از پنج شنبه شب برخی خبرنگاران غربی سخن از احتمال توقف مذاکرات می دادند ، این احتمال ظهر روز جمعه با توئیت جوزف بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا قطعی شد.وی نوشت: به دلیل عوامل خارجی به وقفه در گفت‌وگوهای وین نیاز است. متن نهایی اساسا آماده و روی میز است. به‌عنوان هماهنگ‌کننده، من به همراه تیمم به ارتباط با همه اعضای برجام و ایالات متحده برای غلبه بر وضعیت فعلی و نهایی کردن توافق ادامه خواهم داد. دقایقی بعد از این توئیت که به نوعی شوک به مذاکرات بود ، سعید خطیب زاده سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان نیز با یک توئیت پاسخ بورل را داد و نوشت : وقفه اعلام شده در مذاکرات وین می‌تواند زمینه ساز حل موضوعات باقی مانده و بازگشت نهایی باشد. هیچ عامل خارجی بر اراده مشترک ما به منظور حرکت به سمت یک توافق جمعی اثر نخواهد گذاشت. هر دو مقام ایرانی و اروپایی در توئیت خود حرف از عامل خارجی زدند ، بورل عامل خارجی را مسبب توقف مذاکرات خواند و خطیب زاده این عامل خارجی را بی اثر توصیف کرد .

به نظر می رسد منظور هر دو، روسیه و درخواست جدید این کشور مبنی بر گرفتن تضمین از آمریکا برای تحت تحریم نبودن تجارت خارجی تهران و مسکو در پسا برجام باشد که تاکنون از سوی آمریکا و اروپا بی ربط با برجام اعلام شده است. این تحول مهم در مذاکرات اما چند ساعت پس از انتشار متن جدیدترین تماس تلفنی میان بورل و امیر عبدالهیان رخ داد جایی که وزیر خارجه کشورمان خطاب به مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفته بود برخی مباحث که مرتبط با قهرمانان ملی ماست قابل مذاکره نیست و طرح برخی درخواست‌های جدید از سوی آمریکا هیچ گونه توجیه منطقی ندارد. این جا هم به نظر رسید منظور امیرعبدالهیان تحریم ها مرتبط با سپاه پاسداران و خروج سپاه از تحریم های اف تی او آمریکاست که تاکنون با مخالفت واشنگتن روبه رو بوده و به یکی از مشکلات و موانع اصلی در رسیدن به توافق نهایی بدل شده است .

رئیس دستگاه دیپلماسی همچنین در توئیتی درباره این گفت‌وگوی تلفنی نوشت: تلاش‌ها برای رسیدن به یک توافق خوب و پایدار در جریان است. توافق در دسترس است، اگر طرف آمریکایی واقع بینانه و همراه با تداوم و با ثبات رفتار کند. نتیجه مذاکرات وین را توافق جمعی تعیین می‌کند و نه رویکرد یک جانبه. تلاش مشترک نیاز است. این منطق و عقلانیت است که باید غلبه داشته باشد اما درخصوص این وقفه پیش آمده چند مقام آگاه به مذاکرات هسته ای در وین به خراسان گفته اند که وقفه اعلام‌ شده در مذاکرات به پیشنهاد هماهنگ کننده برجام یعنی جوزف بورل صورت گرفته و طرف ها درنظر دارند بعد از این وقفه، روند را ادامه دهند؛ به این معنی که این توقف یا تنفس ایجاد شده در مذاکرات به مفهوم بن بست یا شکست مذاکرات نیست اما در حالی که ند پرایس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا بامداد روز جمعه گفت مسائل باقی مانده در مذاکرات وین، کم تعداد ولی دشوار هستند و از همه طرف‌ها از جمله روسیه می‌خواهیم که بر توافق تمرکز کنند،خبرگزاری آمریکایی آسوشیتدپرس در گزارشی مدعی شده که ایالات متحده چند ماه پیش محموله دو نفتکش را که مظنون به حمل نفت ایران بودند توقیف کرده است. در این گزارش آمده که نفتکش‌ها با اسناد جعلی و رنگ‌آمیزی مجدد عرشه کشتی کار خود را انجام می‌دادند.مرندی مشاور تیم مذاکره‌کننده‌ ایران در توئیتی نوشت: دزدی دریایی آمریکا و مصادره دو کشتی با محموله نفتی ایران، باقی ماندن نام‌های تروریستی، خواسته‌ های جدید آمریکا و همچنین عدم خروج بیشتر شرکت ها، شرکت ها و افراد از رژیم تحریم های «فشار حداکثری» مشکلات کلیدی هستند که باید برطرف شوند.

