به گزارش آینده خبر، احمد صادقی در سی و چهارمین جلسه علنی شورای اسلامی شهر تهران در نطق پیش از دستور خود به مناسبت هجدهمین سالگرد زلزله بم و روز ملی ایمنی در برابر زلزله گفت: زلزله مهیب بم که در ۵ دی سال ۱۳۸۲ به وقوع پیوست و جزو بزرگترین حوادث پرتلفات قرن با ۳۳ هزار کشته در جهان شد درسی بود برای همه تا باور کنیم زلزله می تواند بسیار نزدیک و بسیار دلخراش باشد و این اتفاق دردناک باعث شد تا با دستور مقام معظم رهبری تحولات بزرگی در موضوع مدیریت بحران در کشور رقم بخورد و اداره کل حوادث غیرمترقبه که پیشتر یک نهاد مقابله گر بود به سازمان مدیریت بحران کشور تبدیل شد. این سازمان مأموریت پیدا کرد تا چرخه مدیریت بحران را محورکار خود قرار دهد و موضوع پیشگیری مقدم بر مقابله شد و از آن تاریخ سعی شده است تا اتفاقات گذشته چراغ راه باشد و هر بحرانی درسی برای آینده، اما همچنان مشکلات اساسی در این مسیر وجود دارد و حتی لحظه ای درنگ خدایی نکرده، می تواند خسارت های جبران ناپذیری برای کشور رقم بزند.

وی افزود: ۵ دی ماه فرصتی است تا کوتاهی ها، غفلت ها و عدم هماهنگی ها را برطرف کنیم و با تمام قدرت به سمت شهر ایمن و بادوام حرکت کنیم. بنده به عنوان نماینده مردم شریف ری، تهران وتجریش که اندک تجربه‌ای در موضوع مدیریت بحران و مدیریت خطر در کارنامه کاری خود دارم از این تریبون برای بیان چند نکته مهم استفاده می کنم و امیدوارم نگاه انقلابی و جهادی حاکم در دولت و مدیریت شهری راهگشای مشکلات پیش رو باشد.

وی ادامه داد: از رئیس جمهور محترم به خاطر تشکیل شورای عالی مدیریت بحران پس از گذشت دو دهه از عدم تشکیل آن با حضور رئیس جمهور،  از وزیر محترم کشور به خاطر وقتی که برای دید و بازدید از ظرفیت های مدیریت بحران شهر تهران گذاشتند و از شهردار محترم که اهتمام ویژه‌ای برای مقوله مهم مدیریت بحران دارند، تشکر نمایم.

وی تاکید کرد: با ابلاغ قانون جدید مدیریت بحران در سال ۹۸ مصوب مجلس شورای اسلامی و ابلاغی رئیس‌جمهور تحول بزرگی در امر قانونگذاری رقم خورد، اسناد بسیار مهمی تهیه و تنظیم شد و به تصویب هیئت محترم وزیران و ستاد ملی ستاد ملی مدیریت بحران رسید. سازمان مدیریت بحران کشور با یک کار جهادی هوشمندانه و با استفاده از ظرفیت نخبگان و متخصصین و با محوریت پژوهشگاه سوانح طبیعی که جا دارد از همه آنها تشکر کنم، سند راهبرد ملی مدیریت بحران کشور، برنامه ملی کاهش خطر، اطلس ملی مخاطرات طبیعی، برنامه ملی آمادگی و پاسخ، برنامه ملی بازسازی و بازتوانی و ده ها آیین نامه اجرایی را تهیه و در مراجع مربوطه تصویب و ابلاغ نموده است.

صادقی در بخش دیگری از صحبت های خود با اشاره به اینکه کارهای بسیار ارزشمند از ابتدایی ترین کارهاست و اقدامات بسیار زیادی برای ادامه این کار ارزشمند باید صورت گیرد که با عرض تاسف شاهد کند شدن کار و یا توقف آن و یا درگیر و دار تعویض دولت و به تعویق افتادن آن در کمیسیون‌های دولت شده است، افزود: از وزیر کشور درخواست دارم این موضوع را پیگیری نمایند. یکی از مهمات این قانون آن است که متاسفانه تاکنون آیین نامه اجرایی آن که می‌بایست ظرف شش ماه برای اجرا به دستگاه‌ها ابلاغ می‌شد، هنوز بعد از گذشت دو سال درگیر و دار لایه های اداری بی‌سرانجام باقی مانده است. ضمناً، از شهردار تهران هم درخواست دارم تا بر اساس اسناد ملی، اسناد محلی را برای شهر تهران تهیه نماید. این موضوع هم تکلیف قانونی است که مورد غفلت قرار گرفته است.

وی افزود: مدیریت بحران در شهر تهران در سطح ملی پیش‌بینی و مسئولیت آن به وزیر کشور سپرده شده و در همین افق دید، هزینه‌ها و بودجه‌های مدیریت بحران پایتخت نیز از ظرفیت‌ها و اعتبارات ملی در نظر گرفته شده است اما متاسفانه هیچ گاه به منصه ظهور نرسیده است. نادیده گرفتن سهم بودجه مدیریت بحران تهران در لایحه بودجه ۱۴۰۱ نشان از بی توجهی زیرمجموعه نهاد ریاست جمهوری به خصوص سازمان برنامه و بودجه به این موضوع است. هماهنگی و مدیریت واحد مهمترین اصل در مواجهه با بحران است.

