نتیجه انتخابات ریاست جهموری به کام سیدابراهیم رئیسی بود که شعار صریح و شفاف «گره نزدن اقتصاد کشور و معیشت مردم به مذاکرات برجامی» را سرداد و بارها و بارها در یک سال گذشته آن را خیلی قوی و محکم تکرار کرد. حال این سئوال پیش می آید که این شعار چقدر با نتیجه همراه بوده است؟

مصطفی هاشمی‌طبا درباره اثرات و ثمرات شعار «گره نزدن اقتصاد و معیشت مردم به مذاکرات برجامی» گفت: دولت سیزدهم حقیقتا اقتصاد را به مذاکرات گره نزد. اکنون نیز یکسری کارها را به لحاظ اقتصادی مستقل از برجام در دست اجرا دارد، به عبارت دیگر این کارها ارتباطی به مذاکرات برجام ندارند.

وی با بیان اینکه دولتمردان گفتند «ما معطل این نمی‌مانیم که در مذاکرات چه اتفاقی خواهد افتاد»، افزود: در حقیقت دولت سیزدهم برای برجام هم اکنون در حال مذاکره است و در حوزه اقتصادی نیز راه خودش را می رود. اما اینکه گره نزدن اقتصاد به مذاکرات برجامی نتیجه خوب داده یا نتیجه بد داده بحث دیگری است؟

این فعال سیاسی یادآور شد: در مذاکرات برجامی نیز تنها نظر ایران برای کسب نتیجه کفایت نمی کند بلکه نظر طرف مقابل نیز اهمیت دارد چون مذاکرات دو طرفه است بنابراین ایران و طرف مقابل باید با هم به توافق برسند. حال سئوال پیش می آید که اگر اقتصاد و مذاکرات به هم گره می خورد، چه اتفاقی می افتاد؟ معتقدم کسی نمی تواند پیش بینی کند که «نتیجه خوب می شد یا بد می شد».

وی افزود: هم اکنون می توان درباره این موضوع بحث کرد که «آیا گره نزدن اقتصاد به مذاکرات برجامی نتیجه داده یا خیر؟» معتقدم نتیجه نداده است. فکر نمی کنم شرایط اقتصادی ما به سمت مطلوبیت پیش برود. در اینجا نکته حائز اهمیت آن است که اقتصاد را صرفا نباید به لحاظ گرانی و ارزانی مورد بررسی قرار داد، بلکه مهم این است که تولید، کشاوری، صنعت و خدمات وضعیت خوبی داشته باشند.

هاشمی طبا تولید را پایه های اقتصاد کشور خواند و اظهار کرد: دولت باید ببیند آیا توانسته پایه های اقتصاد کشور را بهبود دهد؟ آیا توانسته معیشت مردم را بهتر کند؟ از نظر من جواب این سئوال ها منفی است. هم اکنون وضعیتی که با آن مواجه هستیم گرانی نیست بلکه یک جهش گرانی را شاهد هستیم بنابراین وضع اقتصاد ما بهتر نشده است.

دولت ابراهیم رییسی، لایحه بودجه را در حالی به مجلس ارائه کرده است که انتقادات بسیاری به آن وارد است از افزایش بودجه نهادهای غیرپاسخگویی چون صداوسیما گرفته تا کاهش بودجه برخی نهادها و حوزه‌هایی چون محیط زیست و غیره.

سید مصطفی هاشمی‌طبا از کاندیداهای پیشین ریاست جمهوری بر این باور است که این بودجه با شرایط فعلی کشور سازگاری ندارد.

به گفته این چهره سیاسی، در لایحه بودجه ۱۴۰۱، به مسائلی مهمی چون آب و کشاورزی توجهی نشده است.

او تاکید دارد که هدف گذاری‌هایی که از سوی ابراهیم رییسی تعیین شده، قابل تحقق نیست مگر اینکه با پول صادرات نفت بتوان به آن هدف ها دست پیدا کرد.

هاشمی طبا، بر نجات سرزمین ایران، آن هم به هر قیمتی تاکید می کند و می‌گوید: اگر تحریم‌ها رفع شود بسیار خوب است و این کار را بالاخره یک روزی باید انجام دهیم یعنی به نظر من نجات سرزمین ایران به هر قیمتی است و در آن هیچ استثنایی وجود دارد.