بورل که نقش هماهنگ‌کننده ارشد مذاکرات برجامی را عهده دار است، در صفحه توئیتر خود به زبان انگلیسی نوشت:

A pause in #ViennaTalks is needed, due to external factors.

A final text is essentially ready and on the table.

As coordinator, I will, with my team, continue to be in touch with all #JCPOA participants and the U.S. to overcome the current situation and to close the agreement

برگردان توییت آقای بورل به فارسی عبارت است از :«توقف در مذاکرات وین به دلیل عوامل خارجی لازم است. متن نهایی (توافق) روی میز حاضر است.»

او درادامه گفته است: «  به عنوان هماهنگ کننده به همراه تیمش با همه طرف‌های برجام و ایالت متحده در تماس خواهد بود تا وضعیت فعلی رفع شده و توافق انجام شود.»

واکنش ایران به توقف مذاکرات وین

خطیب زاده سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز در واکنش به این توئیت درحساب توئیتر خود نوشت: «توقف در گفتگوهای وین می‌تواند یک حرکت برای حل هر مشکل باقی مانده و یک بازگشت نهایی باشد. نتیجه‌گیری موفقیت آمیز گفتگوها تمرکز اصلی همه خواهد بود. هیچ عامل خارجی بر اراده مشترک ما برای پیشبرد توافق جمعی تأثیر نمی‌گذارد

وانگ ون‌بین، سخنگوی وزارت خارجه چین روز دوشنبه در کنفرانسی خبری درخصوص مذاکرات هسته‌ای با ایران گفت: مذاکرات بر سر ازسرگیری پایبندی به برجام وارد مرحله نهایی شده و فرصت مهمی را برای بازگرداندن این توافق به مسیرش فراهم کرده است. در عین حال همچنان مشکلات حائز اهمیتی باقی مانده که باید حل و فصل شوند.

وی ادامه داد: یک ضرب‌المثل چینی می‌گوید که ۹۰ مایل تنها نیمی از راه یک مسیر ۱۰۰ مایلی محسوب می‌شود؛ چراکه مسیر در انتها سخت می‌شود. در مرحله نهایی مذاکرات تمامی طرفین باید احترام متقابل را حفظ کرده، خارج از چارچوب فکر کنند، به اجماع برسند و درخصوص مشکلات برجسته به پیشرفت‌هایی دست یابند.

سخنگوی وزارت خارجه چین افزود: این بر عهده آمریکا – مسبب بحران هسته‌ای ایران – است تا در برابر گام‌های متقابل طرف ایرانی، تدابیر فعال بیشتری اتخاذ کند تا تمامی مشکلات باقی‌مانده به زودی حل و فصل شود.

وی در انتها با اشاره به اینکه چین همیشه مواضع عادلانه و مشارکت‌های سازنده در مذاکرات دارد، ابراز کرد: ما به همکاری با تمامی مشارکت‌کنندگان ادامه می‌دهیم تا مذاکرات ازسرگیری پایبندی‌ها پیشرفت کند.

دور هشتم مذاکرات ایران و ١+٤ با حضور غیرمستقیم آمریکا با هدف لغو تحریم‌های ظالمانه آمریکا علیه کشورمان و بازگشت واشنگتن به برجام این روزها در پایتخت اتریش در جریان است.

علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز با انتشار پیامی در حساب توییتری اش از گفت وگوی خود با مذاکره‌کننده ارشد جمهوری اسلامی در وین درباره روند این مذاکرات خبر داد.

وی نوشت: گفت‌وگوی تلفنی امشب با دکتر باقری دو گزاره را درباره مذاکرات وین در ذهن من قطعی کرد:

۱. افزایش لحظه به لحظه سختیِ کار مذاکره‌کنندگان ایران برای پیشبرد دستورالعمل منطقی و قانونی تهران.

