این سازمان که زیرمجموعه وزارت انرژی آمریکاست، در این گزارش اعلام کرد چند عامل در کاهش تولید نفت ایران در سال ۲۰۲۰ نقش داشته که شامل افت اقتصاد جهانی در نتیجه شیوع همه گیری کووید ۱۹ و تحریمهای آمریکا علیه صنعت نفت ایران بوده که صادراتش را متاثر کرده است.

طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ایران ذخایر نفت و گاز طبیعی فراوانی دارد و در پایان سال ۲۰۲۰، ذخایر ایران ۲۵ درصد از ذخایر نفت خاورمیانه و ۱۲ درصد از ذخایر نفت جهانی بود. اگرچه ایران از مشارکت در توافق محدودیت عرضه اوپک پلاس معاف شده است، اما تولید نفتش از تحریمهای آمریکا متاثر شده است.

تولید و صادرات نفت ایران از زمان خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و احیای تحریمها علیه صادرات نفت، متاثر شده است. تولید نفت ایران در چند ماه نخست سال ۲۰۱۹ که آمریکا معافیتهای محدودیتی از تحریمها برای مشتریان بزرگ نفت ایران صادر کرد، حدود ۲.۶ میلیون بشکه در روز بود. با این حال پس از انقضای این معافیتها در ماه مه سال ۲۰۱۹، تولید ایران به حدود ۲.۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافت.

برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا این است که صادرات نفت و میعانات ایران از بیش از ۲.۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۷ (یک سال پیش از وضع مجدد تحریمهای آمریکا) کاهش است.

از نفت خام و میعاناتی که ایران در سال ۲۰۲۰ صادر کرد، بیش از نیمی به چین رفت. طبق تحلیل شرکت کلیپر دیتا، عمده این نفت با نام نفت کشورهای دیگر از ایران به چین صادر شد.

اگرچه تولید نفت ایران از تحریمها متاثر شد اما هدف دولت ترامپ برای صفر کردن تولید و صادرات نفت ایران و وادار کردن ایران برای بازگشت به میز مذاکره محقق نشد. روزنامه فایننشیال تایمز در جدیدترین گزارش خود نوشت که همه امیدها برای دستیابی به توافق جدید برجام میان ایران و آمریکا هنوز از بین نرفته است. این روزنامه به نقل از منابع ایرانی نوشت: امیر عبداللهیان، دیپلمات ارشد جدید ایران ممکن است به توافقی برسد که دیپلمات ارشد اسبق ایران موفق به انعقاد آن نشد.

بیژن زنگنه، وزیر نفت دولت سابق اخیرا اعلام کرد ایران به دلیل تحریمهای آمریکا پس از خروج این کشور از برجام، ۱۲۰ میلیارد دلار درآمد نفتی از دست داد و صادراتش دو میلیارد بشکه آسیب دید. وی کار اصلی جانشین خود را تقویت صادرات نفت ایران برشمرد.

به نقل از پلاتس، شرکت ملی نفت ایران قیمت فروش گریدهای نفتی سبک و سنگین خود را هر یک به میزان ۸۰ سنت در هر بشکه نسبت به ژوییه افزایش داد و به ترتیب دو دلار و ۴۰ سنت و یک دلار و ۳۰ سنت بالاتر از نرخ قیمت پایه منطقه ای عمان/دوبی در اوت تعیین کرد.

همچنین قیمت نفت فروزان را ۷۵ سنت در هر بشکه افزایش داد و یک دلار و ۳۵ سنت بالاتر از قیمت پایه منطقه تعیین کرد. قیمت نفت سروش برای فروش در اوت هم ۸۰ سنت در هر بشکه افزایش یافت.

عربستان سعودی هفته گذشته پس از این که مذاکرات اوپک پلاس درباره افزایش تولید نفت بدون نتیجه ماند، قیمت فروش نفت در ماه اوت برای خریداران از آسیا گرفته تا آمریکا را افزایش داد. شرکت آرامکوی سعودی قیمت فروش رسمی نفت به آسیا که بازار اصلی این شرکت است را برای گرید نفتی سبک عرب لایت به میزان ۸۰ سنت افزایش داد و دو دلار و ۷۰ سنت در هر بشکه بالاتر از قیمت پایه منطقه ای تعیین کرد. این بزرگترین افزایش ماه به ماه از ژانویه بود و نشان می دهد که این غول نفتی با وجود کمبود عرضه در بازار، تولیدش را ماه آینده افزایش نخواهد داد.

بهای معاملات نفت و بازارهای فیزیکی با پیشرفت نرخ واکسیناسیون که به بهبود تقاضا کمک کرده، افزایش پیدا کرده است. فروپاشی مذاکرات اوپک پلاس به معنای آن است که محدودیت تولید فعلی در اوت بدون تغییر می ماند و به کمبود شدیدتر عرضه در بازار منجر می شود.