به گفته عضو شورای شهر تهران، اخیراً وزیر کشور، مدیریت بحران شهر تهران را به شهردار تهران تفویض نموده است. حکم جانشینی برای شهردار تهران به این معناست که کلیه دستگاه‌های اداری و اجرایی و کلیه دستگاههایی که در قانون از آنها ذکر نام شده است به صورت هماهنگ و واحد زیر نظر مدیریت واحدی به نام شهرداری تهران هستند. جناب آقای زاکانی این فرصت بسیار مناسبی را در اختیار شهرداری تهران گذاشته است! این فرصت توسط وزیر کشور فراهم شده است تا از ظرفیت مدیریت واحد در شهر و شهرداری حداکثر استفاده صورت پذیرد. پس لازم است تا هرچه سریعتر کارگروه های تخصصی که در چهار سال گذشته به تعطیلی گراییده، مجدد فعال شود و زمینه‌های همکاری مشترک بین دستگاه‌های مختلف باز طراحی گردد.

وی ادامه داد: همکاران خدوم من در شورای اسلامی شهر هم می بایست با دقت نظر بیشتری نسبت به امر مدیریت بحران در شهر بپردازند. به عنوان مثال، مصوبه تقویت و عملیاتی نمودن سیستم مدیریت بحران شهر تهران مصوب ۲۱ مرداد سال ۱۳۸۳ که در آن سازمان مدیریت بحران شهر تهران موظف است که پس از ابلاغ، به صورت دوسالانه نسبت به بازنگری مصوبه و تطابق آن با قوانین، شرایط و تجارب حاصله در زمینه مدیریت بحران در کشور اقدام نموده و در صورت نیاز به تغییرات، موارد را در قالب اصلاحیه به شهرداری تهران جهت ارسال به شورای شهر تهران تقدیم نماید. ۱۷ سال از این مصوبه گذشته است و به غیر از چند اصلاح، اتفاق دیگری نیفتاده است. قوانین جدید شده است، شرایط متفاوت شده است و نیاز است این موضوع مجدداً بازنگری شود. همچنین لایحه برنامه عملیاتی تقابل و واکنش اضطراری زلزله در شهر تهران که در سال ۱۳۹۷ مصوب و ابلاغ شده، همچنان فاقد برنامه‌عملیاتی بوده و بی نتیجه مانده است.

صادقی تاکید کرد: جناب آقای زاکانی، همان طور که مستحضر هستید مدیریت شهری در سطوح مختلف از معاونین ، شهرداران مناطق، روسای سازمان ها و شرکت ها، جدیدالانتصاب هستند و هرکدام از این رده ها وظایفی در حوزه مدیریت بحران دارند که متاسفانه دیده شده که اطلاعی از وظایف مصرح قانونی خود ندارند. با توجه به تغییرات صورت پذیرفته در بدنه مدیریتی شهر لازم است تا شهردار تهران نسبت به آموزش همه مسئولان در سطح معاونین مناطق، نواحی و روسای سازمان‌ها و شرکت‌ها اهتمام کافی داشته باشند و برنامه های منظم جهت برگزاری مانورهای مشترک بین دستگاهی ارائه نمایند. همچنین توصیه می شود در انتخاب مدیران ارشد در خصوص شهرداران مناطق و نواحی شاخص اشراف به موضوع مدیریت سوانح و حوادث و بحران ها به صورت جدی لحاظ شود و پس از انتصاب نیز طی احکام جداگانه‌ای وظایف مدیران در مواقع بحران به آنها یادآور شده و به صورت مداوم اقدامات آنها در زمینه بحران ارزیابی و پایش گردد.

این عضو شورای شهر تهران ادامه داد: تقویت ساختار سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران و حمایت‌های مالی و تامین نیروی متخصص از مهمترین اقدامات شهردار تهران به عنوان جانشین وزیر کشور در مدیریت بحران پایتخت است که لازم است در اسرع وقت صورت پذیرد اما نکته ای را باید متذکر شوم که سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران باید به آن توجه ویژه نماید و این مهم این است که با توجه به تعدد وظایف و ماموریتهای پیش‌بینی شده برای مجموعه مدیریت شهری در موضوع مدیریت بحران های طبیعی لازم است تا طبقه بندی دقیقی با توجه به اولویت های ایمنی در شهر، محدودیت‌های منابع مالی و نیروی انسانی صورت پذیرد و از انجام کارهای پراکنده و کم اثر به شدت جلوگیری شود.

وی افزود: این سازمان مطابق با قوانین، وظیفه مدیریت بحران ها را برعهده دارد لذا توصیه می‌شود از تصدی‌گری فاصله گرفته و توان خود را برای هدایت و راهبری سایر دستگاه ها در سطح شهر و شهرداری به کارگیرد. تصدی‌گری سم مهلک برای سازمان است. از کارهای های بی اثر و هزینه بردار که نمی‌خواهم به موارد جزئی آن در این جلسه اشاره کنم باید به شدت جلوگیری شود.