۲. تداوم «نمایش» ابتکار عمل از سوی طرف‌های غربی برای فرار از تعهدات.

همچنین منابع نزدیک به هیات مذاکره کننده ایران اعلام کردند که نشست‌ها و جلسات برگزار شده در هفته گذشته تا کنون در فضایی “رو به جلو” و “سازنده” برگزار شده و در مورد موضوعات باقی‌مانده بحث‌هایی جدی صورت گرفته است.

جلال رشیدی کوچی درباره ویژگی های یک توافق مطلوب در وین، بیان کرد: از نظر بنده یک توافق خوب در وهله اول توافقی است که منافع ملی و اقتصادی کشور را تامین کند و در وهله دوم تضمین های لازم و کافی برای پایبندی طرفین به توافق در آن دیده شده باشد.

توافق مطلوب چه ویژگی‌هایی دارد؟
وی در ادامه اظهار کرد: گاهی یک توافق منافع ما را تامین می کند، اما تضمین لازم برای پایبندی طرفین به توافق در آن دیده نشده است، این توافق مطلوب ما نیست. یک توافق باید بلند مدت بوده و خواسته های به حق ما را برآورده کند. یک توافق مطلوب باید نتایج مثبت ملموسی به همراه داشته باشد.

نماینده مردم مرودشت در مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: یک اشتباهی که در دولت قبل صورت گرفت این بود که تمام شئونات زندگی مردم به مذاکره با غرب گره خورد، این موضوع باعث شد تا طرف غربی گستاخ شود، اما در دولت و مجلس جدید این تفکر کنار رفت. ما می گوییم مذاکره باید انجام شود اما معیشت مردم نباید به مذاکره با غربی ها گره بخورد. در عین مذاکره با غربی ها در این دولت توافق های خوبی با سایر کشورها در حوزه اقتصادی و امنیتی کلید خورد.

این عضو کمیسیون امور داخلی کشور در ادامه تاکید کرد: قطعا یک توافق مطلوب باید آثار مثبتی در زندگی مردم نیز به دنبال داشته باشد. تا جایی که بنده از روند مذاکرات در جلسات اطلاع پیدا کردم الحمدلله به نتایج خوبی دارد می رسد. این بدان معنا است که تیم مذاکره کننده ما از موضع قدرت در صحنه حاضر شده و در حال گنجاندن مفاد و نکاتی در توافق پیش رو هستند که برد بزرگ و گام بلندی برای کشور خواهد بود.

رشیدی کوچی در پایان افزود: امروز غربی ها اعلام کرده اند که فشار حداکثری شکست خورده است، زمانی به این موضوع پی بردند که مجلس و دولت انقلابی در کنار هم ایستادند و اعلام کردند که همه چیز ما وابسته به مذاکره نیست.

گفتگوهای هسته‌ای از روز سه شنبه در وین از سر گرفته شد. این دور از مذاکرات اواخر ژانویه متوقف شد تا هیأت‌های نمایندگی در پی یافتن “تصمیم سیاسی” برای برون رفت از بن‌بست، به کشورهای خود بازگردند.

اما با بازگشت مجدد هیأت‌های مذاکره‌کننده به وین، مذاکرات همچنان به صورت فشرده از سر گرفته شد. این گفت‌وگوها در سطوح مختلف اعم از رؤسای هیأت‌ها و کارشناسان برگزار شده و همچنان ادامه دارد.

زمان پایان مذاکرات در وین مشخص است؟

در آخرین اظهار نظر حسین‌امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان در حاشیه مراسم دیدار رئیس جمهور کشورمان با سفیران و کارداران کشورهای دوست مقیم تهران، گفت: زمان پایان مذاکره را ترجمان اراده طرف‌های غربی در پایبندی کامل آن‌ها به رفع تحریم‌ها و بازگشت همه طرف‌ها به تعهداتشان تعیین خواهد کرد.

