به گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت محمد صادق مفتح گفت: ارائه سبد کالا در جبران افزایش قیمت‌ها مستلزم مقدماتی از جمله ایجاد زیرساخت الکترونیکی، مسئله تأمین، راحتی و رفاه دریافت‌کنندگان کالا و همچنین واقعیت‌های شبکه توزیع بود؛ بنابراین به برنامه‌ریزی و دقت مضاعف نیاز داشت و تصمیم گرفته شد که این کار با عجله انجام نشده و در ابتدا به‌صورت نقدی و پس‌ از آن به‌صورت سبد کالایی، انجام شود.

قائم مقام وزیر صمت در امور بازرگانی درباره ابهامات موجود پیرامون کالابرگ و این‌که چرا از همان ابتدا این اقدام انجام نشد، افزود: این تصور که برای کالابرگ یک کار سخت‌افزاری جدید مانند آنچه که در دهه ۶۰ داشتیم، انجام می‌شود؛ اشتباه است و به این شکل نخواهد بود و به‌طور حتم از زیرساخت‌های موجود مانند کارت‌بانکی استفاده خواهد شد.

وی بیان داشت: اما این‌که در قبال افزایش قیمت، سبد کالا بدهیم تا هزینه خانوار کنترل‌شده و مطمئن باشیم مقدار کالری و مواد غذایی لازم به خانواده‌ها می‌رسد، از اول در دستور کار دولت قرار گرفت و برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شد، اما نیاز به مقدماتی داشت.

مفتح بیان داشت: یکی از موضوعات اصلی این بود که در ابتدای طرح که مردم خرید هیجانی در بازار دارند، این موج از سوی فروشگاه‌های زنجیره‌ای و میدان‌های میوه و تره‌بار با افزایش ساعت کار، کنترل شود و پس از بازگشت به شرایط عادی، توزیع در کل شبکه توزیع صورت گیرد، ضمن این‌که اکنون نیز توزیع در کل شبکه اتفاق می‌افتد.

وی بیان داشت: مردم همیشه بخشی از خرید خود را از مغازه‌ها و بخشی را از فروشگاه‌های زنجیره‌ای و … انجام می‌دادند و از این‌ پس نیز همین روال طبیعی ادامه خواهد داشت، تنها بر اساس پیش‌بینی روبه‌رو شدن با موج خرید مردم در ابتدای کار توصیه شد سازمان‌ها و فروشگاه‌هایی که قابل‌برنامه‌ریزی است (سازمان میدان‌ها و فروشگاه‌های زنجیره‌ای) مکلف شوند ساعت‌فروش خود را افزایش دهند تا مطمئن شویم که مردم در کمترین زمان ممکن، کالای خود را خریداری می‌کنند.

قائم‌مقام وزیر صمت در امور بازرگانی در خصوص امکان فروش و یا واگذاری بخشی از این یارانه و یا امکان اختصاص کل مبلغ یارانه به خرید یک کالای اساسی مانند روغن، توضیح داد: به‌طور طبیعی، مانند گذشته این شرایط شکل خواهد گرفت، هرچند که موافق این کار نیستیم، زیرا مقادیر کالایی تعیین‌شده (میزان گوشت و مرغی که بناست در قالب کالابرگ تحویل شود) بر اساس استاندارهای بهداشت و تغذیه است، اما از آنجا که به توافق فرد صاحب کالا و مغازه‌دار برمی‌گردد، ما قرار نیست در این خرده معاملات دخالت کنیم.

حکایت می‌کنند که اصحاب کهف بعد از ۳۰۹ سال که از خواب در غاری بیدار شدند و برای خرید مایحتاج خود به بازار مراجعه کردند، از تفاوت قیمت‌ها در شگفت شدند. حالا حکایت ما شده و افزایش قیمت‌ها که روزانه بالا می‌رود.

نیازی نداریم تا ۳۰۹ سال خواب رفته باشیم و الان از دیدن قیمت‌ها دود از کله‌مان بلند شود، کافی است قیمت‌های الان را با همین چند سال پیش مقایسه کنیم؛ با پولی که سال ۹۴ می‌توانستیم یک عدد بره بخریم، الان به زحمت می‌توانیم یک کیلو گوشت گوسفند بخریم.

اگر سال ۹۱ یک جعبه سیب را صندوق عقب ماشین می‌گذاشتیم، امروز با همان پول فقط یک کیلو سیب دست‌مان می‌دهند.