انتهای پیام

رضا نفیسی درباره آخرین وضعیت واکسیناسیون فعالان حوزه‌های مختلف حمل و نقل جاده‌ای، ریلی، دریایی و هوایی اظهار کرد: در این زمینه نشستی را با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برگزار کردیم و به تفاهمی درباره واکسیناسیون بخش حمل‌ونقل درون شهری و برون شهری رسیدیم.  در این زمینه دسته‌بندی‌هایی نیز در چهار بخش زمینی، ریلی، هوایی و دریایی انجام شد که در بخش جاده‌ای، حوزه برون‌شهری و درون‌شهری با هم مشترک بودند. از سوی دیگر همه راننده‌ها، متصدیان و پرسنل حمل‌ونقل و بخش‌های عملیاتی مشخص شد و دستورالعمل‌های بخش‌های مختلف را جداگانه تعریف کردیم که واکسیناسیون آن‌ها با کدام اولویت و چه روشی انجام شود.

وی افزود: نهایتا قرار شد اطلاعات لازم افراد را در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار دهیم تا در سایت خودش قرار دهد و بر اساس آنچه هر یک از بخش‌ها و اولویتی که سازمان و بخش مربوطه اعلام می‌کند، واکسیناسیون انجام شود. از سوی دیگر وزارت بهداشت نیز محدودیت‌هایی دارد و بر اساس حجم واکسیناسیون و گروه‌های هدفی که برنامه‌ریزی کرده، اعلام می‌کند که چند نفر را می‌تواند واکسینه کند.

رئیس مرکز تدوین مقررات، ایمنی حمل‌ونقل، پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: در حال حاضر فایل مربوط به بخش‌های مختلف حمل و نقل را در اختیار وزارت بهداشت قرار دادیم تا در سیستم وارد شود تا اگر کسی می‌خواهد ثبت نام کند، اجازه ثبت نام داشته باشد.

نفیسی گفت: از آنجایی که در استان‌های مختلف به دلیل اینکه دانشگاه‌های علوم پزشکی متفاوت هستند، نمایندگانی از بخش‌های مختلف معرفی کردیم تا همه کارها در ستاد مرکزی وزارت راه جمع نشود و هماهنگی‌ها راحت‌تر در استان‌ها انجام شود. در این راستا نمایندگانی از سازمان راهداری و رییس حوزه ترافیک وزارت کشور در استان‌ها معرفی کردیم تا با هماهنگی رییس دانشگاه‌های علوم پزشکی واکسیناسیون حوزه‌های حمل و نقل درون‌شهری و برون شهری انجام شود.

وی  با اشاره به اینکه البته برخی از فعالان حوزه حمل‌ونقل بر اساس اولویت‌های ابتدایی وزارت بهداشت (بر اساس سن و بیماری‌های زمینه‌ای) واکسینه شدند و به صورت خود به خود از این لیست حذف خواهند شد، اضافه کرد: همچنین تفاهم دیگری که در این جلسات شد این بود که برای جلوگیری از تجمع در مراکز واکسیناسیون، این کار با امکاناتی که در محل‌های تجمع راننده‌ها و فعالان حمل و نقل در اختیار وزارت بهداشت قرار می‌دهیم انجام شود. به عنوان مثال واکسیناسیون در بنادر، فرودگاه‌ها و پایانه‌های ریلی و جاده‌ای انجام خواهد شد. البته در برخی از استان‌ها واکسیناسیون شروع شده است و امیدواریم هر چه سریعتر در کشور نیز سرعت بگیرد.

رئیس مرکز تدوین مقررات، ایمنی حمل‌ونقل، پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت راه و شهرسازی درباره تعداد لیستی که برای وزارت بهداشت ارسال شده است، گفت: تعداد دقیقی از این افراد نداریم اما به عنوان مثال در حوزه حمل و نقل جاده‌ای حدود یک میلیون نفر فعال به عنوان راننده و پرسنل شرکت‌های حمل‌ونقل شناسایی و اسامی آن‌ها به وزارت بهداشت ارسال شده است.

نفیسی با بیان اینکه امیدواریم هر چه سریعتر واکسیناسیون بخش‌های مختتلف حمل‌ونقل با قوت بیشتری آغاز شود، اظهار کرد: اگر  در این میان اسم کسی در سامانه وزارت بهداشت به ثبت نرسیده می‌تواند از طریق اصناف خود پیگیری کند تا بتوانیم آن‌ را نیز به لیست اضافه کنیم البته هنوز اسامی فعالان حوزه های حمل و نقل به صورت کامل در سامانه وزارت بهداشت ثبت نشده اما به تدریج  این کار در حال انجام است.

براساس اعلام مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی در سال جاری خشکسالی بی‌سابقه‌ای در برخی مناطق کشور رخ داده است و بیشتر مناطق با خشکسالی شدید دست و پنجه نرم می‌کنند.

به گفته احد وظیفه – رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی – با وجود افزایش نیاز آبی کشور به آب باید به‌صرفه‌ترین راهکارها برای آبیاری زمین‌های کشاورزی استفاده کرد اما نباید بی‌مهابا از آب‌های زیرزمینی استفاده کنیم چراکه مشکل فرونشست زمین در کشور بسیار جدی است و می‌تواند سرزمین را از شرایط زیستی خارج کند.