امیرعبداللهیان افزود: ما با جدیت، برنامه و ابتکار در میز مذاکره حضور داریم و برای رسیدن به یک توافق خوب مصمم هستیم.
در همین حال علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان نیز در خصوص مذاکرات وین در حساب کاربری خود در توئیتر، یادآور شده است که: صداهایی که از هیئت حاکمه آمریکا شنیده می‌شود، نشان می‌دهد که انسجام لازم در این کشور برای اتخاذ تصمیمات سیاسی در مسیر پیشبرد مذاکرات وین وجود ندارد.دولت آمریکا نمی‌تواند هزینه اختلافات داخلی خود را با تضییع حقوق قانونی ملت ایران پرداخت کند.

صداهای متفاوت برجامی به گوش می رسد

اخیراً جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، با اشاره به بازگشت رابرت مالی نماینده آمریکا به وین برای ادامه مذاکرات غیرمستقیم با ایران به خبرنگاران گفت: گفت و گوهای ما با ایران در زمینه بازگشت متقابل به اجرای کامل تعهدات برجام به نقطه عاجلی رسیده است. توافقی که نگرانی‌های اصلی همه طرف‌ها را برطرف می‌کند در دیدرس است، اما اگر در هفته‌های آینده توافق نشود، پیشرفت‌های (برنامه) هسته‌ای ایران بازگشت به برجام را برای ما غیرممکن خواهد کرد.

اما چرا امریکایی‌ها از زمان محدود برای رسیدن به توافق سخن می‌گویند؟ آنتونی بلینکن، وزیر خارجه این کشور، پیشتر گفته بود که ” وقت خیلی خیلی تنگ است” چون ایران “به نقطه‌ای که بتواند در زمان خیلی خیلی کوتاه مواد اتمی کافی برای یک بمب هسته‌ای تولید کند نزدیک و نزدیکتر می‌شود. ”

البته امریکایی‌ها از ابزارهای فشار هم در این مذاکرات بهره می‌برند آنطور که بلینکن گفته بود اگر در چند هفته آتی مذاکرات به نتیجه نرسد آمریکا به شیوه‌ای دیگر وارد عمل خواهد شد.

از سوی دیگر به نقل از سی ان ان، ۳ تن از مقامات ارشد دولت آمریکا اعلام کردند که دولت «جو بایدن» رئیس جمهور ایالات متحده بر این باور است که جهت نجات توافق هسته‌ای با ایران، فقط تا پایان این ماه فرصت باقی است.

یک مقام ارشد دولت با اشاره به مذاکرات سطح بالا که در وین از سر گرفته شده است، گفت: این جلسه، جلسه‌ای حساس است. ما واقعاً در مرحله نهایی هستیم. یک مقام دیگر از افراد یاد شده نیز گفت: هیچ چیز در مورد ایران هرگز خط مستقیم نیست اما ما در حال رسیدن به یک لحظه تعیین‌کننده هستیم.

سناتورها علیه برجام

همچنین اخیراً گروهی از سناتورهای آمریکا به رئیس جمهور این کشور درباره حصول هر گونه توافق با ایران بدون مشورت و نظر کنگره هشدار دادند.

در این میان نه تنها تهران بلکه متحدان آمریکا هم به روی میز بودن گزینه‌های دیگر در صورت شکست دیپلماسی باور ندارند. چرا که نه تنها جزئیات این گزینه‌های مورد ادعا، بلکه حتی سرفصل‌های آن هم روشن نیست.

کارشناسان غربی در این زمینه بر این باورند که در عمل نیز دولت بایدن با باور به هشدارهای تهران مبنی بر پیامدهای وخیم افزایش فشارها، گزینه‌های اندکی باقی گذاشته است.

بازی بازیگران دیگر مذاکرات هسته ای

در این میان بازیگران  دیگر مذاکرات وین نیز همچنان در حال رایزنی میان گروهی  هستند. ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه پس از دیدار و گفت‌وگو با «امانوئل ماکرون» رئیس‌جمهور فرانسه که به مسکو سفر کرده بود، تصریح کرد که تلاش‌های دیپلماتیک برای احیای برجام باید ادامه داشته باشد.

وی افزود: ما اشتراک نظر داریم که ادامه تلاش‌های دیپلماتیک و تشویق و ترغیب به راه‌حل‌های مصالحه‌آمیز در راستای منافع حفظ این سند بزرگ ضروری است. ما به توافق رسیدیم که مواضع ما در خصوص این موضوع بسیار نزدیک است یا آنطور که دیپلمات‌ها می‌گویند، با یکدیگر همخوانی دارد.

سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه در نشست مطبوعاتی مشترک با لیز تراس وزیر خارجه انگلیس در مسکو نیز تصریح کرد: روسیه و انگلیس اتفاق نظر دارند که فرصت وامید برای ازسرگیری اجرای کامل برجام وجود دارد اما در این مورد نیاز به پیمودن مسیر طولانی است.

برجام در خط پایان؟

میخائیل اولیانوف رئیس هیأت روسی و نماینده دائم فدراسیون روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین می‌گوید که روند مذاکرات برجام به خط پایان نزدیک شده و یک سند نهایی ۲۰ صفحه‌ای در مورد احیای توافق در روی میز مذاکره آماده شده است.

انگ کوان مذاکره‌کننده ارشد چین هم معتقد است که طرف‌ها به پیشرفت‌های زیادی دست یافته و برای رسیدن به نتیجه نهایی در تلاش هستند. وی ابرازامیدواری کرد که تمام طرف‌ها بتوانند با رویکرد فوریت نسبت به ماحصل گفت‌وگوهای صورت گرفته، رو به جلو حرکت کنند.

آرامش قبل از طوفان یا …

به دنبال دیدار دوجانبه علی باقری، رئیس هیأت مذاکره‌کننده ایران و انریکه مورا، هماهنگ‌کننده اروپایی گفت‌وگوها در هتل کوبورگ وین، گفتگوهای هسته‌ای ادامه دارد، اما همچنان سکوت خبری در مورد این گفتگوها ادامه دارد. مذاکره‌کنندگان درباره اینکه آیا به حل و فصل مسائل مختلف نزدیک‌تر شده‌اند یا خیر، اظهار نظری نکرده‌اند.

ولی الله نصر کارشناس مسائل سیاسی در این باره معتقد است که هر دو طرف به پیروزی این مذاکرات و رسیدن به یک توافق نیاز دارند. ایران در این مذاکرات تلاش می‌کند از برنامه هسته‌ای خود به عنوان ابزاری برای رسیدن به رفع تحریم استفاده کند و الان هم دست تهران در این حوزه پر است. ایالات متحده هم به هیچ‌وجه به دنبال بحران اساسی دیگری در خاورمیانه و جنگ با ایران نیست و بیشتر به دنبال این است که بر پرونده‌های چین و روسیه تمرکز کرده و از حجم تنش در منطقه بکاهد. اما مشکل اینجاست که چگونه به این توافق دست پیدا کنند.

نیسان رفعتی، تحلیلگر ارشد ایران در گروه بین‌المللی بحران، به فارین پالیسی گفته است: در رأس همه چالش، مسئله ترتیب‌بندی  مطرح است، بطور خاص این چالش وجود دارد که نخست کدام طرف و به چه ترتیبی گام برمی‌دارد.

رفعتی گفت: با از سرگیری دور هشتم مذاکرات، دلیلی برای خوش بینی محتاطانه وجود دارد. شما می‌توانید نور را در انتهای تونل ببینید و همچنان نگران حضور در غار تونل باشید.

دیاکو حسینی، تحلیلگر سیاست خارجی نیز در این باره اظهار داشت: همه طرف‌ها درک واقع بینانه‌تری از آنچه می‌توان در مذاکرات به دست آورند دارند و می‌دانند که این مذاکرات نمی‌تواند برای مدت طولانی‌تری ادامه یابد.

وی می گوید؛ «فکر می‌کنم این احتمالاً آخرین دور مذاکرات خواهد بود و آنچه تاکنون می‌توانیم استنباط کنیم این است که احتمال موفقیت مذاکرات بیشتر از شکست آن است، مگر اینکه طرفین در تلاش نهایی خود برای کسب امتیازات بیشتر تجاوز کنند».

در نهایت گذشت زمان نشان خواهد داد که این تحلیل ها تا چه اندازه به واقعیت نزدیک است .

