به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، او افزود: ویروس دلتا در اکثر استان‌ها ظاهر شده است و شرایط ناگواری را سپری می‌کنیم. فراموش نکنید قطعا ویروس کرونا در مکان‌های باز هم حضور دارد و می‌تواند چندین نفر را درگیر کند.

دکتر مردانی ادامه داد: حدود ۷۰ الی ۸۰ درصد واکسن‌ها روی ویروس کرونا تاثیر دارند. البته باید اثرات ویروس دلتا را به خوبی بررسی کرد زیرا هنوز به طور قطع نمی‌توان گفت که واکسن‌ها می‌توانند تاثیر داشته باشند یا خیر.

به گزارش روزنامه ایران، پرستار بیمارستان رسول اکرم(ص) دل پری دارد. با دست ساعت راهرو را نشان می‌دهد و می‌گوید: «هنوز ساعت 12 است اما از صبح تا الان برای 60 نفر رمدسیویر تزریق کرده‌ام. یک لحظه هم استراحت نداشتم. باید 60 تا رگ بگیری و سرم بزنی. مگه یک آدم چقدر کشش دارد؟»

پیک پنجم کرونا زودتر از آن چیزی که فکرش را می‌کردیم کشور را فرا گرفت. این روزها تخت خالی و دارو کیمیا شده و آمبولانس‌ها آژیرکشان در خیابان‌های شهر به‌دنبال پیدا کردن تخت خالی برای بیمار بد حال هستند. صدای شیون و زاری زن جوانی در حیاط بیمارستان رسول اکرم(ص) توجه همه را جلب می‌کند. چند نفر سعی می‌کنند او را آرام کنند. نگهبان بیمارستان به آنها اشاره می‌کند و می‌گوید: «همه اینها کرونا گرفته بودند و چند روزی بود اینجا بستری بودند. اما وضعیت مادر خانواده وخیم شد و امروز فوت کرد. وضعیت این روزهای بیمارستان شباهت زیادی به قیامت دارد. این مدت آن قدر تصویر ناراحت کننده دیده‌ایم که برای من عادی شده. همین خانواده را می‌بینی؟ چند روز قبل یکی از بستگان‌شان تعریف می‌کرد 25 نفر بدون توجه به هشدارهای کرونایی برای تفریح به ویلای آنها در دماوند رفته بودند. بعد از دو روز یکی یکی علائم پیدا می‌کنند و اینجا می‌آیند. 4 نفرشان بستری می‌شوند و بقیه هم هر روز برای تزریق رمدسیویر اینجا می‌آیند.

شنیدم دو نفرشان چند روز بعد با وجود اینکه علائم داشتند به عروسی یکی از بستگان‌شان می‌روند. تصور می‌کنند اگر ماسک بزنند کسی مبتلا نمی‌شود. اگر اسم این جنایت نیست پس چیست؟ حالا نشسته‌اند دور هم اشک می‌ریزند.»

با راهنمایی نگهبان به درمانگاه بیماران سرپایی می‌روم. صف طولانی مقابل درمانگاه خیلی از رهگذران را به اشتباه می‌اندازد. یکی از راننده‌ها شیشه را پایین می‌دهد و می‌پرسد صف واکسنه؟ مرد جوانی که نای ایستادن ندارد سرش را به نشانه نه بالا می‌برد و می‌گوید: «اینجا صف مرگ و زندگی است.» می‌گوید از صبح تو صف تزریق رمدسیویر هستیم و خدا کند به ما که رسید تمام نشود.

برگه سفیدی در ورودی درمانگاه روی دیوار نصب شده که بیماران برای نوبت ویزیت باید اسم‌شان را در آن بنویسند. منشی درمانگاه هرچند دقیقه یک بار بیرون می‌آید و تعدادی اسم می‌خواند. همه سعی می‌کنند از هم فاصله بگیرند اما شدنی نیست. صدای سرفه فضای درمانگاه را پر کرده است. بیماران بعد از ویزیت برای تزریق رمدسیویر به انتهای صف درمانگاه کناری می‌روند. یکی از پزشکان درمانگاه از اتاق بیرون می‌آید و دنبال یکی از بیماران می‌دود: «ببخشید داروی شما را اشتباه نوشتم. 48 ساعت است کشیک هستم و چشمانم یک لحظه از شدت خستگی بسته شدند و داروی شما را اشتباه نوشتم.» چند نفری که صدای دکتر را می‌شنوند به او خسته نباشید می‌گویند: «باور کنید وضعیت خیلی خطرناک شده. هر روز تعداد بیماران زیادتر می‌شود و ما سعی می‌کنیم تا جایی که امکان دارد بستری نکنیم. بیمارستان دیگر جا ندارد و اگر کسی بدحال نباشد فقط 6 دوز تزریق رمدسیویر تجویز می‌کنیم.»