مشروح مصاحبه را در ادامه می‌خوانید؛

*آقای هاشمی‌طبا! بودجه ۱۴۰۱ را چطور می‌بینید؟ چرا بودجه نهادهایی همچون صداوسیما که پاسخگو هم نیستند افزایش پیدا کرده اما به موازات آن بودجه برخی نهادها کاهش پیدا کرده است؟

در لایحه بودجه امسال، این گونه پیش‌بینی شده که به حقوق کارمندان، به طور متوسط ۱۰ درصد اضافه شده است. بر این اساس به نظر می‌رسد باید به صدا و سیما هم ۱۰ درصد اضافه می‎شد، به ویژه اینکه می‌گویند بودجه ما انقباضی است. البته انقباضی به این معنا نیست که بیشتر از گذشته نیست بلکه وقتی تورم ۴۰ درصد پیش بینی می‌شود به بودجه ما ۷ درصد اضافه شده است.

بنابراین بودجه ما نسبت به تورم، انقباضی است نه اینکه قدر مطلق آن انقباضی است ولی به نظر من اینکه بودجه، انقباضی یا انبساطی باشد چندان ملاک نیست، ما باید ببینیم بودجه چقدر در آینده مملکت مؤثر است، یک بخش آن مربوط به حقوق کارمندان است که بالاخره باید حقوق کارمندان را پرداخت کنند و شکل پلکانی آن به نظر من شکل خوبی است مبنی بر اینکه آنهایی که کمتر حقوق دریافت می‌کنند درصد بیشتری دریافت کنند و آنهایی که حقوق بیشتری می‌گیرند درصد کمتری دریافت کنند، تا اینجای کار خوب است و متوسط ۱۰ درصد هم مطلوب به نظر می‌رسد، منتهی باید درباره همه نهادها باید این گونه باشد که هزینه‌هایشان را کم کنند و اگر قرار است انقباضی باشد باید حداقل، درآمد و هزینه‌ها با هم هماهنگ باشد.

لایحه بودجه به اولویت‌های کشور توجه نکرده است

مرکز پژوهش‌های مجلس اعلام کرده است ۱۵۰ هزار میلیارد تومان کسری بودجه داریم، البته گفته‌اند ۲/۱ دهم میلیون بشکه نفت در روز صادر می‌کنیم که این بحث دیگری است. به نظر من اینکه بیش از ۱۰ درصد بودجه را به برخی نهادها اختصاص دادند خلاف بحث انقباضی است و هر استدلالی هم ارائه دهند استدلال‌ها، پاسخگو نیست چون وقتی می گویند انقباضی! یعنی همه باید به خودشان فشار بیاورند. آنجایی که نقطه مهم بودجه دولت است این است که باید ببینیم هزینه‌های غیرحقوق و دستمزد، آیا به اولویت‌های مملکت توجه کرده‌ یا نکرده است؟

به آب و کشاورزی توجهی نشده است

من معتقدم اصلا توجه نکرده است برای اینکه مثلا آنها گفتند ۱۸ درصد سهم طرح‌های عمرانی است اما بعدها گفتند آن را به همه طرح‌ها تخصیص می‌دهند در حالی که بسیاری از طرح‌ها ضرورت ندارد که الان انجام شود هرچند ممکن است خوب باشد، ضمن اینکه باید همه طرح‌هایی که قابل واگذاری است را به بخش خصوصی واگذار کنند تا بخش خصوصی، آن را انجام دهد اما متاسفانه به مهمترین مسئله کشور که مسئله آب و فاضلاب و کشاورزی است اصلا توجهی نشده است یعنی برای طرح‌های آب و فاضلاب و طرح‌های تغییر سیستم کشاورزی و طرح‌های کشاورزی گلخانه‌ای که باید با شدت و قدرت عملی شود، اصلا بودجه‌ای نداده‌اند به عنوان مثال بودجه محیط زیست را آنقدر کم در نظر گرفته‌اند که ۲دهم درصد کلیه بودجه است.

بودجه با شرایط فعلی کشور سازگاری ندارد/مصوبات سفر استانی رییسی به خوزستان ابلاغ نشده است

بنابراین به نظر من این بودجه با شرایط فعلی کشور سازگاری ندارد و می‌توانند طرح‌های مختلف در کشور را به بخش خصوصی واگذار کنند و سپس هزینه‌ای که برای طرح‌های عمرانی اختصاص داده‌اند صرف آن کاری کنند که کشور را نابود می‌کند و در واقع به دنبال آن بروند که متاسفانه این کار انجام نشده است. حتی شنیده‌ام مصوبات سفر استانی آقای رئیسی به خوزستان که فکر می‌کنم دو ماه قبل بود هنوز ابلاغ نشده است، بنابراین من فکر می‌کنم نقطه ضعف بودجه این نکته است.