اگر اهل سفر بودید و سال ۹۱ به تور سه روزه استانبول در هتل سه ستاره رفته باشید اکنون با پول همان تور هنر کنید بتوانید دو کیلو آجیل بخرید و …

شوخی نیست که بخاطر تحریم‌ها در طی دوازده سال گذشته بیش از ٢٠٠ میلیارد دلار درآمد فروش نفت را از دست داده‌ایم، کاهش هزار درصدی ارزش پول ملی را شاهد بوده‌ایم و ۶٠ درصدی درآمد سرانه مردم از بین رفته است.

فردی که به عنوان اپوزیسیون دولت مستقر قبل، در تلویزیون ادعا می‌کرد که در سال بعد اگر دولت بعدی هیچ کاری هم نکند، شاهد کاهش ١۵ درصدی قیمت‌ها هستیم، الان که به وزارت اقتصاد در دولت جدید رسیده، سرگردان از افزایش قیمت‌ها نمی‌داند که جواب سفره‌های خالی مردم را چه دهد!

گویا عرصه اقتصاد و بازار از دست دولت خارج شده و هزاران برنامه اقتصادی زمان انتخابات تنها توهمی بوده که فقط بدرد همان زمان تبلیغات انتخاباتی می‌خورد و اکنون که به میدان عمل رسیده، ناتوان در نگهداشتن قیمت نان و پنیر و سبزی هم هست.

گرچه شاخص‌های اقتصادی نشان از وخیم شدن اوضاع دارند بطوری که نرخ تورم در طی ده سال اخیر بیش از دو برابر شده و به ۴۰ درصد رسیده است و شاخص فلاکت نیز نزدیک به ۵۰ درصد افزایش یافته که بالاترین شاخص فلاکت در طی یازده سال گذشته است، اما مردم خودشان بدون اطلاع از این آمارها نیز با پوست و گوشت دارند خرابتر شدن اوضاع اقتصادی را لمس می‌کنند، بطوری که هر روز که بیرون می‌روند و افزایش قیمت‌ها را می بینند، دهانشان از تعجب باز می‌ماند و بر قسمتی از مایحتاج خود خط می‌کشند تا بتوانند حداقل خریدی کنند و دست خالی به خانه بر نگردند.

البته که وضع قشر کم درآمد وخیم‌تر از بقیه هست و شاید تریبونی ندارند و نماینده‌ای در سطوح بالای تصمیم گیری تا شکایت خود را از این اوضاع به گوش دیگران برسانند.

در این شرایط سخت، مردم انتظار دارند تا مسئولان کشوری رنج و سختی که بر آنها می‌رود را درک کنند و برای رفع این فشارها فکری اساسی کنند و بقول معروف برای منافع مردم هم که شده از شعارهایی که دادند قدری کوتاه بیایند و با احیای برجام زمینه را برای گشایش اقتصادی باز کنند تا مردم نفسی بکشند و بیش از این در تنگنا قرار نگیرند.

مرکز آمار ایران در تازه ترین گزارش خود، تصویر روشن و جدیدتری نسبت به وضعیت قیمت ها و تورم ارائه کرده است. بر این اساس، ملاحظه می شود که نرخ تورم خوراکی ها یعنی (متوسط رشد قیمت خوراکی در یک سال نسبت به سال قبل) با جهش قابل توجهی روبه رو شده و از ۳۹ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۵۱.۵ درصد در سال گذشته رسیده است. با این حال نرخ تورم کالاهای غیر خوراکی روندی معکوس داشته و از ۳۵.۲ درصد در سال ۹۹ به ۳۴.۶ درصد کاهش یافته است. این داده ها نشان می دهد که قیمت کالاهای خوراکی در ماه های مرداد تا مهر سال قبل، با التهاب مواجه شده و به ترتیب تورم های ماهانه ۴.۶، ۵ و ۵ درصدی داشته است.

۳ سونامی گرانی خوراکی ها در ۴ سال

نمودار ارائه شده در گزارش اخیر مرکز آمار نشان می دهد که خوراکی ها در نیمه دوم دهه ۹۰، با سه موج گرانی (از منظر نقطه ای یعنی متوسط قیمت ها در یک ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل) روبه رو شده اند که نسبت به کالاهای غیر خوراکی تفاوت زیادی را نشان می دهد. بر این اساس سه موج تورم (نقطه ای) در خوراکی ها مربوط به بازه های زمانی اواخر سال ۹۷ و اوایل ۹۸، اواخر سال ۹۹ و اواخر تابستان و اوایل پاییز ۱۴۰۰ است. قیمت این کالاها در بازه های زمانی یاد شده نسبت به دوره مشابه سال قبل به ترتیب حدود ۸۵، کمتر از ۷۰ و نیز بیش از ۶۰ درصد افزایش داشته است.