گمانه زنی های رسانه ای نشان می دهد کار به جاهای حساس رسیده و برخی اظهار امیدواری می کنند که به زودی توافق نهایی بازگشت همه طرف ها به تعهدات برجامی امضا شود اما گمانه های این حرف چیست ؟ روز گذشته میخاییل اولیانوف دیپلمات کهنه کار روس که رئیس هیئت این کشور در وین هم هست در گفت وگویی با اعلام این که سند نهایی برای احیای برجام پیش نویس شده است، جزئیاتی را درباره این سند و وضع فعلی مذاکرات وین مطرح کرد .اولیانوف به روزنامه کامرسنت روسیه گفت که مسکو به دنبال به سرانجام رساندن مذاکرات وین درباره احیای توافق هسته‌ای تا آخر فوریه است. وی ادامه داد: این سند بندهای متعددی دارد که باید بیشتر روی آن کار شود اما سند روی میز است. طولانی است و بیش از 20 صفحه دارد. این مبنای به پایان بردن مذاکرات در مدتی کوتاه است.سپس شبکه خبری لبنانی المیادین نیز در مطلبی به نقل از منابع آگاه خود از وجود یک پیش‌نویس 20 صفحه‌ای خبر داد که هنوز در حال بررسی و مذاکره است. طبق گزارش خبرنگار المیادین، «پیش‌نویس یک سند ۲۰ صفحه‌ای تهیه شده است که چارچوب یک توافق سیاسی جامع را مشخص می‌کند.» در ایران اما حسین امیرعبداللهیان وزیرخارجه کشورمان ، مهمان بهارستانی ها بود و در نشستی غیرعلنی به توضیح جزئیات مذاکرات وین پرداخت. سید نظام‌الدین موسوی سخنگوی هیئت‌رئیسه در توضیح این نشست، گفت: آقای امیرعبداللهیان در گزارش خود به تحریم اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی اشاره کرد و گفت: «آمریکایی‌ها اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی را طی زمان‌های مختلف تحریم کرده‌اند بنابراین یکی از محورهای جدی در مذاکرات، رفع تحریم افراد کلیدی است، به‌ویژه افراد و اشخاصی که در اقتصاد و معیشت مردم می‌توانند نقش داشته باشند.»اما در حالی که همه در وین و پایتخت های ایران و 4+1 دنبال رسیدن به توافق هستند و حتی دولت آمریکا هم چنین ادعایی دارد ، گروهی متشکل از ۳۳ سناتور جمهوری‌خواه آمریکایی در نامه‌ای خطاب به بایدن تهدید کردند در صورتی که به کنگره اجازه ندهد شرایط توافق با ایران را بررسی کند و درباره آن رای دهد، برای ممانعت از اجرای آن از هیچ تلاشی فروگذار نکنند.

«اولاف شولتز» صدر اعظم آلمان در مصاحبه با روزنامه آمریکایی «واشنگتن‌پست» همان رویه‌ای که طرف‌های اروپایی و آمریکایی در مذاکرات وین در پیش گرفته‌اند را ادامه داد و در خصوص روند مذاکرات وین برای لغو تحریم‌های یکجانبه علیه ایران، توپ را در زمین ایران انداخت و گفت که رسیدن به توافق در مذاکرات وین به ایران بستگی دارد.

وی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه فاصله تا رسیدن به توافق در مذاکرات وین چه اندازه است، گفت: «به ایران بستگی دارد. ما به آنها پیام روشنی دادیم مبنی بر اینکه اکنون زمان تصمیم گیری و پیشرفت و نه طولانی کردن این روند است. ما توانایی ایران را در داشتن بمبی که قابل استفاده باشد، نمی‌پذیریم. لحظه تعیین‌کننده‌ای است و امیدواریم که آن‌ها از این فرصت استفاده کنند. زمان زیادی برای ما باقی نمانده است. زیرا ما از پیشرفت برنامه هسته ای ایران اطلاع داریم».

خبرنگار روزنامه واشنگتن‌پست در سؤال دیگری از شولتز درباره راهبردی که در صورت شکست مذاکرات وین باید در قبال ایران به کار گرفته سؤال کرد که صدر اعظم آلمان گفت: «هم‌اکنون در موقعیتی هستیم که منتظر پاسخ هستیم. بگذارید منتظر بمانیم».

