تحلیلگران بر این باورند که ارز ذخیره بریکس برای رقابت با دلار آمریکا و ارز حق برداشت ویژه صندوق بین المللی پول است.

ولادیمیر پوتین در چهاردهمین اجلاس بریکس از ایجاد یک ارز ذخیره بین‌المللی جدید خبر داد؛ ترکیه، مصر و عربستان سعودی در نظر دارند به بریکس بپیوندند.

در طول ماه گذشته، غرب با تورم داغ و افزایش سرسام‌آور قیمت‌های انرژی دست و پنجه نرم کرده است. سیاستمداران در بریتانیا، اروپا و ایالات متحده تلاش کرده‌اند فاجعه اقتصادی را به گردن تعدادی از موارد مانند جنگ اوکراین و روسیه و پاندمی کرونا بیندازند.

داده‌های مربوط به قیمت‌های مصرف‌کننده ماه گذشته در آمریکا و اروپا به بالاترین حد خود رسیده است و بسیاری از تحلیل‌گران می‌گویند کشورهای غربی در رکود اقتصادی هستند یا در شرف تجربه آن هستند. در همین حال، در پایان ماه ژوئن، اعضای کشورهای بریکس در چهاردهمین اجلاس سران بریکس برای گفتگو در مورد امور جهانی گرد هم آمدند.

در جریان اجلاس سران بریکس، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه اعلام کرد که اقتصادهای برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی قصد دارند یک «ارز ذخیره جهانی جدید» منتشر کنند.

پوتین در آن زمان گفت: «موضوع ایجاد ارز ذخیره بین‌المللی بر اساس سبد ارزهای کشورهای ما در حال بررسی است. وی افزود: «ما آماده‌ایم که با همه شرکای منصف کار کنیم.»

علاوه بر این، ترکیه، مصر و عربستان سعودی در حال بررسی پیوستن به گروه بریکس هستند. تحلیلگران معتقدند اقدام بریکس برای ایجاد یک ارز ذخیره تلاشی برای تضعیف دلار آمریکا و SDR های صندوق بین المللی پول است.

آمریکایی‌ها خود را استثنایی می‌دانند

در مجمع اقتصادی بین‌المللی سن پترزبورگ امسال، پوتین با سخنرانی ۷۰ دقیقه‌ای در جمع حاضران سخنرانی کرد و درباره سال‌ها حاکمیت ایالات متحده بر سیستم مالی جهان صحبت کرد. پوتین گفت:”هیچ چیز برای همیشه ماندگار نیست. آمریکایی ها خود را استثنایی می دانند. و اگر آنها فکر می کنند استثنایی هستند، به این معنی است که بقیه افراد درجه دوم هستند.”

روسیه و پوتین می‌گویند که سلطه ایالات متحده در دنیای مالی سال‌هاست که رو به نابودی است. در اکتبر ۲۰۱۸، پوتین در سخنرانی در مجمع والدای گفت تحریم‌های ایالات متحده برای کشورهای خاص (از جمله روسیه) اعتماد به دلار آمریکا را تضعیف می‌کند.

رئیس جمهور روسیه خاطرنشان کرد که اکثر امپراتوری های سقوط کرده همین اشتباه را مرتکب شده اند. رهبر روسیه در آن زمان اعلام کرد:” این یک اشتباه معمول یک امپراتوری است.”

وی افزود: یک امپراتوری همیشه فکر می‌کند که می‌تواند به خود اجازه دهد اشتباهات کوچکی مرتکب شود، هزینه‌های اضافی را متحمل شود، زیرا قدرتش به حدی است که هیچ معنایی ندارند. اما مقدار این هزینه ها، آن اشتباهات به ناچار افزایش می یابد.

پوتین ادامه داد:” و لحظه ای فرا می رسد که نمی تواند آنها را مدیریت کند، نه در حوزه امنیتی و نه در حوزه اقتصادی.”

به گزارش آناتولی، وانگ ونبین، سخنگوی وزارت امور خارجه چین گفت: «ایالات متحده بارها کشتی‌ها و هواپیماها را برای انجام شناسایی نزدیک چین برای مدت طولانی فرستاده است که به طور جدی دفاع و امنیت ملی چین را به خطر انداخته است».

