگر اروپایی ها سخت به دنبال ایران هستند تا توافق به نتیجه برسد. دلیلش هم این است که اروپا گرفتار بحران انرژی شده و زمستان در پیش است.

سید محمد مرندی، تحلیلگر مسائل بین الملل به تشریح شرایط کنونی ایران در مذاکرات برجام پرداخت و گفت: شرایط باید به نحوی پیش رود که دولت آمریکا نتواند مانند گذشته بدعهدی کند. چرا که در گذشته وقتی برجام امضا شد، ما به تعهدات خود عمل کردیم اما دولت آمریکا در زمان اوباما به تعهدات خود عمل نکرد. در دوره ترامپ نیز توافق را پاره کردند و دولت بایدن هم همان مسیر ترامپ را دنبال می کند.

وی افزود: برای اینکه دولت آمریکا نتواند در آینده به راحتی توافق احتمالی را زیر پا بگذارد، مذاکره کنندگان ما در این دور از مذاکرات، درباره تضمین ها، راستی آزمایی و برچیده شدن تحریم ها مذاکره کردند و امتیازات خوبی را به دست آوردند که این باعث استعفای دو تن از اعضای تیم مذاکره کننده آمریکا شد. ولی همچنان یکسری مسائل باقی مانده که اگر حل نشوند، می توانند اجرای برجام را برای ایران با چالش های جدی مواجه کنند.

هنوز به اطمینان نسبی برای اجرای برجام نرسیده ایم

وی افزود: بنابراین اگر تکلیف یکسری مسائل روشن نشوند، ممکن است آمریکا از برخی نقاط ضعف درون توافق استفاده و باز ما را از شرایط عادی اقتصادی محروم کند. در این سه ماه که پیغام و پسغام داده می شد، آمریکایی ها ناچار شدند تا یکسری از خواسته های ایران را بپذیرند ولی هنوز به مرحله ای که بتوانیم برجام را با اطمینان نسبی اجرا کرده و یا شرایطی که منجر به منفعت اقتصادی برای مردم شود، نرسیده ایم.

مرندی ادامه داد: از وقتی که جنگ اوکراین شروع شده است، شرایط غرب به مراتب سخت تر شده و آنها از نظر اقتصادی و سیاسی با چالش های جدی مواجه شده اند. به همین دلیل بود که هیأت اروپایی دو بار به ایران آمد و جوزپ بورل عملا در سفر اخیر خود اعتراف کرد که نیاز به توافق دارند.

او ادامه داد: دلیل برگزاری مذاکرات دوحه، حل مسائل باقیمانده در حوزه تضمین ها و تحریم ها بود تا بتوانیم برجام را اجرا کنیم. از این رو، باید دید بعد از مذاکرات فشرده اخیر، آمریکایی ها این مسیر را طی خواهند کرد یا بازهم به سیاست های گذشته خود ادامه می دهند.

تمام خواسته های ایران تاکنون در چارچوب برجام بوده است

وی در خصوص ادعاهای مطرح شده از سوی مقامات اروپایی مبنی بر مطرح کردن خواسته های فرابرجامی توسط ایران، گفت: تمام خواسته های ایران تاکنون در چارچوب برجام بوده و این توافق صراحتا تاکید کرده است که باید روابط اقتصادی ایران عادی سازی شود و ایران در همان راستا مذاکره می کند. اروپایی ها به این موضوع واقفند که خواسته های ایران منطقی است و خوب می دانند که مشکل آمریکا است اگرنه اگر به اراده آنها بود، توافق برسر برجام تاکنون امضا شده بود. واقعیت این است که آمریکایی ها سختگیرانه عمل می کنند و اروپایی ها نمی توانند اعتراضی به ایالات متحده داشته باشند.

مرندی با اشاره به ضرب الاجل های برجامی گفت: تاکنون چند بار طرف غربی برای برجام ضرب الاجل تعیین کرده است اما پس از مهلت تعیین شده هیچ اتفاقی نیفتاد. این نوع ادبیات صرفا برای فشار بیشتر به مردم ایران است. بی تردید اگر دولت توافقی را امضا کند و آمریکا بتواند از آن سوءاستفاده کند و نفعی برای مردم نداشته باشد و در کنارش برنامه هسته ای ما نیز محدود شود، دوباره گرفتاری های بزرگ و لاینحلی برای ما به وجود خواهد آمد.

تضمین های خواسته شده از سوی ایران مربوط به دولت بایدن و اختیارات دولت فعلی آمریکاست

مرندی با اشاره به اینکه نباید حرف ها و تهدیدهای غربی ها را بیش از حد جدی تلقی کرد، گفت: متاسفانه عده ای در داخل کشور تحت تاثیر تحلیل رسانه های غربی هستند. برای مثال بحث الان راجع به تضمین دولت آینده آمریکا در خصوص برجام نیست و تمام بحث ها مربوط به تضمین در دوره دولت آقای بایدن بوده است و تضمین هایی که ایران می خواهد از شخص بایدن و دولت او است. آقای بایدن از روز اول تلاش کرد که هیچ گونه تضمین معناداری به ایران ندهد. به عنوان مثال، اگر دولت فعلی آمریکا بعد از یکسال از برجام خارج شود، سرمایه گذاران خارجی با ضررهای جبران ناپذیری مواجه خواهند شد و آمریکا تاکنون تضمین کافی در این رابطه نداده است گر چه پیشرفت هایی در این زمینه صورت گرفته است.