در شرایطی که رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی نسبت به ضرورت توجه به مساله فرونشست زمین تاکید می‌کند که به گفته مسعود منصور – رییس سازمان جنگل‌ها – یکی از چالش‌هایی که کمتر در کشور مورد توجه قرار می‌گیرد، پدیده فرونشست زمین است و درحال‌ حاضر در برخی عرصه‌های کشور بین ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر در سال فرونشست زمین داریم. ابوالقاسم حسین‌پور – مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخوان‌داری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری – هم با اشاره به وضعیت بحرانی سفره‌های آب زیرزمینی و فرونشست زمین در کشور می‌گوید: شرایط خشکسالی در ایران ممکن است که سبب افزایش فشارها بر منابع آب زیرزمینی شود اما اگر چنین شرایطی را مدیریت نکنیم، منابع آب زیرزمینی فرصت تجدید حیات را از دست خواهند داد و هشدارهایی که درخصوص فرونشست زمین داده می‌شود، به واقعیت تبدیل خواهد شد.

به گفته حسین‌پور متاسفانه نرخ فرونشست در ایران بسیار بالا است و دشت‌های مهم کشور با بیلان منفی آب مواجه هستند. از سویی دیگر بهره‌برداری نامناسب شرایط دشواری را در ۶۷ درصد از آبخوان‌های کشور به وجود آورده و باعث شده است که این آبخوان‌ها به‌عنوان آبخوان‌های ممنوعه و بحرانی با نرخ‌های فرونشست بیش از ۳۵ سانتیمتر معرفی شوند.

تاثیر فرونشست زمین بر زیرساخت‌ها

تبعات فرونشست زمین در کشور که از آن به عنوان فاجعه قرن نام برده می‌شود تنها بر آبخوان‌ها تاثیر نمی‌گذارد بلکه زیر ساخت‌های شهری را نیز بی‌نصیب نمی‌گذارد.به گفته علی بیت الهی – دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی – فرونشست زمین بر شرایط شریان‌های حیاتی مثل لوله‌های آب، گاز و فاضلاب موثر است به‌گونه‌ای که این لوله‌ها و خطوط دچار انحنا می‌شوند و ممکن است دچار گسیختگی شوند. نمونه چنین وضعیتی را در حادثه شهران شاهد بودیم به‌گونه‌ای که گسیختگی یک لوله گاز بحران بسیاری ایجاد کرد. گسیختگی لوله‌های فاضلاب هم می‌تواند موجب نشت فاضلابی به روی زمین شود و بحران به وجود آورد.

محسن موسوی خوانساری – کارشناس آب- با ذکر مثالی می‌گوید: سفره‌های آب زیرزمینی در حوضه دریاچه نمک قم که شامل دشت‌های ورامین، قزوین، دشت کرج و دشت ساوجبلاغ است اکنون ۲۲ میلیارد متر مکعب کسری مخزن دارد و میزان برداشت از این سفره‌ها به‌حدی است که سالانه در دشت ورامین ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر فرونشست زمین روی می‌دهد این در حالیست که در جنوب این دشت خط انتقال گاز، نفت، اتوبان و فرودگاه بین‌المللی قرار دارند که در شرف نشست هستند اما توجهی به این مساله نمی‌شود و همچنان محصولات ‌کشاورزی که نیاز زیادی به آب دارند، کشت می‌شود.

فرونشست زمین ساختمان‌ها را هم بی‌نصیب نمی‌گذاردبه‌گونه‌ای علاوه بر ایجاد ترک و شکاف در ساختمان، پی آن به‌قدری ضعیف می‌شود که در برابر یک زلزله متوسط نیز مقاومت نمی‌کند و تخریب می‌شود.

هدر رفت آب در شهرها از طریق سیستم‌های فرسوده و قدیمی انتقال آب درون شهری هم بر فرونشست زمین تاثیر می‌گذارد. به گفته حسین رفیع – کارشناس آب – بیش از ۳۰ درصد آب درون‌شهری شهرهایی مانند تهران، تبریز، شیراز و مشهد از طریق سیستم‌های فرسوده و قدیمی انتقال آب درون شهری هدر می‌رود علاوه‌برآن باعث سست شدن خاک و فرونشست زمین می‌شود.

 اقدامات سازمان جنگل‌ها برای کاهش فرونشست زمین

با توجه به افزایش خطر فرونشست زمین برخی دستگاه‌ها با انجام اقداماتی در صدد کاهش این خطر برآماده‌اند. به گفته حسین‌پور اجرای فعالیت‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری سبب ذخیره سیلاب‌ها در دوران ترسالی و در نتیجه کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی در زمان خشکسالی می‌شود. در این جهت برنامه‌هایی تدوین شده و در دست اجرا است. طرح‌های پخش سیلاب در آبخوان‌های کشور هم اجرا می‌شود البته در فصل آب قانون بودجه ۱۴۰۰ برای اولین بار اعتباری برای اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری در کشور پیش‌بینی شده است اما متاسفانه این مبلغ بسیار کم است (حدود ۲۲ میلیارد تومان) و شاید برای اجرای یک پروژه آبخیزداری هم کافی نباشد. این مبلغ به‌هیچ عنوان با سطح وسیع و گسترده حوضه‌های آبخیز مشرف به دشت‌های بحرانی و ممنوعه و البته مخاطره فرونشست همخوانی ندارد.

مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخوان‌داری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور اضافه می‌کند: هر هکتار آبخیزداری ۵۳۰ مترمکعب و هر هکتار آبخوان‌داری به‌طور متوسط بیش از ۱۰۰۰ مترمکعب آب را در سال به زمین نفوذ می‌دهد و موجب تقویت ذخیره «آب سبز» در خاک و «آب آبی» در آبخوان چاه‌ها، چشمه‌ها و قنوات می‌شود.

او تاکید می‌کند: اقدامات آبخیزداری و آبخوان‌داری با حفظ و پایداری آب در چرخه طبیعت، کوششی هماهنگ را در جهت کنترل تبعات تخلیه آبخوان‌ها و مهار فرونشست زمین دنبال می‌کنند بدون تردید آبخوان‌داری، بخشی از راهکار حل مسئله فرونشست زمین است و شاید این آخرین فرصت ما برای نجات آبخوان‌ها باشد.

 اقدامات وزارت نیرو

وزارت نیرو نقش مهمی در کاهش فرونشست زمین دارد. رضا اردکانیان – وزیر نیرو – می‌گوید: اجرای طرح‌هایی که مانع از برداشت آب از سفره‌های آب زیرزمینی می‌شوند نقش تعیین کننده‌ای دارد که از جمله این طرح‌ها وارد مدار شدن تصفیه‌خانه هفتم جنوب شرق تهران بود. با بهره‌برداری این تصفیه‌خانه، تامین آب شرب حدود دو میلیون نفر در مناطق مختلف تهران و برخی شهرستان‌های استان تهران از این پس از سد ماملو صورت می‌گیرد.

اردکانیان به استفاده از پسآب تصفیه شده برای مصارف مختلف اشاره می‌کند. به گفته او پساب با کیفیت مناسب را به کشاورزان جنوب تهران می‌دهیم و به همان میزان در عوض چاه‌های برداشت آب در میدان محمدیه را ممنوع می‌کنیم که قدم بسیار خوبی برای حفظ آب‌های زیرزمینی و جلوگیری از فرونشست زمین است.

به گفته یوسف رضاپور – مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای تهران – نیز متوسط فرونشست در تهران سالانه حدود ۲۰ سانتیمتر است و با تقویت آبخوان‌ها می‌توانیم جلوی این فرونشست‌ها را بگیریم. بالاترین میزان فرونشست نیز ۳۸ سانتیمتر در دشت ورامین است.

او اضافه می‌کند: برنامه‌ریزی کرده‌ایم که از ۳۵۰ میلیون متر مکعب آب زیرزمینی تهران ۲۷۰ میلیون متر مکعب آب کمتر برداشت کنیم و بر اساس تفاهمنامه منعقد شده با شهرداری‌ها قرار شده ۱۴۵ میلیون متر مکعب آبی که اکنون به فضای سد اختصاص می‌یابد به ازای آن پساب دهیم.

محیط زیست شهرداری تهران 

شینا انصاری – مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران – هم به تفاهمنامه این اداره کل با وزارت نیرو اشاره می کند و می‌گوید:  در حال حاضر همکاری در احداث تصفیه‌خانه‌های محلی با مشارکت دو طرف در دستور کار قرار دارد. اقدامات اجرایی برای احداث تصفیه‌خانه در وردآورد در منطقه ۲۲ و یا احداث تصفیه‌خانه تکمیلی برای استفاده پساب تصفیه خانه شهرک اکباتان در منطقه ۵ همچنین سایر قراردادهای مشارکتی برای دریافت پساب در مناطق دیگر از این جمله است.

به گفته انصاری انعقاد این تفاهمنامه حرکت مثبت و روبه جلو برای استفاده از پساب‌ها در مصارف آبیاری فضای سبز شهر تهران و کاهش فشار به منابع آب زیرزمینی است که می‌تواند از تشدید عوارض محیط زیستی مانند تخلیه آبخوان‌ها و فرونشست زمین جلوگیری کند.  با این حال حمایت شورای شهر ششم برای تامین منابع آب پایدار و استمرار برنامه‌ها و تسریع در اجرای پروژه‌های در دستور کار بسیار راهگشا خواهد بود.

پیشنهادهایی برای کاهش فرونشست زمین

با وجود انجام برخی اقدامات از سوی وزارت نیرو بعضی کارشناسان و مسوولان ضمن انتقاد از عملکرد این وزارتخانه در کاهش فرونشست زمین، پیشنهادهایی را مطرح می‌کنند.

بیت الهی با بیان اینکه حدود پنج سال است که فرونشست زمین عمومی شده است، می‌گوید: هنوز ندیدیم که یک اقدام خاص و قابل مشاهده در این زمینه صورت گرفته باشد. به عنوان مثال برای جلوگیری فرونشست شیوه‌های آبیاری نوین مطرح شد اما کجا می‌بینید که از این روش‌ها استفاده شود؟ زمانی که نیاز آبیاری زیادی داشته باشیم آب زیرزمینی افت می کند و فرونشست اتفاق می افتاد. اگر تمام این موارد را جمع‌بندی کنیم به یک مدیریت منابع آب می‌رسد که ذیل وزارت آب می‌تواند راحت‌تر مدیریت شود. وزارت نیرو آنقدر شعبه‌های متفاوتی دارد که موضوع آب و در پی آن فرونشست واقعا گم می‌شود.

