۲۱ فروردین امسال بود که نخستین مورد آتش‌سوزی در مراتع و جنگل‌های استان کهگیلویه و بویراحمد گزارش شد و طی این مدت آتش‌سوزی‌ در نقاط مختلف شهرستان‌های گچساران، دنا، کهگیلویه، باشت، بویراحمد، چرام و بهمئی رخ داده است که برخی در یک مرحله مهار و برخی دیگر به‌دلیل “وزش باد” یا “سقوط کُنده‌های باقی مانده از آتش” دوباره شعله‌ور و طی چند مرحله اطفا شدند اما حالا جنگل‌ها و مراتع ارتفاعات منطقه «نارک» ‌پنج روز و منطقه حفاظت شده «کوه خامی» شهرستان گچساران سه روز است که می‌سوزند و هنوز به‌طور کامل مهار نشده‌اند.

آتش‌سوزی در ارتفاعات منطقه «نارک» از ۲۳ شب ۱۷ تیر ماه آغاز شده است اما هنوز هیچ یک از نهادهای متولی گزارشی از علت وقوع حریق در منطقه نارک ارائه نکرده‌اند و علت این آتش‌سوزی همچنان مبهم است البته براساس اعلام سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری بیش از ۹۰ درصد آتش‌سوزی در جنگل‌های کشور ناشی از عوامل انسانی است.

از آن زمان آغاز این آتش‌سوزی تاکنون نیروهای منابع طبیعی، محیط زیست، نیروهای مردمی و محلی و بسیج جهت مهار و خاموش کردن آتش تلاش کرده‌اند این در حالیست که احمد رحمانی- عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور – از ناهماهنگی‌ بین دستگاه‌ها جهت اطفای حریق در مناطق صعب‌العبور زاگرس انتقاد و تصریح می‌کند که در چنین مناطقی باید از تجهیزاتی مانند هلیکوپتر و هواپیماهای آب‌بر به حد کافی استفاده شود اما با توجه به کمبود امکانات در این زمینه داوطلبان و نیروهای سازمان‌های مردم نهاد مجبور هستند وسایل و امکانات از جمله بیل و کلنگ و آب را با شرایط دشواری به نیروهای اطفای حریق برسانند.

نهادهای مسئول از جمله استانداری کهگیلویه و بویر احمد،  مدیریت بحران استانداری و رییس اداره منابع طبیعی شهرستان گچساران طی روزهای ابتدایی آتش‌سوزی در منطقه نارک درخواست  تعدادی بالگرد کردند که به گفته حسین کلانتری – استاندار کهگیلویه و بویر احمد- این بالگردها به منطقه اعزام شدند و جهت کمک به مهار سریع‌تر آتش نیروهای تیپ ۴۸ فتح، نیروهای منابع طبیعی، محیط زیست استان و شهرداری های برخی شهرهای استان، نیروهای محلی، تشکل‌های مردم نهاد و نیروهای از شهرستان بهبهان استان خوزستان نیز به محل اعزام شدند.

با این حال نه تنها آتش در برخی نقاط منطقه نارک مهار نشده و گسترش یافته است که طی سه روز گذشته جنگل‌های منطقه حفاظت شده کوه خامی، مارین، ارتفاعات فتح و گناوه لری نیز در حال سوختن هستند و بر اساس اعلام ستاد مدیریت بحران شهرستان گچساران وزش باد، صعب العبور بودن منطقه و گرمای ۵۰ درجه کنترل آتش را با کُندی مواجه کرده است.

مسئولان استانی می‌گویند که نیروهای زیادی منتظر انتقال با بالگرد به ارتفاعات جهت کمک به اطفای حریق جنگل‌ها هستند اما تنها یک بالگرد وجود دارد  و حالا درخواست اعزام بالگردهای بیشتری به منطقه کرده‌اند که براساس آخرین گزارشات سه بالگرد دیگر از تهران و شیراز در حال اعزام به شهرستان گچساران استان کهگیلویه و بویراحمد جهت کمک به اطفای حریق جنگل‌های «نارک» هستند.