هدف‌گذاری‌های رییسی در بودجه قابل تحقق نیست مگر اینکه….

*به نظر شما آیا وعده‌هایی که رئیس جمهور مطرح کرده یا هدف گذاری‌هایی که در ارتباط با بودجه صورت گرفته، محقق می‌شود؟ مثلا رشد ۸ درصدی یا بحث تورم تک رقمی، قابل تحقق است؟

نخست اینکه این هدف گذاری‌ها قابل تحقق نیست، دوم اینکه اگر هم باشد با پول نفت قابل دستیابی است، اگر توافقی در برجام صورت گیرد صادرات نفت افزایش پیدا می‌کند. به بیان دیگر هر زمان که تولید ناخالص ما رشد پیدا کرده است به دلیل نوسانات نفت بوده نه به خاطر رشد کشاورزی، صنعت و تولیدات داخلی. بنابراین اگر این اتفاق هم رخ دهد فقط از آن طریق ممکن می‌شود.

متاسفانه وزرای اقتصاد ما در طول سال‌های مختلف همواره به دنبال بورس و بودجه و مسائل مالی بودند درحالی که اینها باید بیشترین توجه را به زیربناهای اقتصادی می‌کردند از جمله نکاتی که در مورد تولید مقام معظم رهبری هم سفارش کرده‌اند مسئله تولید کشاورزی است، تولید کشاورزی ما الان به دلیل مسائل آب و سیستم‌های آبیاری و .. کاملا در خطر است، بنابراین اگر ما می‌خواهیم رفع مشکل تولید صورت گیرد یکی از مهمترین بخش‌های آن بخش کشاورزی است که متاسفانه هیچ توجهی به آن نشده است. متاسفانه وزرای کشاورزی گذشته ما هم همین مشکل را داشتند.

لایحه بودجه با امید به مذاکره بسته شده است

*به نظر شما چقدر بحث مذاکره و امید به تعامل با خارج روی لایحه بودجه سایه انداخته است؟ یا طبق گفته اصولگراها، نگاه دولت به داخل باید باشد به نظر شما کدام یک قابل پذیرش است؟

وقتی ما می گوییم ۲/۱ دهم بشکه نفت برای صادرات گذاشته‌ایم یعنی نگاه به بیرون داریم. اگر ما نفت را صفر می‌کردیم حرف اصولگرایان درست بود اما وقتی گفته می‌شود ۲/۱ دهم میلیون بشکه نفت با دلاری با قیمت ۲۳ هزار تومان گذاشته‌ایم یعنی نگاه به بیرون داریم.

نتیجه مذاکرات به نفع ما نیست

*یعنی آقای رئیسی نگاهشان به مذاکره است؟

خودشان گفتند ما دنبال رفع تحریم‌ها هستیم و این بسیار خوب است ولی به نظر نمی‌رسد نتیجه مذاکرات چندان که باید مثبت و به نفع ما باشد.

نجات سرزمین ایران به قیمت رفع تحریم‌ها باید انجام شود

*آیا طرف ایرانی باید بیشتر تلاش کند یا طرف مقابل؟

ما که می‌گوییم آنها خائن هستند و بد مذاکره می‌کنند، پس ما نباید چشم‌مان خیلی به دهان آنها باشد! منهای آنها، وضعیت داخلی سرزمینی‌مان، بسیار در معرض خطر است و متاسفانه هیچ کس به فکر آن نیست. اگر تحریم‌ها رفع شود بسیار خوب است و این کار را بالاخره یک روزی باید انجام دهیم یعنی به نظر من نجات سرزمین ایران به هر قیمتی است و من این به هر قیمتی را به طور واقعی می‌گویم و در آن هیچ استثنایی وجود دارد. این حرف من بسیار دقیق است. من می‌گویم به هر قیمتی که شده باید مسئله نجات سرزمین ایران را در دستور کارمان قرار دهیم.

عباس عبدی در توئیتی با اشاره به موضع سخمگوی وزارت خارجه ایران که اعلام کرد : «درصورت لغو تحریم ها ، مانعی برای حضور شرکت های آمریکایی در ایران نیست»، در توئیتی نوشت: « این گزاره در حد رهبری نظام است که پیشتر مواردی را ممنوع کرده بودند. احتمالا آقای سخنگو متوجه ابعاد موضوع نباشند». 

 حسین امیرعبداللهیان نوشت:

مذاکرات وین در مسیر طبیعی و خوب جریان دارد. ابتکارات طرف ایرانی این فضا را رقم زده است. اکنون این طرف غربی است که باید نشان دهد آیا حسن نیت و اراده جدی برای توافق خوب دارد.