صف تزریق رمدسیویر هر لحظه طولانی‌تر می‌شود. بعد از ثبت‌نام و نشان دادن نسخه پزشک باید چند ساعتی در محوطه بمانی تا نوبت به تو برسد. این را پرستار درمانگاه می‌گوید و تأکید می‌کند اگر کسی سابقه بیماری کبدی یا دیابت دارد قبل از تزریق اطلاع بدهد. جلوی ورودی درمانگاه دو زن میانسال بساط ناهار پهن کرده‌اند و هرچند دقیقه به اطرافیان هم تعارف می‌زنند. یکی از آنها می‌گوید دیابت داریم، باید سر وقت غذا بخوریم. در این دنیا من و خواهرم فقط همدیگر را داریم. ازدواج نکرده‌ایم و سال‌هاست باهم زندگی می‌کنیم. با وجود اینکه خیلی مراقبت می‌کردیم اما مبتلا شدیم و با تشخیص پزشک باید رمدسیویر تزریق کنیم. از صبح آمده‌ایم اینجا و هنوز نوبت ما نشده.

محوطه بیمارستان مسیح دانشوری شباهت زیادی به میدان جنگ دارد. تعداد زیادی بیمار در حیاط بیمارستان روی تخت ماسک اکسیژن به‌صورت دارند. در اورژانس بیماران کرونایی تخت خالی پیدا نمی‌شود و همراهان بیمار با نگرانی هر چند دقیقه یک بار از مسئول بخش می‌پرسند کی می‌توانند بیمارشان را ببرند داخل؟ کپسول‌های بزرگ اکسیژن را مقابل اورژانس در یک خط کنار هم چیده‌اند. یکی از همراهان با خوشحالی بیمارش را بلند می‌کند و می‌گوید بالاخره یکی از تخت‌های اورژانس خالی شد. زودتر برویم تا پر نشده.

«همه بخش‌های بیمارستان‌ها سانتر کرونا شده‌اند. به‌دلیل تعداد بالای کودکان مبتلا به کرونا یکی از بخش‌های اصلی بیمارستان به کودکان کرونایی اختصاص پیدا می‌کند.» این را سوپروایزر بیمارستان مسیح دانشوری می‌گوید: «از هفته قبل تا امروز 22 نفر از پرسنل بیمارستان دوباره به کرونا مبتلا شده‌اند و الان هم در مرخصی استعلاجی هستند. وقتی یک نفر مبتلا می‌شود کار بقیه چند برابر می‌شود.»

مژگان سمیعی‌نژاد وضعیت این روزهای بیمارستان را شبیه پیک اول کرونا می داند و می‌گوید: «پیک‌های قبلی 2 یا 3 هفته طول می‌کشید و روند ابتلا نزولی می‌شد ولی این بار انگار خبری از نزولی شدن نیست و همچنان در مسیر صعودی هستیم. مثل روزهای اول شیوع کرونا تعداد بیماران هر روز بیشتر می‌شود. با بیماران زیادی مواجه هستیم که دنبال تخت خالی ، دارو و سرم هستند. متأسفانه این مشکلات باعث شده همراهان بیمار برخورد نامناسبی با کادر درمان داشته باشند. از ابتدای پیک پنجم 22 نفر از بچه‌های کادر درمان با وجود اینکه واکسینه شده‌اند اما بازهم مبتلا شدند و الان در مرخصی هستند. الان با کمبود نیرو مواجه هستیم.