قیمت نفت سنگین ایران در ماه مه به ۶۶ دلار و ۷۲ سنت در هر بشکه رسید که در مقایسه با ۶۳ دلار در آوریل، سه دلار و ۷۲ سنت معادل ۵.۹ درصد افزایش نشان داد. میانگین قیمت نفت سنگین ایران از ابتدای سال ۲۰۲۱ تاکنون ۶۱ دلار و ۹۴ سنت در مقایسه با ۳۷ دلار و ۹۸ سنت در مدت مشابه سال ۲۰۲۰ بوده است.

ارزش سبد نفتی اوپک در مه به ۶۶ دلار و ۹۱ سنت در هر بشکه رسید که بالاترین میانگین ماهانه از ماه مه سال ۲۰۱۹ بود و در مقایسه با ۶۳ دلار و ۲۴ سنت در آوریل، سه دلار و ۶۷ سنت معادل ۵.۸ درصد افزایش داشت. میانگین ارزش سبد نفتی اوپک از ابتدای سال۲۰۲۱ تاکنون ۶۲ دلار و ۱۶ سنت در هر بشکه بوده که ۵۶.۸ درصد افزایش در مقایسه با ۳۹ دلار و ۶۵ سنت در مدت مشابه سال ۲۰۲۰ نشان می دهد.

طبق گزارش منابع ثانویه، تولید نفت اوپک متشکل از ۱۳ کشور در مه به ۲۵.۴۶ میلیون بشکه در روز رسید که ۰.۳۹ میلیون بشکه در روز در مقایسه با آوریل افزایش داشت. تولید نفت عمدتا در عربستان سعودی، ونزوئلا و ایران افزایش پیدا کرد اما در نیجریه و آنگولا کاهش داشت. تولید نفت ایران ۴۲ هزار بشکه در روز افزایش داشت و به ۲.۴۵۵ میلیون بشکه در روز رسید.

اعمال تحریم‌ها نتوانست موجب تعطیلی تولید از میادین شود و توسعه میادین در قالب قراردادهای IPC و نگهداشت و افزایش تولید نیز ادامه پیدا کرد اما نمی توان این موضوع را نادیده گرفت که مانع تراشی ها موجب کاهش سرعت تولید شد اما آنطور که مسوولان بارها اعلام کردند آمادگی برای افزایش سریع تولید نفت بیشتر وجود دارد.

زمانی که برجام اتفاق افتاد حتی بسیاری از کارشناسان نیز بر این باور بودند که ایران نمی تواند در زمانی کوتاه به تولید سابق بازگردد اما شاهد بودیم که توان فروش نفت از ۹۰۰ هزار بشکه به ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه افزایش یافت و اعتبار تمام طرح‌هایی که سال گذشته به افتتاح ‌رسید، بیش از ۱۲۰۰ هزار میلیارد تومان بود که در سایه برجام به‌دست آمد.

اکنون نیز شرایط نفت ایران وضعیت امیدوارکننده ای را دنبال می کند اما سوالی که به وجود می آید این است که آیا صحبت های اخیر بیژن زنگنه در واقعیت عملی هست یا خیر؟ او به تازگی از توانایی ایران برای افزایش تولید روزانه تا ۶.۵ میلیون بشکه نفت صحبت کرد و گفت این موضوع مساله ای است که عده ای موافق تحقق آن نیستند.

وی به دولت بعد توصیه کرد که اولویت نخست خود را افزایش تولید نفت و رساندن آن به مجموع تولید روزانه ۶.۵ میلیون بشکه قرار دهد و تاکید داشت نگویید بازار برای نفت وجود ندارد، می‌توان برای آن بازار پیدا کرد، عراق که هیچ‌گاه تولیدش از روزانه سه میلیون بشکه فراتر نمی‌رفت اکنون تولید خود را به ۵ میلیون بشکه در روز رسانده است و برایش بازار هم دارد!؟ آن وقت ایران نمی‌تواند برای افزایش تولید نفت خود بازار پیدا کند!؟ باید اراده داشت. برای انجام هر کاری اراده و تدبیر وجود داشته باشد موفقیت حاصل خواهد شد.

طبق گفته وزیر نفت در موضوع افزایش تولید نفت اصل مهم مدیریت و فناوری است نه تامین تجهیزات، تجهیزات قابل تامین است و هم‌اکنون ۹۰ درصد تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت در ایران ساخته می‌شود که با ۲۰ سال گذشته قابل مقایسه نیست. ما در وضعی هستیم که ناچاریم برای تداوم و نگهداشت تولید و افزایش بازیافت گاز اقدام‌هایی انجام دهیم.