این مقام ارشد آلمان در پاسخ به سؤالی درباره لزوم تعمیم مذاکرات هسته‌ای وین به دیگر موضوعات از جمله مسئله موشک‌های بالستیک ایران و مسائل منطقه‌ای گفت: «فکر می‌کنم که همه ما می‌دانیم وقتی به ایران نگاه می‌کنیم باید به مسائل زیادی بپردازیم. هم‌اکنون در حال گفت‌وگو در خصوص نحوه رویارویی با این توافق [هسته‌ای] وی اینکه آیا آینده‌ای وجود دارد که تأثیر خوبی بر صلح و اوضاع آن داشته باشد. بنابراین قطعاً بسیار مهم است که هم‌اکنون بشنویم که آیا ایران تمایل به حل این موضوع دارد».

جالینا پورتر معاون سخنگوی وزارت امورخارجه آمریکا در نشست خبری هفتگی این وزارت‌خانه در پاسخ به سوالی درباره توقف چند روزه مذاکرات ایران و سایر طرف‌های برجام در وین درباره احیای این توافق خاطر نشان کرد که این رایزنی‌ها به مرحله نهایی نزدیک می‌شود.

بنابر گزارش وب سایت وزارت امورخارجه آمریکا، وی تصریح کرد: همان‌طور که می‌دانید راب مالی نماینده ویژه دولت در امور ایران نیز در حال بازگشت به واشنگتن است. همه طرف‌ها با پایتخت‌هایشان بازگشته‌اند تا در این مرحله مشورت‌های لازم را انجام‌ دهند. در حال حاضر نیز من بیش از این نمی‌توانم اطلاعاتی در اختیار شما قرار دهم.

پیش از این انریکه مورا، هماهنگ‌کننده مذاکرات وین در توییتی از بازگشت‌ هیات‌های حاضر در مذاکرات وین جهت رایزنی با پایتخت‌هایشان خبر داد.

انریکه مورا، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ‌کننده مذاکرات وین روز جمعه در توییتی نوشت: هشتمین دور مذاکرات وین بر سر برجام که از بیست و هفتم دسامبر آغاز شده و تاکنون طولانی‌ترین دور مذاکرات بوده با وقفه مواجه شده است. مشارکت‌کنندگان جهت رایزنی و دریافت دستور العمل راهی پایتخت‌هایشان خواهند شد تا هفته دیگر بازگردند. هم‌اکنون به اتخاد تصمیمات سیاسی نیاز است. تمامی مشارکت‌کنندگان سفر امنی داشته باشند.

بر اساس تفاهم صورت‌گرفته میان هیأت‌های مذاکره‌کننده در وین، دور هشتم گفت‌وگوها به مدت حدود یک هفته تنفس خواهد داشت.

بعد از ظهر روز جمعه نیز دیدار دوجانبه علی باقری، رییس هیأت مذاکره‌کننده ایران و انریکه مورا، هماهنگ‌کننده اروپایی گفت‌وگوها در هتل کوبورگ وین برگزار شد.

روزنامه اعتماد با بررسی مذاکرات وین و پیشینه برجام نوشت:حالا رسیده‌ایم به جایی که موضوع «توافق موقت» گزینه جدی روی میز است. توافق موقت، در شرایط معمولی و عادی، حتما انتخاب خوبی نیست، اما در وضعیت امروزی، انتخاب چندان بدی هم نمی‌تواند باشد.

بیست و هشت روز از آغاز دور هشتم مذاکرات می‌گذرد و تردد هیات‌ها به دو هتل کوبورگ و ماریوت ادامه دارد. هتل کوبورگ میزبان جلسات هیات‌های برجامی است و در ماریوت هم مذاکرات گروه ۱+۴ با آمریکا جریان دارد.

این دو هتل به دلیل قرار گرفتن مقابل پارک شهر وین موسوم به اشتود پارک و نزدیکی به کلیسای قدیمی اشتفان در یکی از پررفت و آمدترین خیابان‌های شهر قرار گرفته‌اند؛ هرچند این روزها به دلیل تدابیر ویژه امنیتی در اطراف دو هتل، جمعیت زیادی به خود نمی‌بیند، اما نیروهای پلیس و خبرنگارانی که با کارت‌های مخصوص در اطراف دو هتل برای تهیه خبر و عکس در گردش هستند، نظر معدود رهگذران به خود جلب کرده‌اند. عابران پیاده در اولین مواجه با خبرنگاران از توافق احتمالی می‌پرسند و با جوابی نظیر ” ما امیدواریم” مواجه می‌شوند.