در حالی هنوز تخصیص به‌موقع و به تعداد کافی بالگرد هنوز یک معضل است که پنجم اردیبهشت ماه سال جاری استاندار کهگیلویه و بویر احمد ضمن بیان اینکه اورژانس هوایی کشور چند فروند بالگرد ملکی بین استان‌ها توزیع خواهد کرد، گفته بود که قرار است یک دستگاه نیز به استان کهگیلویه و بویراحمد اختصاص یابد. ۲۶ اردیبهشت ماه نیز مسعود منصور – رییس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری – خبر از ارسال تجهیزات اطفای حریق به این استان داد و گفته بود که علی‌رغم اینکه با پیگیری‌های مدیرکل منابع طبیعی وآبخیزداری استان تاکنون تجهیزات، امکانات و اعتبارات خوبی برای استان کهگیلویه و بویراحمد در نظر گرفته شده است، از محل منابع جدید نیز اعتباراتی به این استان تخصیص می یابد.

در این میان جنگل‌ها و مراتع منطقه نارک تنها منطقه‌ای نیست که اطفای آن چند روز به طول انجامیده است. آتش‌سوزی در جنگل‌های منطقه حفاظت شده «دیل» این شهرستان نیز عصر  ۲۹ اردیبهشت ماه آغاز و در چند مرحله مهار اما مجددا شعله ور شد و در نهایت در بامداد ۲ خرداد ماه یعنی ‌پس از چهار روز مهار شد.

در حالی بارها در سال جاری شاهد آتش‌سوزی در جنگل‌های زاگرس بوده‌ایم که ماه گذشته رضا بیانی – جانشین معاون امور جنگل سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور- از انتشار نقشه پیش‌بینی حریق در جنگل‌ها خبر داده و گفته بود که برخی از نقاط منطقه زاگرس در شرایط بحرانی به‌لحاظ ریسک بالای وقوع آتش هستند که ازجمله این مناطق می‌توان به بخشی از استان‌های کهگیلویه و بویراحمد،  فارس و کردستان اشاره کرد.

اما رحمانی تنها تعیین کردن نقاط بحرانی کافی نمی‌داند و معتقد است که باید براساس ‌پیش‌بینی‌های صورت گرفته امکانات لازم جهت اطفای حریق در این مناطق از ‌پیش از وقوع حریق در دسترس باشد. تداوم چندین روزه آتش‌سوزی‌ها در مناطق زاگرسی نشان می‌دهد که هماهنگی‌های لازم بین دستگاه‌ها به وجود نیامده است و دستگاه‌ها در اعزام به‌موقع و به حد لازم بالگرد به مناطق صعب‌العبور به‌خوبی عمل نکرده‌اند.

از ابتدای سال جاری تاکنون جنگل‌ها و مراتع استان‌های گیلان، کردستان، آذربایجان شرقی، زنجان، بوشهر،  فارس، کهگیلویه و بویر احمد، هرمزگان، خوزستان و … دچار حریق شده‌اند. برخی از این استان‌ها یک بار و برخی دیگر بارها و بارها با آتش دست و ‌پنجه نرم کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به استان بوشهر، فارس و کهگیلویه و بویراحمد اشاره کرد. همچنین سال گذشته نیز  ۲۱ هزار هکتار از جنگل‌های کشور درگیر حریق بودند که از این میزان بیش از ۶۰۰ هکتار از جنگل ها و مراتع مناطق مختلف شهرستان گچساران در آتش سوزی ها دچار آسیب جدی شدند.

اگرچه تلاش‌هایی از سوی متولیان برای اطفای حریق جنگل‌ها صورت گرفته است اما تداوم سوختن جنگل‌ها طی روزهای متوالی نشان می‌دهد که اقدامات انجام شده کافی نبوده است بنابراین بیش از پیش هم‌افزایی و اقدام به‌موقع دستگاه‌ها برای حفظ سرمایه‌های طبیعی ضروری است.

در سال‌ جاری بارها آتش به جان جنگل‌های زاگرس افتاده است. آتش‌سوزی در جنگل‌های «نارک» نیز که از ساعت ۲۳ پنجشنبه شب (۱۷ تیرماه) و آتش‌سوزی منطقه حفاظت شده خامی در شهرستان گچساران استان کهگیلویه و بویراحمد که از ساعت ۱۹ شنبه (۱۹ تیر) شروع شده، همچنان مهار نشده است. با وجود گذشت چند روز از وقوع این آتش‌سوزی گسترده، از روز گذشته اعزام بالگرد به این منطقه افزایش یافت و امروز نیز  محمد محمدی – مدیرکل مدیریت بحران استانداری کهگیلویه و بویراحمد – به ایسنا گفت: هم اکنون یک بالگرد در حال انتقال نیروها به ارتفاعات نارک گچساران برای مهار آتش است و سه بالگرد دیگر از تهران، شیراز  در حال اعزام به شهرستان گچساران استان کهگیلویه و بویراحمد جهت کمک به اطفای حریق جنگل‌های «نارک» هستند.