رفیع هم معتقد است: هیچ برنامه مدیریتی برای حل این میزان هدررفت آب دیده نشده است. به‌نظر می‌رسد اگر وزارت نیرو و شرکت آب و فاضلاب به‌جای احداث بی‌ضابطه سد در کشور، تغییر و تعمیر سیستم‌های انتقال آب درون شهری و کشاورزی را در دستور کار خود قرار دهند در جلوگیری از هدررفت آب و حفظ منابع آب کشور تاثیر قابل توجهی خواهد داشت.

حسین پور بر ضرورت کنترل اضافه برداشت تاکید می‌کند و می‌گوید: اولین مسئله‌ای که باید برای فرونشست زمین به آن توجه کنیم، کنترل اضافه برداشت‌ها و نظارت بر برداشت از آب‌های زیرزمینی است. نیاز است که ما با نگاه پایداری سرزمین از منابع آبی خود بهره‌برداری کنیم.

پیشنهادی برای دولت سیزدهم

موسوی خوانساری ضمن بیان اینکه وضعیت محیط زیست و منابع آب کشور بسیار شکننده است و می‌توان گفت در ایران به ورشکستگی آبی رسیده‌ایم،‌ تاکید می‌کند: اقتصاد، تولید و سایر امور وابستگی غیر مستقیم به محیط زیست و آب دارند. از این رو لازم است که در دولت بعدی از مشاوران و متخصصان مجرب در زمینه آب، کشاورزی و محیط زیست استفاده شود تا بتوان بر معضلاتی از جمله فرونشست زمین، خشک شدن تالاب‌ها و خیزش گرد و خاک تا ‌پیش از رسیدن به مرحله بازگشت ناپذیر جلوگیری کرد.

بحران کم‌آبی در ایران واقعیتی غیرقابل انکار است؛ واقعیتی که باید با تدبیر مدیریت شود بنابراین مصرف بی‌رویه ذخایر آبی نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند بلکه فرونشست زمین را در پی دارد؛ مشکلی که کاهش آن نیازمند عزم جدی مسوولان و هم‌افزایی دستگاه‌های مختلف مانند وزارت نیرو، سازمان جنگل‌ها و شهرداری‌هاست. در این میان نباید از پیش‌بینی بودجه مناسب از طریق قانون بودجه غافل شد چون زور جیب خالی بر بهترین طرح‌ها هم می‌چربد.

رضا کرمی محمدی، درباره افتتاح پایگاه‌های جدید مدیریت بحران در تهران گفت: از مدتی قبل اقدامات لازم برای افزایش تعداد پایگاه‌های مدیریت بحران انجام شده و پس از تخصیص زمین و … در حال حاضر بیش از ۸۰ درصد از عملیات عمرانی این پایگاه ها با همکاری سازمان عمرانی مناطق و شرکت یادمان سازه انجام شده است.

وی ادامه داد: در صورت تخصیص بودجه و تأمین نقدینگی تا پایان شهریورماه هفت پایگاه جدید مدیریت بحران در شهر تهران تکمیل و به بهره برداری می رسد و به این ترتیب شمار پایگاه های مدیریت بحران پایتخت به عدد ۱۱۱ مجموعه خواهد رسید.

کرمی محمدی در خصوص پراکندگی جغرافیایی پایگاه های جدید پشتیبانی مدیریت بحران افزود: دو پایگاه اراج و یاران در منطقه یک، مسعودیه در منطقه ۱۵، بوستان ولایت در منطقه ۱۹، نعمت آباد در منطقه ۱۸، شهرک چشمه در منطقه ۲۲ و کارخانه سیمان در منطقه ۲۰، هفت پایگاه جدیدی هستند که در مناطق مختلف شهر احداث شده‌اند.

رییس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان این که پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران ظرفیت و توان مدیریت بحران تهران محسوب می شوند، تصریح کرد: همچنین شناسایی و تأمین زمین مناسب برای احداث پایگاه های جدید با همکاری شهرداری مناطق در دستور کار قرار دارد.

کرمی محمدی با تاکید بر اینکه پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران باید همواره کاربری مدیریت بحران داشته باشند و هر گونه تغییر در اهداف این پایگاه ها مجاز نیست، خاطرنشان کرد:  در همین زمینه بازدیدهای عملیاتی و دوره ای به صورت ماهانه از تجهیزات و امکانات پایگاه های موجود توسط کارشناسان سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران به عمل می آید تا عملکرد آنها مخدوش نشود.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه هدف از تاسیس این پایگاه ها کمک به امر مدیریت بحران و ایجاد حس آسایش در شهروندان در مواقع بحران است، افزود: پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران باید در خدمت اهداف مدیریت بحران باشد و تمامی پایگاه های موجود باید همواره در راستای این هدف آماده باشند.

 اسماعیل سلیمی با بیان اینکه عدم رعایت حریم مترو در شهر تهران باعث کاهش ایمنی و ایجاد خطر برای شهروندان شده است، گفت: لازم است الزامات جلوگیری از ساخت و ساز در حریم اماکن مترو مورد توجه جدی قرار بگیرد.