تورم دهک های کم برخوردار زیاد و تورم پردرآمدها کم شد

مرکز آمار در بخش دیگر به مقایسه نرخ تورم دهک ها در دو سال گذشته پرداخته است. این داده ها نشان می دهد در شرایطی که نرخ تورم دهک ها از دهک اول (کم برخوردار) تا دهم (ثروتمند) در سال ۹۹ صعودی بوده، اما این روند در سال ۱۴۰۰ برعکس شده است. به عبارت دیگر سال گذشته برخلاف سال ۹۹، دهک های کم برخوردار تورم به مراتب بیشتری را نسبت به دهک های بیشتر برخوردار در سبد هزینه ای خود مشاهده کرده اند. یک علت اصلی این موضوع به جهش تورم خوراکی ها در سال قبل و در عین حال سهم بالای این کالاها در سبد هزینه دهک های کم درآمد بر می گردد.

تصویری از گرانی خوراکی ها

مرکز آمار در بخش دیگر گزارش خود که به نظر می رسد برای نخستین بار منتشر می شود، نرخ تورم سالانه اقلام خوراکی منتخب را با توجه به متوسط قیمت سالانه این کالاها در دو سال گذشته محاسبه کرده است. این داده ها نشان می دهد که به عنوان مثال سیب زمینی بیش از ۷۰ درصد، برنج ایرانی درجه یک بیش از ۶۰ درصد، روغن مایع و مرغ بیش از ۵۰ درصد، تخم مرغ در حدود ۵۰ درصد، برنج خارجی بیش از ۴۰ درصد و گوشت گوسفند حدود ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۰ نسبت به سال ۹۹ گران تر شده اند.

با وجود پیش بینی کارشناسان برای تورم ۲۹ تا ۳۰ درصدی در سال ۱۴۰۰ اما تورم به صورت افسارگسیخته‌ای در سال جاری رشد پیدا کرد و در بهمن ماه ۱۴۰۰ به ۴۱.۴ درصد رسید.

سفره مردم امسال با افزایش افسارگسیخته نرخ تورم بیش از پیش آب رفت و کالاهای اساسی رشد فزاینده قیمت را از ابتدای سال ۱۴۰۰ تا به اکنون تجربه کردند.

یکی از کالاهای اساسی که از ابتدای امسال تهیه و توزیع آن با مشکلات عدیده‌ای مواجه شده است؛ تخم مرغ است که طبق گزارش های منتشر شده در حال حاضر قیمت هر شانه از آن به ۷۰ هزار تومان رسیده است.

از طرفی محصولات پروتئینی نیز با افزایش قیمت خیره کننده‌ای در سال ۱۴۰۰ مواجه شده‌اند؛ هر کیلوگرم مرغ گرم در بازار در ابتدای سال جاری ۲۲ هزار و ۵۰۰ تومان قیمت خورده بود و امروز این محصول در بازار به قیمت کیلویی ۳۵ هزار تومان خرید و فروش می شود.

قیمت گوشت هم در بازار نسبت به آخرین گزارشی که خبرگزاری فارس در ۱۱ اسفند منتشر کرد، افزایش یافته است. ‌گوشت گوسفندی نسبت به ۱۱ اسفند امسال، کیلویی حدود ۲۰ هزار تومان و گوشت گوساله کیلویی ۵ هزار تومان ‌رشد قیمت داشت.

در منطقه ۱۹ تهران قیمت هر کیلو ران گوساله ۲۱۵۰۰۰ تومان فروخته می شود. ران گوساله هم کیلویی ۱۷۰ هزار تومان است که نسبت به ۲۰ روز پیش افزایش‌هایی به ترتیب ۲۰ و ۵ هزار تومانی دارند.

افزایش نرخ تورم به طور گسترده ای بر رشد قیمت سایر کالاهای اساسی مانند روغن و برنج نیز تاثیر گذاشته است به طوری که قیمت قوت غالب ایرانیان را به کیلویی ۹۵ هزار تومان رسانده است.

تقاضا برای نسیه بالا رفت

با افزایش افسارگسیخته قیمت کالاهای اساسی، به گفته فروشندگان این کالاها، تقاضا از سوی مردم برای تهیه کالاهای اساسی به صورت نسیه افزایش قابل توجه‌ای داشته است و در اکثر موارد مصرف‌کنندگان برای تهیه روزمره‌ترین کالاها مانند تخم مرغ و روغن نیز درخواست نسیه می‌کنند.

از طرفی عده‌ای از فروشندگان بر این باورند که مردم خرید به صورت نسیه را دوست دارند و حتی اگر درآمد کافی نیز داشته باشند ترجیح می دهند به صورت نسیه خرید کنند.