این تحلیلگر مسائل بین الملل ادامه داد: اگر این تضمین ها نباشند، حتی با قبول برجام توسط آمریکا، بسیاری از افراد حاضر نمی شوند در ایران سرمایه گذاری کنند. لذا هدف آمریکا این است که تضمین کافی ندهد تا هیچ سرمایه گذاری وارد ایران نشود. متاسفانه عده ای در داخل متاثر از تبلیغات رسانه های غربی و متحدین آنها هستند و نسبت به واقعیت ها آگاهی لازم را ندارند.

وی افزود: تضمین های خواسته شده از سوی ایران مربوط به دولت بایدن و اختیارات دولت فعلی آمریکاست.

عده ای در درون کشور می خواهند دولت در برابر آمریکا کوتاه بیاید

مرندی در ادامه در مورد مکانیزم ماشه گفت آنچه مسلم است عده ای در درون کشور می خواهند دولت در برابر آمریکا کوتاه بیاید که عملا منجر به پذیرش یک توافق ضعیف میشود. اگر آمریکا منفعتی از اجرای مکانیسم ماشه می برد، آن را عملی می کرد. در دوره ترامپ هم اگر مکانیزم ماشه می توانست بیش از این به ایران فشار بیاورد، او از اعمال آن دریغ نمی کرد.

وی با بیان اینکه ما نباید جنگ روانی غرب در این مذاکرات را تقویت کنیم، اظهار داشت: آمریکا و اروپا در شرایط تنش آفرینی قرار ندارند و بالعکس به شدت نیازمند توافق هستند. امروز همگی شاهد بحران ایجاد شده بر سر انرژی در کشورهای غربی هستیم. در کنار آن بحران های بی نظیر سیاسی و اقتصادی در غرب وجود دارد.

امروز دعوای اصلی میان حاکمیت تک قطبی و مخالفان آن است

وی افزود: امروز آمریکا حتی از ونزوئلا می خواهد نفت بیشتری صادر کند؛ از سوی دیگر اروپایی ها سخت به دنبال ایران هستند تا توافق به نتیجه برسد. دلیلش هم این است که اروپا گرفتار بحران انرژی شده و زمستان در پیش است. با فرارسیدن فصل زمستان، شرایط کشورهای غربی بسیار شکننده خواهد بود. آمریکایی ها در وین چند بار ضرب الاجل اعلام کردند؟ امروز ۴ ماه از آن مهلت ها گذشته است و می بینیم که هیچ اتفاقی هم نیفتاده است.

مرندی در پاسخ به این پرسش که «چرا شدت لحنی که منفی نگران به غرب در کشور دارند، در برابر شرق ندارند، در حالی که سیاست انقلاب اسلامی ایران از ابتدا با شعار نه شرقی نه غربی شکل گرفته است»، گفت: آیا باید با کشورهایی نظیر برزیل، قزاقستان، هند، روسیه و چین که رفتار منطقی تر در برابر ما دارند، رفتار مشابه با کشورهایی که ایران را تحریم می کنند داشته باشیم؟ همچنین دیگر دوقطبی زمان جنگ سرد مطرح نیست. امروز دعوای اصلی میان حاکمیت تک قطبی و مخالفان آن است. بدین معنا که اکثر کشورهای جهان مخالف تک قطبی هستند. در همین جنگ اوکراین مگر کشورهای آمریکای لاتین طرف آمریکا و اروپا هستند؟ مگر کشورهای آفریقایی طرف ناتو را گرفتند؟ در آسیا نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. به این دلیل که می دانند جنگی را که روسیه در اوکراین دنبال کرده، آمریکا بارها به شکل بدتری را در قبال سایر کشورها، که تهدیدی هم برای امریکا نبودند، مرتکب شده است.

نظام می گوید اگر آمریکا نیز رفتار خود را عوض کند، ما رفتار دیگری با آن خواهیم کرد

مرندی همچنین در پاسخ به این ابهام موجود در افکارعمومی که چرا مشخصا در ارتباط با «رابطه با آمریکا» صرفا به سوابق تاریک دولت این کشور در خصوص مداخلاتش در کودتاها و یا موارد دیگر برای پرهیز از برقراری رابطه اشاره می شود، اما در ارتباط با روسیه، به اقدامات تاریخی غیرقابل جبرانش علیه ایران اشاره ای نمی شود و یا هیچ گونه بدبینی نسبت به آن وجود ندارد؟»، گفت: آیا به این دلیل که اسکندر مقدونی در مقطعی از تاریخ به ایران حمله کرده است، ما باید تا آخر با مقدونیه یا یونان رابطه بدی داشته باشیم؟ مغول ها نیز به ایران حمله کردند، پس ما باید تا ابد با مغولستان بد باشیم؟ اصلا دیگر شوروی وجود ندارد و روسیه نیز جز در مرز آبی، هم مرز ما نیست. رابطه ایران با سایر کشورها در راستای منافع کشور است.