کارشناسان چه می گویند؟

مرتضی  بهروزی فر- کارشناس ارشد انرژی در این رابطه گفت: با توجه به حجم ذخایر نفتی  ایران، روی کاغذ این مساله امکان پذیر است اما برای تحقق عملی آن شرط و شروطی وجود دارد، اولین شرط این است که تحریم ها برداشته شود، سپس امکان جذب سرمایه و تکنولوژی در بالاترین سطوح به وجود آید، در این صورت است که می توانیم به این حجم از تولید برسیم.

وی افزود: در غیر این صورت و بدون دستیابی به تکنولوژی روز دنیا عملا تحقق این مساله مشکل است، به عبارت دیگر با توجه به ذخایر موجود این امکان وجود دارد اما شرط رفع تحریم ها و استفاده از تکنولوژی روز دنیا برای افزایش تولید و نگهداشت تولید امری لازم و غیر قابل انکار است.

به گفته این کارشناس ارشد حوزه انرژی در شرایط فعلی که تحریم هستیم این حرف درست نیست اما شاید منظور وزیر نفت این بوده که این مساله به شرطی امکان پذیر است که زیرساخت لازم برای ارتباط آزاد با شرکت های بزرگ دنیا به وجود آید و روابط ایران تنها منحصر به  چین و روسیه نباشد.

بهروزی فر با اشاره به وضعیت فعلی ایران در بازار نفت، اظهار کرد: ایران جایگاه اصلی خود را طی چند سال گذشته از دست داده است، زمانی دومین تولید کننده نفت اوپک بودیم اما الان بعد از عراق، عربستان، عمارات و کویت قرار داریم و برای اینکه به جایگاه قبلی بازگردیم لازم است تا اتفاقاتی رخ دهد.

وی با بیان اینکه ایران باید بتواند اقداماتی انجام دهد تا میزان تولید خود را افزایش دهد و جایگاه قبلی خود را بدست آورد، گفت: قطعا این مساله در کوتاه مدت اتفاق نخواهد افتاد اما اینکه بخواهیم حجم تولید را به میزان قبل از حضور ترامپ برگردانیم در طول ۶ ماه محقق خواهد شد و به راحتی می توانیم به تولید چهار میلیون بشکه در روز برسیم.

بهای معاملات نفت برنت برای تحویل در اوت ۸۳ سنت معادل ۱.۲ درصد افزایش یافت و به ۷۰ دلار و ۱۵ سنت در هر بشکه رسید. بهای معاملات وست تگزاس اینترمدیت آمریکا برای تحویل در ژوییه یک دلار و ۲۹ سنت معادل دو درصد نسبت به قیمت نهایی روز جمعه افزایش یافت و به ۶۷ دلار و ۶۱ سنت در هر بشکه رسید. بازار آمریکا روز دوشنبه به دلیل تعطیلات عمومی در این کشور تعطیل بود.

تحلیلگران موسسه ING Economics در یادداشتی نوشتند: در حالی که نگرانیهایی نسبت به محدودیتهای کرونایی در قسمتهایی از آسیا وجود دارد، به نظر می رسد بازار روی موضوع مثبت تقاضا برای سوخت در آمریکا و نقاطی از اروپا متمرکز شده است. در آمریکا فصل رانندگی تابستانی رسما پس از تعطیلات روز یادبود آغاز شده و ما در حالی وارد این دوره شده ایم که ذخایر بنزین پایینتر رفته و فاصله چندانی با میانگین پنج ساله ندارد.

شرکت گازبادی اعلام کرد تقاضا برای بنزین در آمریکا روز یکشنبه ۹.۶ درصد نسبت به میانگین چهار یکشنبه گذشته افزایش یافت و بالاترین تقاضای یکشنبه از تابستان سال ۲۰۱۹ بود.

با این حال رشد قیمت بنزین محدود شده زیرا انتظار می رود تولید بیشتری وارد بازار شود.

قیمت نفت همچنان از آماری که در چین منتشر شد و نشان داد فعالیت کارخانه ای این کشور در ماه مه سریعترین روند رشد را در سال جاری داشته است، پشتیبانی شد.

منابع آگاه اوپک پلاس اظهار کردند وزیران این گروه در نشست روز سه شنبه احتمالا با ادامه تسهیل تدریجی محدودیت عرضه موافقت می کنند زیرا انتظار دارند احیای تدریجی تقاضا در برابر افزایش تولید ایران موازنه ایجاد کند.

اوپک پلاس در آوریل افزایش تولید به میزان ۲.۱ میلیون بشکه در روز از ماه مه تا ژوییه را تصویب کرد زیرا این گروه انتظار دارد تقاضای جهانی برای نفت با وجود افزایش آمار ابتلا در هند رشد کند.

بر اساس گزارش رویترز، تحلیلگران ING Economics اظهار کردند: بازار می تواند عرضه اضافی را جذب کند و بنابراین ما انتظار داریم این گروه تایید کند که تولیدش را همان طور که برنامه ریزی کرده بود در دو ماه آینده افزایش خواهد داد.