او در پاسخ به سوالی درباره یک هواپیمای شناسایی الکترونیکی RC-۱۳۵V نیروی هوایی ایالات متحده که فعالیت‌های مشکوکی را در سراسر چین انجام می‌دهد، با بیان اینکه چین از آمریکا می‌خواهد که فورا چنین اقدامات خطرناک و تحریک آمیزی را متوقف کند، افزود که پکن به اقدامات لازم برای حفاظت از حاکمیت و منافع امنیتی خود ادامه خواهد داد.

ایالات متحده استدلال می‌کند که فعالیت‌های دریایی را در دریای چین جنوبی و تنگه تایوان تحت فرض “آزادی دریانوردی” انجام می‌دهد. چین تایوان را “استان منفصل” خود می‌داند، در حالی که تایپه از سال ۱۹۴۹ با روابط کامل دیپلماتیک با ۱۴ کشور بر استقلال خود پافشاری کرده است.

وی فنگ، وزیر دفاع چین، هفته گذشته در سخنرانی خود در گفتگوی شانگری-لا در سنگاپور، گفت که “اتحاد مجدد مسالمت آمیز” بین سرزمین اصلی چین و تایوان “بزرگترین آرزوی مردم چین” است. چین مایل است برای آن نهایت تلاش را انجام دهد. اگر کسی جرات کند تایوان را از این کشور جدا کند، چین حتی به هر قیمتی در جنگیدن تردید نخواهد کرد. هیچ کس نباید عزم، اراده و قدرت ارتش چین را دست کم بگیرد.

کالین کلارک  مدیر تحقیقات گروه سوفان و پژوهشگر ارشد مرکز سوفان در دیفنس وان می‌نویسد:بیشتر بحث‌های مربوط به «رقابت قدرت‌های بزرگ» از سه قدرت بزرگ آمریکا، چین و روسیه نام می برند. اما عملکرد رقت انگیز ارتش پوتمکین روسیه در طول تهاجم غیرقانونی این کشور به اوکراین، مسکو را چیزی بیش از یک قدرت درجه دو نشان داد. تنزل یک قدرت بزرگ فراتر از معناشناسی است و حاکی از تسریع رقابت بین دو قدرت باقی‌مانده است.

در حالی که روسیه دارای تسلیحات هسته‌ای، ذخایر عظیم انرژی و کرسی در شورای امنیت سازمان ملل است، تحریم‌های غرب اقتصاد این کشور را خفه می‌کند و اقدامات ولادیمیر پوتین، رهبر روسیه، وضعیت روسیه را به عنوان یک کشور منزوی تثبیت کرده است. انزوایی که روسیه در سیستم مالی بین‌المللی با آن مواجه است، گزینه‌های کمی برای مسکو باقی می‌گذارد و مطمئناً وابستگی آن به چین را عمیق‌تر خواهد کرد. همه اینها احتمالاً روندی را تسریع خواهد کرد که قبلاً در حال انجام بود: این تغییر به سمت جهانی دوقطبی، با رقابت ایالات متحده با چین، که هر یک مدل کاملاً متفاوتی از نظم جهانی را نشان می دهد.

وابستگی روسیه به چین به احتمال زیاد افزایش می یابد و از جهاتی شبیه کره شمالی می شود و مسکو مجبور می شود نقش خود را به عنوان شریک کوچک پکن بپذیرد. سایر کشورهایی که در این مدار قرار دارند عبارتند از ایران، سوریه، ونزوئلا، میانمار و بلاروس – گالری از کشورهایی که به سمت چین کشیده می‌شوند و در برابر غرب به رهبری ایالات متحده متحد می‌شوند. جنگ پوتین، کرملین را در مقوله‌ای جداگانه قرار داده است، دسته‌ای که عمداً غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهد و شواهدی از جنایات جنگی در تمام شهرهای اوکراین در سراسر کشور دارد. ادامه اطلاعات نادرست و دروغ گویی آشکار روسیه در مجامع چندجانبه مانند سازمان ملل متحد، حتی برای مسکو نیز دشوار است.