وی در پایان یادآور شد: آیت الله خامنه ای حدود زمان امضای برجام گفتند اگر آمریکا حسن نیت خود را در اجرای برجام نشان دهد، می توانیم در خصوص مسائل دیگر صحبت کنیم. چه پیامی از این بالاتر؟ و دیدیم که امریکا از این فرصت استفاده نکرد. بنابراین نظام می گوید اگر آمریکا نیز رفتار خود را عوض کند، ما رفتار دیگری با آن خواهیم کرد. امروز رفتار آفریقای جنوبی، برزیل، روسیه، چین، هند، قزاقستان و کشورهای دیگر، نسبت به آمریکا و اروپا در مقابل ایران سازنده تر است و اگر همین فردا رفتار آمریکا و اروپا با ایران تغییر کند، رفتار ما نیز با آنها دستخوش تغییر خواهد شد.

«محمد مرندی» تحلیلگر ارشد سیاسی و متخصص مطالعات آمریکا بامداد پنجشنبه گفت که مذاکرات دوحه به منظور گفت‌وگو درباره موضوعات اختلافی باقیمانده از وین، شکست نخورده و ادامه خواهد یافت.

مرندی در گفتگو با شبکه «المیادین» توضیح داد: «انتظار نمی‌رفت که مذاکرات با یک راهکار مثبت، تنها در دو روز به پایان برسد. ما اظهارات رسانه‌ای مقامات آمریکا را جدی نمی‌گیریم».

وی تصریح کرد: «آمریکایی‌ها باید تضمین‌هایی را که ایران می‌خواهد ارائه دهند تا مطمئن شویم که مانند گذشته از پشت به ما خنجر نمی‌زنند. اروپایی‌ها امروز بیشتر به ایران علاقه دارند زیرا به دلیل جنگ در اوکراین به نفت آن نیاز دارند».

به نوشته وبگاه المیادین، این تحلیلگر ارشد سیاسی ایرانی ادامه داد: «باید تحریم‌ها برداشته شود تا بتوانیم دوباره توافق هسته‌ای را اجرا کنیم. مذاکرات در دوحه شکست نخورد و ادامه خواهد داشت».

مرندی همچنین افزود: «پس از تعلیق مذاکرات وین، ارتباطات متوقف نشد، اما آنچه در دو روز گذشته شاهد بودیم، مذاکرات متمرکز بود».

وی با بیان اینکه فشار اروپا برای ترغیب آمریکایی‌ها به برداشتن گام‌های جدی افزایش می‌یابد، گفت: «بایدن تحت فشار شدید مخالفان توافق است اما در عین حال از بحران انرژی و نفت رنج می‌برد و خواهیم دید کدام یک از دو طرف پیروز خواهد شد».

شامگاه دوشنبه بود که مذاکرات رفع تحریم‌ها در دوحه پایتخت قطر پایان یافت. در همین زمینه خبرنگار فارس اطلاع یافت که «علی باقری» مذاکره کننده ارشد جمهوری اسلامی ایران و هیأت همراه امشب به تهران بازمی‌گردند.

این دور از مذاکرات از روز سه‌شنبه در شهر دوحه برگزار و باقری بدین منظور در رأس هیأتی به دوحه سفر کرد. وی دیروز و امروز با انریکه مورا هماهنگ کننده گفت‌وگوها به گفت‌وگو نشست. پیش از او هم «رابرت مالی» وارد دوحه شده بود. نماینده ویژه آمریکا در امور ایران دوشنبه شب وارد دوحه شد و روز سه‌شنبه نیز با «محمد بن عبدالرحمن آل ثانی» وزیر خارجه قطر در این باره دیدار و گفت‌وگو کرد.

براساس توافق اخیر صورت گرفته در پی سفر جوزپ بورل مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و موافقت ایران و آمریکا، قرار شد مذاکرات رفع تحریم‌ها از سر گرفته شود. بدین منظور شهر دوحه پایتخت قطر طی دیروز و امروز (سه‌شنبه و چهارشنبه/ هفتم و هشتم تیرماه) میزبان این دور از مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و آمریکا با واسطه اتحادیه اروپا بود.

«انریکه مورا» معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با فشرده خواندن مذاکرات در دوحه، گفت: «همکاری‌ها را با فوریت بیشتر برای به آنکه توافق کلیدی برای منع اشاعه و ثبات منطقه را به مسیر بازگردانیم ادامه خواهیم داد».