سلیمی با اشاره به نشستی که چندی پیش با حضور مدیرانی از مترو و معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران در همین خصوص برگزار شد، افزود: در این جلسه مقرر شد تا پس از این اطلاعات احداث مگاپروژه‌ها در حریم خطوط مترو به اطلاع سازمان مدیریت بحران شهر تهران رسیده و برای صدور مجوز تمام پروژه های شهری که در حریم ۵۰ متری خطوط مترو هستند از شرکت مترو استعلام انجام شود.

معاون آمادگی، مقابله و پدافند غیرعامل سازمان مدیریت بحران شهر تهران افزود: در حال حاضر به منظور ایجاد هماهنگی های بیشتر بین بخشی و دریافت استعلام های حریم خطوط مترو از طریق سامانه صدور پروانه معاونت شهرسازی، خطوطی از مترو که دارای نقشه ساخت هستند ملاک عمل قرار می گیرد و خطوطی که فعلا فاقد نقشه ساخت هستند، نقشه های موجود ارائه شده توسط شرکت مترو ملاک عمل است. همچنین مقرر شد برای صدور مجوز تمام پروژه های تأسیسات شهری شامل آب، برق، گاز، مخابرات، ترافیک و … از شرکت مترو استعلام انجام شود.

سلیمی افزود: مصوبات این نشست تا حصول نتیجه توسط سازمان پیشگیری و مدیریت بحران پیگیری می شود تا گام موثری در کاهش خطرپذیری شبکه مترو و فضاهای زیرسطحی شهر تهران باشد.

احد وظیفه با اشاره به اینکه از ابتدای مهرماه تاکنون در کشور حدود ۱۳۰ میلیمتر بارش داشته‌ایم، اظهار کرد: این میزان نسبت به میانگین بلند مدت کشور بیش از ۴۰ درصد کمتر است.

کاهش ۵۰ تا ۸۵ درصدی بارش‌ها در برخی از استان‌ها

وی با بیان اینکه درحال‌ حاضر با کاهش جدی میزان بارش‌ها در استان‌های مختلف کشور روبه‌رو هستیم، تصریح کرد: در استان‌هایی مانند هرمزگان، سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان، خراسان رضوی و خراسان جنوبی کمبود بارش‌ها بین ۵۰ تا ۸۵ درصد گزارش شده است. از سویی دیگر در غرب و جنوب غرب کشور در استان‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان و چهارمحال و بختیاری نیز کاهش بارش‌ها کاملا محسوس است.

وظیفه ادامه داد: برای مثال میزان بارش نرمال استان کرمانشاه سالانه ۴۸۰ میلیمتر است اما این استان تاکنون تنها ۵۰ درصد بارش سالانه خود را دریافت کرده است. به این نکته باید توجه کنیم که استان‌های غربی و جنوب غربی کشور از نظر بارش چشمه‌های ایران هستند و سالانه حدود ۷۰۰ میلیمتر بارش دریافت می‌کنند که بخش قابل توجهی از بارش سالانه کشور است اما متاسفانه طی سال آبی جاری اوضاع در این استان‌ها خوب نیست.

رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی با اشاره به اینکه کاهش بارش‌ها اثری جدی روی آورد رودخانه‌ها گذاشته است، گفت: درحال‌ حاضر تنش آبی در بسیاری از استان‌ها به‌ویژه استان‌های جنوبی مانند خوزستان محسوس است علاوه بر این بارش برف در ایران طی زمستان نیز بسیار کم و از سویی دیگر دمای هوا بالاتر از حد نرمال بود. از این‌رو ذخایر برف کاهش یافت و آورد رودخانه‌ها نیز نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کرد.

به گفته وی بر اساس اعلام وزارت نیرو ذخایر سدها نیز در کشور وضعیت خوبی ندارد و در برخی از مناطق آب پشت سدها نسبت به سال گذشته حدود ۴۰ درصد کمتر شده است. بر این اساس تالاب‌ها و دریاچه‌های کشور نیز شرایط خوبی ندارند. با تمامی این‌ها نیاز است که مسئولان از تمامی روش‌های مدیریت منابع آبی در کشور استفاده کنند. کشت تابستانه نیز در استان‌ها متوقف شود.

وظیفه تاکید کرد: مردم نیز باید بیشترین صرفه‌جویی را انجام دهند چرا که درحال‌ حاضر هیچگونه تعارفی نداریم و آب نیست. در بسیاری از مناطق نیز محدودیت منابع آبی شدید است.

تابستانی گرم پیش‌رو است

رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با بیان اینکه دمای هوا در بهار ۱۴۰۰ حدود دو تا سه درجه بیشتر از میانگین بلند مدت کشور بوده است، تصریح کرد: پیش‌بینی می‌شود که دمای هوا در تابستان نیز کماکان بیشتر از میانگین بلند مدت باشد البته بی‌هنجاری دمایی در نیمه غربی ایران بیشتر خواهد بود و انتظار داریم که دمای هوا در استان‌هایی مثل کردستان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، زنجان و… حدود یک تا دو درجه سانتیگراد بیشتر از میانگین بلند مدت باشد.