با وجود تمام ماجراجویی های روسیه در دوران پوتین، که قبلاً شامل تلاش هایی برای گسترش نفوذ در جنوب صحرای آفریقا و خاورمیانه بود، ضعف ارتش این کشور آشکار شده است. با گذشت تقریباً یک ماه از جنگ، مسکو مجبور شده است به سربازان وظیفه، مزدوران گروه واگنر و حتی اعضای شبه نظامی سوری وفادار به بشار اسد تکیه کند. نگرانی فزاینده ای وجود دارد که پوتین شاید به استفاده از سلاح های شیمیایی علیه غیرنظامیان متوسل شود.

در همین حال، این تهاجم، ناتو را دوباره نیرو بخشیده است به نحوی که هیچ رویدادی از حملات ۱۱ سپتامبر چنین نکرده بود. این ائتلاف در سال‌های اخیر تحت فشارهای مختلفی قرار داشته است، از زمزمه‌های دونالد ترامپ درباره متحدان شکست‌خورده گرفته تا دیدگاه امانوئل ماکرون در مورد ساختار دفاعی اروپایی تا تصمیم ترکیه برای خرید موشک‌های روسی. اما اکنون آلمان متعهد شده است که ۱۰۰ میلیارد یورو اضافی برای دفاع هزینه کند. فرانسه و بریتانیا نقش پررنگ تری را بر عهده گرفته اند. و حتی اعضای اقتدارگراتر ائتلاف – مجارستان، ترکیه و لهستان – عمدتا از اوکراین حمایت می کنند.  فنلاند و سوئد بار دیگر در مورد صلاحیت درخواست دعوت برای پیوستن به ناتو بحث می کنند.

اما ادامه پیشرفت اجتناب ناپذیر نیست. هند هنوز به شدت به روسیه برای تسلیحات متکی است و ۶۰ درصد از تجهیزات نظامی خود را از مسکو خریداری می کند. در ژانویه، هند از رای گیری سازمان ملل در مورد تهدید روسیه برای اوکراین خودداری کرد. و گزارش‌های اخیر حاکی از آن است که هند راه‌حلی برای خرید نفت روسیه پیدا می‌کند. بنابراین، اگرچه هند، یکی از سرسخت‌ترین حامیان عدم تعهد در طول جنگ سرد، به پیکربندی‌های جدیدی مانند کواد پیوسته اما مقدر نیست که دهلی نو با اهداف سیاست خارجی غرب، کاملاً گره بخورد حتی در مواردی مانند حمله روسیه به اوکراین که سیا و سفید بخوبی از هم تفکیک شده اند.

ایالات متحده همچنین در حال ارزیابی مجدد برخی از روابط فعلی خود با توجه به تلاش های تهاجمی برای قطع عرضه انرژی روسیه است. مقامات آمریکایی اخیراً به ونزوئلا سفر کردند تا با نیکلاس مادورو، درباره افزایش صادرات نفت برای کاهش فشار بر بازارهای جهانی گفتگو کنند. به همین ترتیب، ظاهراً گفتگوهایی در دولت بایدن در مورد ارتباط با عربستان سعودی، تولیدکننده نفت و متحد دیرینه ایالات متحده وجود داشته که به دلیل نقشی که محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی در دستور قتل جمال خاشقجی ایفا کرد، در این روابط فاصله ای افتاده بود.

در حالی که بسیاری از تشابهات جنگ سرد جدید بین ایالات متحده و چین ممکن است بیش از حد برآورد شده تا حدودی زیاده بکار رفته باشد، از نظر ساختار سیستم بین المللی، اشتراکات آشکاری وجود دارد که نادیده گرفتن آنها غیرممکن است. صف بندی تحت رهبری ایالات متحده در درجه اول دربردارنده دموکراسی ها خواهد بود، اما شامل کشورهای غیردموکراتیک، از جمله متحدان در خاورمیانه و آفریقا نیز می شود. به اصطلاح “کشورهای میانه”، آن دسته از کشورهایی مانند ترکیه و اندونزی که نه قدرت های بزرگ هستند و نه دولت های ضعیف، مورد استقبال و دلجویی واشنگتن و پکن قرار خواهند گرفت. برخی کشورها نیز در بین آتش متقابل چین و آمریکا گرفتار خواهند شد، اما منافع اقتصادی و ترتیبات دیپلماتیک طولانی مدت و همچنین تعهد پکن برای نادیده گرفتن نقض حقوق بشر به نام “حاکمیت ملی”، کشورهایی که در این بین و در حاشیه مانده اند را به سمت قطب چین جذب خواهد کرد.