 کارشناسان بازارهای مالی تاکنون پیش‌بینی‌های خود از قیمت طلا را در سناریوهای مختلف برجامی و روند قیمتی آن را در ماه‌های آینده بیان کرده‌اند. این در شرایطی است که روند قیمت طلا از ابتدای سال صعودی بوده است.

پایین‌ترین سطح قیمتی طلا در سال جاری مربوط به ۱۵ اردیبهشت‌ماه است که هر گرم طلای ۱۸عیار که ۸۹۸ هزار تومان قیمت داشت، اما از آن زمان مسیر صعودی را طی کرده است؛ به طوری که با افزایش حدود ۴۱ درصدی، به دامنه یک میلیون و ۲۶۹ هزار تومان رسیده است.

منتظر شوک لحظه‌ای نباشید

حال در این شرایط، فعالان بازار طلا معتقدند با وضعیتی که بازار دارد، احتمال این‌که شوک شدید قیمتی را در بازار طلا شاهد باشیم، کم است. ابراهیم محمدولی، رییس اتحادیه طلا و جواهر در گفت‌وگو با خبرگزاری خبرآنلاین می‌گوید: این‌گونه نشست‌ها در کل دنیا بدون تاثیر در حوزه اقتصاد نمی‌تواند باشد. این نشست هم به دلیل این‌که یک نشست بین‌المللی است، تاثیرهایی هم برای کشور ما و هم کشورهای دنیا خواهد داشت.

وی می‌افزاید: امیدوارم نتیجه این نشست آن چیزی باشد که نفع مردم و کشور در آن باشد. اگر توافقی صورت گیرد، به‌هرحال روی بحث قیمت‌ها اثرگذار است و احتمال این‌که بازار را به سمت آرامش ببرد و مقداری نوسانات را کاهشی کند، به طور طبیعی وجود خواهد داشت؛ هم در بحث اونس جهانی و هم در بازار ارز و طلای داخلی.

رییس اتحادیه طلا و جواهر متذکر می‌شود: در صورتی هم که خروجی مذاکرات مثبت نباشد، باز هم اثرات آن را در بازار خواهیم دید؛ البته مدیریت دقیق اقتصادی اگر اتفاق بیفتد، واکنش بازار کم خواهد بود.

محمدولی با تاکید بر تعادل بین عرضه و تقاضا، در پاسخ به این پرسش که در صورت توافق، احتمال این‌که قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار به کمتر از یک میلیون تومان کاهش یابد، وجود دارد؟ می‌گوید: این رفتارها خیلی سخت اتفاق می‌افتد. اگر هم یک زمانی قرار باشد این اتفاق بیفتد، این‌گونه نیست که این نشست امروز انجام شود و از فردا قیمت‌ها سقوط کند.

وی تاکید می‌کند: بعید است این اتفاق بیفتد و اگر هم بیفتد، زمان می‌برد و بستگی به رفتارهای کل دنیا در زمینه اونس جهانی دارد.

رییس اتحادیه طلا و جواهر با بیان این‌که کاهش شدید قیمت‌ها به این زودی‌ها بعید است رخ دهد، می‌افزاید: تجربه ثابت کرده است که شوک لحظه‌ای و آنی صورت نخواهد گرفت.

محمدولی درباره سطح تغییر قیمت‌ها در صورت عدم توافق نیز عنوان می‌کند: اگر این اتفاق بیفتد، به نگاه مدیریتی بستگی دارد که شوک آن‌چنانی اتفاق نیفتد.

تعدیل قیمت‌ها تا حدی رخ می‌دهد

محمد کشتی‌آرای، نایب رییس اتحادیه طلا و جواهر نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری خبرآنلاین درباره وضعیت بازار ارز با توجه به مذاکرات هسته‌ای، می‌گوید: به نظر من در حال حاضر نمی‌شود اظهارنظر کرد و زود است در این باره صحبت کنیم.

وی با بیان این‌که ما اقتصادی هستیم و سیاسی نیستیم که بدانیم روند مذاکرات به چه شکل خواهد بود، تصریح می‌کند: به‌هرحال هر گونه پالس مثبت یا منفی روی بازار اثر می‌گذارد.

نایب رییس اتحادیه طلا و جواهر در پاسخ به این پرسش که در صورت توافق، احتمال شکست قیمت‌ها وجود دارد؟ عنوان می‌کند: قیمت‌ها تا یک حدی از نظر اقتصادی می‌تواند تعدیل شود. آنچه مسلم است، رفع تحریم‌ها می‌تواند آثار مثبتی بر جای گذارد.