بعد از پیک چهارم تعدادی از بخش‌های ما به حالت عادی خودشان برگشته بودند اما در پیک پنجم دوباره همه سانتر کرونا شدند. حیاط بیمارستان را هم که می‌بینید. تخت و اکسیژن و سایه‌بان گذاشتیم تا بیماران سرپایی که نیاز به اکسیژن دارند بتوانند اکسیژن بگیرند. با این روندی که می‌بینیم بعید است تا دو هفته آینده هم شاهد نزولی شدن تعداد بستری‌ها باشیم. در این پیک تعداد کودکان مبتلا به کرونا هم زیاد است و مجبور شدیم یکی از بخش‌ها را به اطفال مبتلا به کرونا اختصاص بدهیم. سن مبتلایان پایین آمده و افراد خانوادگی درگیر بیماری می‌شوند. هفته گذشته 13 نفر از اعضای یک خانواده که در میهمانی مبتلا شده بودند اینجا آمدند. سه نفر بستری شدند و بقیه هم دارند سرپایی درمان می‌شوند. ای کاش مردم به ما رحم کنند. همکاران من با همه وجود کار می‌کنند و بسیاری از آنها در معرض ابتلای دوباره به کرونا هستند.»

علامت‌های روی دیوار مرا به ‌آی‌سی‌یو بیماران کرونایی می‌برد. جایی که زندگی به یک مو بند است. پشت در ورودی چند نفر روی صندلی نشسته و به در خیره شده‌اند. یک نفر مشغول خواندن کتاب دعا است. کمی آن طرف‌تر مرد میانسالی با تلفن صحبت می‌کند و سعی دارد به‌کسی که پشت خط است آرامش بدهد: «پرستارها گفتند اکسیژن خونش امروز آمده روی 85. اگر این‌طوری ادامه پیدا کند فردا منتقل می‌شود بخش، نگران نباش.»

متین محمدی پرستار آی‌سی‌یو را در مسیر نمازخانه پیدا می‌کنم. می‌گوید وضعیت آی‌سی‌یو نسبت به پیک‌های قبلی فرقی نکرده چون هیچ وقت اینجا تخت خالی نمی‌ماند: «تفاوت پیک پنجم با بقیه پیک‌ها در سن بیماران بستری در آی‌سی‌یو است. الان بیماران با شرایط بدتری، بستری می‌شوند، بین آنها هم بیمار 30 یا 40 ساله زیاد داریم. خیلی‌ها تصور می‌کنند وقتی واکسن می‌زنند ایمنی کامل پیدا می‌کنند و ماسک را برمی‌دارند اما اینجا بیمارانی داریم که بعد از واکسینه شدن به خاطر رعایت نکردن پروتکل‌های بهداشتی دوباره مبتلا شده‌اند. وقتی با بیماران صحبت می‌کنم خیلی از آنها در دورهمی‌های خانوادگی یا جشن و مراسم عزا شرکت کرده‌اند و بعد از چند روز علائم پیدا کرده‌اند. خستگی کادر درمان به کنار ولی وقتی تعداد بیماران زیاد می‌شود پرسنل و کادر درمان هم بیشتر از قبل نگران می‌شوند بخصوص کسانی که بچه کوچک دارند. در بخش ما سه نفر از پرسنل دوباره مبتلا و قرنطینه شدند. وحشتناک است …»

به گزارش همشهری آنلاین، در ایالات متحده، مقاماتِ جاهایی از جمله لس‌آنجلس کانتی توصیه کرده‌اند که حتی افراد واکسینه‌شده هم در فضاهای داخلی هنوز از ماسک استفاده کنند. سازمان بهداشت جهانی هم از همگان خواست که ماسک بزنند، هرچند دستورالعمل‌های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده (CDC)، مبنی بر این که افراد واکسینه‌شده می‌توانند در اکثر مواقع بدون ماسک باشند، هنوز برقرار است.

طبق آخرین مطالعات، بزرگ‌ترین تهدیدی که دلتا ایجاد می‌کند برای افراد واکسینه‌نشده است. در ایالات متحده، حدود 26.1 درصد از موارد ابتلا در سراسر کشور ناشی از گونه‌ی دلتاست. شیوع آن هر دو هفته یک‌بار دو برابر می‌شود. محدود کردن مطالعه به مناطق شامل ایالت‌های با نرخ واکسیناسیون پایین (مانند میسوری و وایومینگ) نشان می‌دهد که همین حالا هم در بعضی از این مناطق، علت بیشترِ موارد ابتلا گونه دلتا بوده است. در 1 ژوئیه دولت بایدن اعلام کرد که تیم‌هایی از متخصصان مجهز به وسایل تست‌گیری و درمانی، برای مهار شیوع گونه دلتا به کانون‌های بحران در ایالات متحده اعزام می‌شوند.