احمد رحمانی با اشاره به تاخیر در مهار آتش‌سوزی‌های اخیر در جنگل‌ها و مراتع زاگرس گفت: به‌طور کلی مهار آتش‌سوزی‌های اخیر در مناطق زاگرسی به‌دلیل اینکه در مناطق صعب‌العبوری قرار دارند و جاده دسترسی نیز به آن وجود ندارد با تاخیر مواجه می‌شود این درحالیست که برای مهار آتش‌سوزی در چنین مناطقی باید از تجهیزاتی مانند هلیکوپتر و هواپیماهای آب‌بر به حد کافی استفاده شود اما با توجه به کمبود امکانات در این زمینه داوطلبان و نیروهای سازمان‌های مردم نهاد مجبور هستند وسایل و امکانات از جمله بیل و کلنگ و آب را با شرایط دشواری با الاغ به نیروهای اطفای حریق برسانند.

وی در ادامه تصریح کرد: متاسفانه در کشور ما به مسائل مربوط به منابع طبیعی و محیط زیست توجه کافی نمی‌شود. از این رو با وجود اینکه از امکانات و تجهیزات لازم برای مهار آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع و حفاظت از منابع طبیعی برخورداریم اما در شرایط بحران از آن‌ها محروم می‌مانیم.

تاخیر در اعزام بالگرد و مهار آتش‌سوزی در مناطقی از زاگرس در حالیست که ماه گذشته رضا بیانی – جانشین معاون امور جنگل سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور- از انتشار نقشه پیش‌بینی حریق در جنگل‌ها خبر داد و گفته بود که برخی از نقاط منطقه زاگرس در شرایط بحرانی به‌لحاظ ریسک بالای وقوع آتش هستند که ازجمله این مناطق می‌توان به بخشی از استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، فارس به‌ویژه قسمت‌های جنوبی آن، کردستان، لرستان، ایلام به‌ویژه مناطق شمالی آن و منطقه کبیر کوه – که اولین موج گرمایی کشور عراق از این منطقه وارد استان ایلام می‌شود – اشاره کرد.

رحمانی ضمن بیان اینکه هدف از تعیین نقاط بحرانی تامین و در دسترس قرار دادن وسایل و امکانات جهت تسریع عملیات اطفای حریق در صورت بروز آتش‌سوزی است، تصریح کرد: تنها تعیین کردن نقاط بحرانی کفایت نمی‌کند و لازم است اقدامات لازم دیگر نیز در ادامه تعیین نقاط بحرانی انجام شود تا براساس ‌پیش‌بینی‌های صورت گرفته امکانات لازم جهت اطفای حریق در این مناطق از ‌پیش از وقوع حریق در دسترس باشد.

به گفته این عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان‌های متولی از جمله سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست طی سال‌های اخیر به‌لحاظ نیروهای انسانی، ‌امکانات و تجهیزات و مدیریتی ضعیف شده‌اند و نتیجه آن می‌شود شرایطی که اکنون در جنگل‌ها و مراتع کشور شاهد آن هستیم. اکنون داوطلبان، نیروهای سازمان‌های مردم نهاد و برخی سازمان‌های دلسوز در تلاش برای اطفای حریق در جنگل‌ها و مراتع هستند اما کافی نیست.

رحمانی با بیان اینکه سال گذشته نیز بر ضرورت افزایش همکاری بین دستگاه‌ها در جهت کمک به اطفای حریق در جنگل‌ها و مراتع کشور تاکید شد، گفت: تداوم چندین روزه آتش‌سوزی‌ها در مناطق زاگرسی نشان می‌دهد که هماهنگی‌های لازم بین دستگاه‌ها به وجود نیامده است و دستگاه‌ها در اعزام به‌موقع و به حد لازم بالگرد به مناطق صعب‌العبور به‌خوبی عمل نکرده‌اند این شرایط در حالیست که ستاد بحران باید در این زمینه‌ها تصمیم بگیرد. آیا این آتش‌سوزی‌ها در جنگل‌ها و مراتع کشور بحران نیست؟