پوتین با تلاش برای بازآفرینی شکوه اتحاد جماهیر شوروی سابق، سقوط روسیه را تسریع کرد، ضعف های کرملین را تشدید کرد و دولت-ملت ها و شرکت های چند ملیتی را برای به حاشیه راندن مسکو سوق داد. چین تنها راه نجات مشروع روسیه است، نقشی که به نظر می رسد پکن مشتاق ایفای آن است و مشتاق تجارت کمک های اقتصادی و نظامی برای حاکمیت در بلوک اقتدارگرا است. پیامدها برای همسویی مجدد ژئوپلیتیک قابل توجه است.

پوتین جنگ در اوکراین را بخاطر طمع آغاز کرد. پس از چندین حمله قبلی روسیه – در گرجستان در سال ۲۰۰۸، در کریمه در سال ۲۰۱۴، در سوریه در سال ۲۰۱۵ – مسکو نسبتاً سالم از معرکه گریخت. نتیجه این بود که پوتین را جسورتر کرد تا به دنبال فتوحات بیشتر برای بازآفرینی «روسکی میر» یا «دنیای روسیه» در تلاش برای گسترش مناطق نزدیک روسیه در خارج از کشور باشد.

پوتین قمار کرد، ریسک بزرگی را متقبل شد و به نظر می‌رسد مطمئناً می‌بازد. در این روند، پوتین نه تنها نتوانست به هدف خود دست یابد، بلکه در نهایت به نابودی روسیه سرعت بخشید و اطمینان داد که مسکو تحت هژمونی پکن قرار گرفته است و ستون فقرات یک قطب اقتدارگرای رو به رشد در سیستم بین‌الملل را تشکیل می‌دهد. غرب به دنبال این است که بر روی نیروی محرکه و روحیه جنگنده ای که اوکراین و شهروندان شجاع آن از خود برای ارزش های غربی و “تولد جدید آزادی” نشان داده اند، سرمایه گذاری کند.

به گزارش نیویورک تایمز در این مقاله نوشته است: حتی کمترین، یعنی ارسال کمک های بشردوستانه و آتش بسی که آقای شی در دیدار اخیر آنلاین با بایدن سخن گفته است، آن چیزی نبوده است که با پوتین در میان گذاشته باشد، چراکه شی در ابتدای شروع این بحران یک گفتگوی تلفنی با پوتین داشته است، اما زلنسکی، رهبر اوکراین از این کمترین هم محروم بوده است.

 این کشور بارها خواستار صلح شده است، اما برای میانجیگری یا سازماندهی گفت‌وگوها اقدامی نکرده و چنین تلاش‌هایی را به قدرت‌های بسیار کوچک‌تر از جمله فرانسه، ترکیه و اسرائیل واگذار کرده است. هم اکنون چین بین موضع مخالفان تهاجم روسیه و یا حمایت از این قویترین شریک خود ایستاده است و مداخله فعالانه تر را حامل خطرات سیاسی برای خود تلقی کرده است.

دیپلماسی چین در بحران اوکراین به بهترین وجه، دیپلماسی دوگانه است، همان رفتاری که در مناقشه یک دهه پیش بر سر برنامه هسته ای کره شمالی به نمایش گذاشت و در آن از یک سو این کشور را به کنار گذاشتن جاه‌طلبی هسته ای خود دعوت می‌کرد و از سوی دیگر تلاش چندانی برای کارآمد شدن تحریم ها و فشارهای سیاسی اقتصادی بین المللی علیه این کشور انجام نمی داد.