وی با اشاره به اینکه دمای هوا در دامنه‌های جنوبی البرز ازجمله تهران طی تابستان حدود یک تا ۱.۵ درجه سانتیگراد بیش از نرمال پیش‌بینی می‌شود، گفت: در نیمه شرقی کشور نیز دمای هوا طی تابستان در محدوده نرمال و در برخی مناطق یک درجه بالای نرمال خواهد بود. بر این اساس دمای هوا در جنوب شرق ایران و سیستان و بلوچستان نیز در محدوده نرمال پیش‌بینی می‌شود.

احتمال آغاز بارش‌های پاییز دیرتر از زمان نرمال

وظیفه در پایان اظهار کرد: بر اساس مدل‌های اقلیمی پیش‌بینی می‌شود که بارش‌ها در پاییز ۱۴۰۰ دیرتر از زمان نرمال آغاز شود. از این‌رو انتظار داریم که دوره خشک طولانی را در پیش داشته باشیم البته درحال‌ح اضر این موضوع در حد احتمال است و طی یکی دو ماه آینده با قطعیت بیشتری می‌توان در این‌خصوص نظر داد.

حیدر کلهری، با بیان اینکه تیم‌های سبک جستجو و نجات شهری نقش مهمی در رسیدگی و حضور به موقع در بحران‌ها برعهده دارند، گفت: این تیم‌ها بر پایه الگوهای بین‌المللی و با هدف استفاده از توانمندی‌های شهروندی فعال هستند و می‌توانند به عنوان مکمل تیم‌های جستجو و نجات سنگین شهری که در حال حاضر دو تیم از آن با حضور امدادگران آتش‌نشانی، هلال احمر و … درمدیریت بحران تهران فعال شده، عمل کنند.

وی با بیان اینکه تیم‌های جست‌وجو و نجات شهری با مشارکت اعضای خانواده بزرگ خانه‌های دوام و ایمنی فعالیت خود را آغاز کرد، گفت: گروه‌های داوطلب واکنش اضطراری محلات یا همان دوام گروه‌هایی هستند که یکسری آموزش‌ها برای مواقع بحران را فرا گرفته‌اند و از مدت‌ها قبل در سطح مناطق ۲۲ گانه ساماندهی شده بودند، حالا در اجرای این طرح نیز از همین ظرفیت استفاده خواهیم کرد.

معاون آموزش و مشارکت های مردمی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه هدف این طرح بهره گیری از ظرفیت نیروهای مستعد و علاقمند در سطح مناطق بیست و دو گانه تهران است، گفت: در فاز نخست اجرای طرح تمامی آقایان علاقه‌مند به حضور در این گروه‌ها می‌توانند با مراجعه به ستادهای مدیریت بحران شهرتهران آمادگی خود را اعلام کنند.

به گفته وی، در فاز بعدی پیش‌بینی‌هایی برای استفاده از توان بانوان داوطلب نیز انجام شده که جزئیات آن اعلام می‌شود.

کلهری افزود: آموزش‌های پایه و تخصصی لازم به داوطلبان ازسوی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران ارائه خواهد شد و این افراد پس از طی دوره به عنوان اعضای گروه‌های جستجو و نجات شهری شناخته می‌شوند.

معاون آموزش و مشارکت های مردمی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران تاکید کرد: تشکیل و سازماندهی تیم‌های سبک جستجو و نجات شهری نیز بر پایه الگوهای بین‌المللی خواهد بود و آموزش‌ها نیز در همین سطح ارائه می‌شود.

حیدر کلهری  در این باره گفت: خبررسانی به موقع در هنگام وقوع بحران‌ها و نحوه تشخیص اخبار صحیح از شایعات دو عنصر مهم در هنگام بحران هاست که نباید از آن غافل شد. کما اینکه در حوادثی مختلفی نظیر سیل و زلزله نیز بارها با مواردی از این دست مواجه شده‌ایم که انتشار یا بازنشر اخبار غلط و نیز  عدم دسترسی به اخبار درست چه پیامدهایی به دنبال داشته است.

وی ادامه داد: در همین راستا نیز  با توجه به گستردگی شهر تهران، سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران تصمیم به برگزاری دوره‌های آموزشی خبر و سواد رسانه‌ای برای اعضای گروه‌های دوام گرفت. تا هم بتوان از ظرفیت این گروه‌ها برای دسترسی به اخبار صحیح در هنگام بحران‌ها استفاده کرده و هم با کمک آنان بتوان با روند انتشار اخبار جعلی و نادرست مقابله کرد.

معاون آموزش و مشارکت های مردمی سازمان پشگیری و مدیریت بحران شهر تهران ادامه داد: در همین راستا نیز این دوره‌های آموزشی به صورت مجازی برای اعضای خانه های دوام و ایمنی سطح محلات شهر تهران برگزار می‌شود. تا این افراد هنگام تهیه و ثبت تصاویر از وقایع و حوادث بدانند به چه صورت عمل کرده تا جان خود را به خطر نیندازند. از سوی دیگر باید نسبت به قواعد حقوقی فضای مجازی و مسئولیت های ناشی از آن  آشنا باشند تا با ارایه اطلاعات درست به شهروندان به التهاب شرایط بحرانی و تشویش افکار عمومی دامن نزنند.