سبک خرید مردم تغییر کرده‌است

در این میان آنچه برای فروشندگان کالاهای اساسی مشهود بوده است تغییر سبک خرید مردم بوده است؛ به گفته فروشندگان خرید مردم به شکل روزانه تغییر کرده است و اکثر مصرف‌کنندگان به خرید روزانه اکتفا می کنند.

در این بین مشاهدات فروشندگان نیز حاکی از آن است که حجم خرید نوروزی مصرف‌کنندگان نسب به نوروز سال گذشته کاهش چشمگیری داشته است.

بازگشایی مدارس ناجی فروشندگان خواهد شد؟

از طرفی با بسته شدن مدارس و غیرحضوری شدن آنها در سال‌های پاندمی کرونا ضربه سنگین دیگری به فروشگاه های مواد غذایی وارد شد؛ به گفته فروشندگان فروش خوراکی در این سال ها نزدیک به ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده است و در برخی از مناسبت‌ها مانند دربی فروش مواد خوراکی و تنقلات بالا خواهد بود.

به گفته فروشندگان تنها محصولی که در سال‌های اخیر فروش آن نه تنها کاهش پیدا نکرده است بلکه افزایش نیز داشته است محصولات دخانی و به خصوص سیگار بوده است.

محمدحسین فرهنگی درباره سازوکار حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی،گفت: اگر حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی جایگزین مناسبی داشته باشد، ایرادی ندارد.

وی بیان کرد: بنده معتقدم که دولت به جای حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی باید به مردم کالا با قیمت مناسب دهد.

نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: دولت باید سازوکاری را فراهم کند که کالاهای اساسی با قیمت مناسب در اختیار مردم قرار گیرد. پول دادن به مردم و افزایش رقم یارانه‌ها، حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی را جبران نمی‌کند چرا که رشد تورم بیشتر از این پول و ارقامی است که در قالب یارانه به مردم داده می‌شود.

فرهنگی تاکید کرد: در صورتی که دولت کالای سهمیه‌ای در نظر گیرد و به مردم دهد، حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی اقدام خوبی است اما اگر دولت چنین برنامه‌ای را در دستور کار نداشته باشد، نباید ارز ترجیحی حذف شود.

وی در تشریح نحوه تخصیص کالای سهمیه‌ای به مردم، اظهار داشت: در حال حاضر کارت‌های الکترونیک وجود دارد و می‌توان از این طریق کالاهای سهمیه‌ای را تعیین و در این کارت‌ها تعریف کرد تا مردم بتوانند به کالاهای اساسی دسترسی داشته باشند.

عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی درباره معایب ارز ۴۲۰۰ تومانی، گفت: یکی از معایب اصلی ارز ۴۲۰۰ تومانی آن بود که این ارز به جیب دلالان می‌رفت اما یکی از محاسن ارز ترجیحی آن است که قیمت کالاها به ویژه کالاهای اساسی را در حد قابل قبولی نگه می‌دارد و باعث می‌شود مردم به کالاهای اساسی با قیمت مناسبی دسترسی داشته باشند.

فرهنگی تأکید کرد: راه‌حل جایگزین حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی آن است که دولت به مردم کالا برساند و اگر کالاها را در قالب سهمیه به مردم ارائه دهد، حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی ایرادی ندارد.

وی گفت: به هیچ وجه نباید ارز ۴۲۰۰ تومانی برای دارو حذف شود، اما حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای نهاده‌های دامی، کشاورزی و اقلام ضروری با در نظر گرفتن راهکار جایگزین، قابل حل است.

رئیس هیات مدیره اتحادیه مرغ تخم‌گذار استان تهران با اشاره به خبرهای ضدونقیض درباره حذف ارز ترجیحی نهاده‌های دامی، افزایش چشمگیر قیمت تخم‌مرغ طی چند روزه گذشته را ناشی از این اوضاع خوانده و در عین حال تاکید کرده که درصورت تایید این خبر، حتی باید منتظر افزایش قیمت تخم‌مرغ تا 6 برابر قیمت کنونی باشیم.

به‌منظور پیگیری خبر حذف ارز ترجیحی نهاده‌های دامی و بررسی صحت و سقم این خبر با حدود 30 نفر از نمایندگان عضو 3 کمیسیون تخصصی مرتبط با این بحث تماس گرفت که تنها 5 نفر به این تماس‌ها پاسخ گفتند و عجیب آن‌که بجز یک نفر، همگی نه‌تنها نسبت‌به درستی یا نادرستی حذف ارز ترجیحی نهاده‌های دامی ابراز بی‌اطلاعی کردند، بلکه حتی از افزایش قیمت تخم‌مرغ نیز بی‌خبر بودند.