در بحران اوکراین نیز علی رغم ادعاهای انسانی، به نظر این مقاله، چینی ها از محکومیت روسیه خودداری می ورزند، چراکه اساسا شریکی در این سطح و وزن ندارند. علی رغم رأی ممتنع به قطعنامه محکومیت تهاجم روسیه در شورای امنیت که می توانست روابط روسیه و چین را با چالش همراه کند، اما پکن از آن زمان پوشش دیپلماتیک خوبی برای روسیه فراهم ساخته است. سفیر این کشور در واشنگتن در یک موضع گیری بیان می کند که محکومیت دردی را دوا نمی کند، موضعی که چین در دیگر مجامع بین المللی هم‌اکنون دنبال می کند. برای مثال، هفته گذشته قاضی این کشور در دیوان بین المللی دادگستری به همراه قاضی کشور روسیه با حکم توقف عملیات نظامی این دادگاه مخالفت‌ ورزید. قاضی چینی در باب علت مخالفت خود گفته است که یک حکم موقت در مورد ادعای اوکراین درباره نسل کشی آشکار به حل این بحران کمکی نمی کند. همچنین‌ چین با طرح مسئله‌ اوکراین در نشست وزیران خارجه گروه 20 که در اندونزی برگزار می شود، به این دلیل که ترتیبات فوق اقتصادی است نه سیاسی و امنیتی، مخالفت ورزیده است.

در نهایت اینکه چین در جایگاهی از دیپلماسی نیست که قدرت سیاسی و اقتصادی آن را دارد، هرچند ممکن است در آینده با تشدید بحران به سمت نقش فعالانه تر رهنمون شود. حتی در داخل این کشور هم به تدریج صداهای متناقض در این رابطه به گوش می رسد.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی گفت: جمهوری اسلامی ایران در هیچ شرایطی شرکای استراتژیک خود را کنار نمی‌گذارد و روسیه و چین نباید نسبت به این مسئله نگرانی داشته باشند.

رحیمی جهان آبادی با اشاره به مسائل جاری در منطقه و اثرات احتمالی آن بر مذاکرات وین اظهار کرد: روسیه و چین سال‌هاست که روابط حسنه‌ای با ملت ایران داشته‌اند و در اوج تحریم‌های ظالمانه آمریکا این دو کشور همواره در کنار ما بودند و این حقیقت قابل انکار نیست.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران در هیچ شرایطی شرکای استراتژیک خود را کنار نمی‌گذارد و روسیه و چین نباید نسبت به این مسئله نگرانی داشته باشند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی گفت: مسائل روسیه و غرب خصوصاً بعد از حوادث مربوط به اوکراین نباید روی مذاکرات وین اثرگذار باشد و مذاکرات هسته‌ای ایران را پیش شرط مشکلات خود قرار دهند.

رحیمی جهان آبادی تأکید کرد: مبنای مذاکرات جمهوری اسلامی ایران در وین رسیدن به منافع ملی و امنیت پایدار است، لذا وزارت امور خارجه و مجلس شورای اسلامی با هر مسئله‌ای که حقوق ملت ایران را تحت‌الشعاع قرار دهد، حساسیت به خرج می‌دهند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس دلیل برجسته شدن خبر مذکور طی روزهای اخیر را اثر گذاری رابطه استراتژیک بین تهران و پکن دانست.
‌به نظر می‌رسد عده‌ای صرفاً منظورشان از توسعه روابط اقتصادی ایران، ارتباط با برخی از کشورهای غربی است و بس و حال آنکه چین یکی از خریداران اصلی نفت ایران می‌باشد و ایران می‌تواند به جای واردات کالاهای غیرضروری، هم از خدمات فنی و مهندسی این کشور برای توسعه بخش‌های مختلف اقتصادی بهره ببرد و هم اینکه از ظرفیت سرمایه‌گذاری این کشور برای تأمین مالی طرح‌های توسعه‌ای استفاده کند.
‌اداره کل روابط عمومی وزارت نفت در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: طی روزهای اخیر مجدد شایعه تکذیب‌شده‌ای درباره حضور ۵‌هزار نیروی امنیتی چین برای حضور در حاشیه اجرای پروژه‌های نفت و گاز توسط شرکت‌های چینی منتشر شده است. این خبرسازی ناشیانه پیش از این هم توسط تجار حامی دولت قبل مطرح و تکذیب شده‌بود و این بار هم به نقل از منابع رسانه‌ای حوزه نفت و گاز انگلیس، پخش شده است.
‌وزارت نفت ضمن اعلام کذب و جعلی بودن چنین خبری، اعلام می‌کند انتشار اینگونه شایعه‌ها با موفقیت‌های چند ماه اخیر در بسترسازی برای جذب سرمایه‌گذاری و همچنین افزایش چشمگیر صادرات نفت ایران با توافق‌هایی که با مشتریان خارجی نفت ایران حاصل شده، بی‌ارتباط نیست.