پارک شهر وین که این روزها محل تردد اعضای هیات‌ها بین هتل برگزاری جلسات و محل اقامت آن‌ها است به دلیل برفی که دو روز پیش بارید، همچنان سفید پوش است و کف خیابان‌ها و پیاده‌روها یخ بسته و لغزنده هستند.

انتظار در یخبندان؛ وین آبستن تحول مهم بین‌المللی

بازار خبرها در چادر خبرنگاران هم که مقابل هتل کوبورگ و در مجاورت هتل ماریوت قرار دارد این روزها کساد است و تعداد کمی از نمایندگان رسانه‌ها در این مکان حضور دارند. علی رغم حضور خبرنگاران اتریشی در محل مذاکرات، رسانه‌های این کشور خبر خاصی درباره روند گفت‌وگوها منتشر نکرده‌اند. با این حال از پیام‌های توئیتری خبرنگاران فعال در شبکه‌های اجتماعی می‌توان دریافت که آن‌ها تحولات را از راه دور زیر نظر دارند تا در صورت حصول توافق احتمالی در محل حاضر شوند.

در سکوت خبری وین، بازار شایعات در چادر خبرنگاران اما هر از گاهی گرم می شود؛ از شایعات دیدار مستقیم هیات ایرانی و آمریکایی تا حضور دیپلمات‌های عالی‌رتبه‌ای در وین که به تعبیر یکی از خبرنگاران می‌تواند نقش تعیین کننده در روند مذاکرات ایفا کند. اما قریب به اتفاق نمایندگان رسانه‌ها بر این باورند که به رغم سکوت حاکم، تحولات مهمی شاید در راه است.

بعد از توافق اصولی کشورها درباره مبانی متن پیش‌نویس، کارشناسان این روزها سرگرم تبدیل ایده ها به کلمات و جلمات هستند. کاری که به گفته یک منبع آگاه اروپایی، زمان بر و طاقت فرسا؛ اما برای رسیدن به توافق نهایی ضروری است.

طرف ها اذعان دارند که موارد اختلافی تا حدی کم شده اما مسائل کلیدی درباره تضمین و نحوه راستی آزمایی رفع تحریم‌ها که از اصلی‌ترین مطالبات ایران در مذاکرات بشمار می‌رود. همچنان باقی‌مانده و این مساله به تصمیمات سیاسی واشنگتن در این زمینه بستگی دارد.

در واقع مذاکرات به گردنه سخت تصمیمات سیاسی طرف‌های غربی رسیده است و آن‌ها برای فرار به جلو، به تعیین ضرب‌الاجل‌های ساختگی و هراس از پیشرفت‌ در برنامه صلح آمیز اتمی ایران متوسل شده‌اند.

پنجشنبه گذشته نمایندگان سه کشور اروپایی و آمریکا در برلین تشکیل جلسه داده و با تکرار اظهارات نخ‌نما، بحث محدود بودن زمان مذاکرات را مطرح کردند. آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا مدعی شد که گفت‌وگوها به مراحل حساس و تعیین کننده رسیده و می‌توان مذاکرات را به یک نتیجه موفق رساند. او با حال عنوان کرد که آمریکا قادر به ارائه ضمانت‌های مورد نظر ایران درباره تداوم اجرای برجام نیست و اختیارات رئیس جمهوری این کشور محدود به دولت کنونی است.

این اظهارات بدین معناست که آمریکا برای قطعنامه های فصل هفتمی شورای امنیت و منشور سازمان ملل متحد که سرآمد همه معاهدات بین المللی بشمار می‌رود، اهمیتی قائل نیست و به همین خاطر جمهوری اسلامی به وعده‌های مطرح شده در مذاکرات اعتماد ندارد.

به این ترتیب می‌توان اینگونه ادعا کرد که توافق نهایی در گرو یک جو اراده از سوی طرف آمریکایی است تا با تصمیم‌گیری درباره مسائل باقیمانده و رفع تحریم ها، مسیر دست یابی به توافق قابل اتکا و پایدار را هموار کند.