آن‌هم در حالی که این حدود 30 نماینده، ازجمله اعضای 3 کمیسیون «اقتصادی»، «برنامه و بودجه و محاسبات» و «کشاورزی، آب و منابع طبیعی» بوده و نسبت‌به موضوع موردبحث مسئولیت دارند. خبرنگار «عصر ما» البته پس از ناامیدی از اعضای این 3 کمیسیون تخصصی، با برخی از دیگر نمایندگان ازجمله اعضای کمیسیون‌های اجتماعی و شوراها و امور داخلی کشور نیز تماس‌هایی داشت که البته به نتیجه مشابه رسید.

محمدمهدی مفتح سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه که از ابتدای دوره چهارم مجلس تاکنون، بجز دوره ششم همواره در پارلمان حاضر بوده و در این حدود 26 سال، به‌دفعات در کمیسیون‌های تلفیق بودجه‌های سالانه عضویت داشته و چندسالی را نیز در قامت یکی از اعضای هیات رئیسه این کمیسیون‌های تلفیق ایفای نقش کرده، در پاسخ به پرسش خبرنگار ما گفت: «از آن‌جا که اطلاعی درباره این مسئله ندارم، نمی‌توانم حرفی بزنم.» سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه مجلس همچنین در پاسخ به این‌که آیا اساساً در لایحه بودجه سال 1401 به این مسئله اشاره شده یا نه، بار دیگر ابراز بی‌اطلاعی کرد و گفت که نه قادر به تایید خبر است، نه می‌تواند آن را رد کند. مفتح درنهایت با تاکید بر لزوم حضور در نشست علنی و ورود به صحن، به این گفت‌وگو پایان داد.

اما واکنش رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس از جهاتی عجیب‌تر بود. محمدجوادعسگری که ابتدا همچون سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه در این رابطه ابراز بی‌اطلاعی کرد، در ادامه و پس از آن‌که خبرنگار ما از او خواست در حد تایید یا تکذیب این‌که اساساً در متن لایحه بودجه سال آینده به موضوع حذف ارز ترجیحی نهاده‌های دامی اشاره شده یا خیر، توضیح دهد، چندبار تاکید کرد: «یک ساعت دیگر تماس بگیرید!» حال آن‌که تماس‌های مکرر خبرنگار ما در موعد مقرر به در بسته خورد و بی‌نتیجه ماند!

در این میان اما شاید پاسخی که یکی از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه دریافت کردیم، از این هم عجیب‌تر بود. مهرداد گودرزوند چگنی که برخلاف اغلب همکارانش به تماس خبرنگار ما پاسخ داد، وقتی پرسش طرح شد و درجریان موضوع قرار گرفت، ناگهان اعلام کرد که به‌دلیل اختلال در تماس تلفنی، متوجه موضوع سوال نشده و عجیب آن‌که درحالی این تماس تلفنی آن‌طور که در فایل صوتی آن نیز پیداست، بدون مشکل برای ما ادامه داشت، این نماینده مجلس تاکید کرد که صدای خبرنگار «عصر ما» را نمی‌شنود و گفت: «نمی‎فهمم درباره چه چیزی صحبت می‌کنید!»

وقتی از پیگیری این موضوع ازطریق اعضای 3 کمیسیون اقتصادی، برنامه و بودجه و کشاورزی ناامید شدیم، سراغ اعضای دیگر کمیسیون‌ها رفتیم و درحالی که تماس با رئیس، سخنگو و چند عادی کمیسیون اجتماعی نیز به نتیجه‌ای نرسید، سیدحمیدرضا کاظمی، عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور نیز در پاسخ به «عصرما»، پس از ابراز بی‌اطلاعی از افزایش قیمت تخم‌مرغ که نگرانی از افزایش آن تا 6 برابر کنونی مطرح شده، گفت: «مگر تخم‌مرغ چند تومان بوده که حالا قرار است 6 برابر شود؟!» این نماینده مجلس که البته به‌لحاظ کارشناسی، متخصص حوزه اقتصاد نیست و شاید بی‌اطلاعی‌اش کمتر از اعضای 3 کمیسیون یادشده عجیب باشد، همچنین گفت: «کشور مسائل مهمتری از قیمت تخم‌مرغ دارد!» هرچند وقتی با این واکنش خبرنگار «عصر ما» مواجه شد که «اما افزایش قیمت تخم‌مرغ برای مردم از مهمترین مسائل است»، صحبت را ادامه نداد تا ما با «خوش‌بینی» بگویم که تماس تلفنی به‌طور اتفاقی قطع شد!