نگرانی در سطح جهانی حتی بیشتر است. فقط 23.4 درصد از مردم جهان حداقل یک دُز از واکسن کوویدـ‌19 را دریافت کرده‌اند که بیشترشان هم از ساکنان کشورهای ثروتمندند. کمتر از 1 درصد مردمِ کشورهای کم‌درآمد واکسینه شده‌اند.

از آنجا که در بحبوحه‌ این پاندمی گونه‌ دلتا در حال تسخیر صحنه است، در اینجا به نکاتی خواهیم پرداخت که محققان تا به حال درباره این گونه به آن پی برده ­اند.

 دلتا به‌سادگی گسترش می‌یابد

راویندرا گوپتا، ویروس‌شناس مؤسسه‌ ایمنی‌شناسی درمانی و بیماری‌های عفونی کمبریج در انگلستان می‌گوید ویروس کرونا، عامل بیماری کوویدـ‌19، هنوز هم در همه جا حضور دارد و حی ‌وحاضر است، چون این ویروس می‌تواند به خوبی سازگار شود و در بین انسان‌ها گسترش یابد. در حالی که گونه‌ آلفا تقریباً 50 درصد مسری‌تر از انواعِ قبلی ویروس است، به نظر می‌رسد که دلتا از این معیار هم فراتر رفته است (SN: 19/4/21). داده‌های Public Health England، یکی از سازمان‌های بهداشتی دولتی بریتانیا، حاکی از آن است که گونه دلتا 60 درصد بیشتر از آلفا مسری‌ است.

راوینا کولار، متخصص اپیدمیولوژی در UCLA و سخنگوی انجمن بیماری‌های عفونی آمریکا، می‌گوید: «این بسیار نگران‌کننده است». به گفته‌ کولار احتمال بیشتری هست که افراد بدون این که بدانند به گونه‌ دلتا آلوده شده‌اند، ویروس را به اشخاص دیگری، شاید به هفت تا هشت نفر، منتقل کنند: «اگر کسی میزبان گونه‌ دلتا باشد، می‌توانید به‌سرعت شاهد شیوع آن باشید»، مگر این که فرد مبتلا خود را از دیگران جدا نگه دارد.

گونه دلتا می‌تواند از چنگ بخشی از سیستم ایمنی بدن فرار کند

تنها نگرانیِ ناشی از دلتا امکانِ بیشترِ انتقال آن به سایر افراد نیست. به گفته‌ گوپتا با دلتا حالا «ویروسی داریم که تمام مزایای گونه‌ آلفا در زمینه‌ی‌ انتقال را دارد». اما دلتا می‌تواند از چنگ برخی قسمت‌های سیستم ایمنی بدن هم فرار کند؛ این موجب برتری مضاعفِ دلتا بر آلفا است. گوپتا می‌گوید: «از نظر ما این امر توضیح می‌دهد که چرا این گونه در همه جا مشکل ایجاد می‌کند». به عنوان مثال طبق گزارشی که از مطالعه‌ مقدماتیِ گوپتا و همکارانش در 22 ژوئن در Research Square منتشر شد، آنتی‌بادی‌های افراد بهبودیافته و واکسینه‌شده، در قیاس با آلفا یا گونه‌ اصلی ویروس از ووهان چین، در بازداشتن دلتا از آلوده‌کردن سلول‌ها قدرت کمتری دارند. هنگامی که این تیم از پژوهشگران مشغول تحلیل خوشه‌ای از مبتلایان به کوویدـ‌19 بودند (کارکنان مراقبت‌های بهداشتیِ بیمارستانی در هند که قبلاً در ماه آوریل به آن‌ها آسترازنکا تزریق شده بود)، دریافتند که بیشترشان به دلتا مبتلا شده‌اند. همین امر در دو مرکز بهداشتی-درمانی دیگر در دهلی هم رخ داده بود: نشانه‌ای از آن که دلتا احتمالاً بیش از گونه‌هایی نظیر آلفا، برخی از واکسینه‌شده‌ها را مبتلا می‌کندـــــ پدیده‌ موسوم به پیشروی عفونت (breakthrough infection) (SN: 5/4/21).

روی‌هم‌رفته به نظرمی‌رسد واکسن‌ها هنوز کارشان را انجام می‌دهند

حتی با وجود خطر پیشروی عفونت، هنوز هم واکسیناسیون از افراد در برابر بدترین حالت کوویدـ‌19 محافظت می‌کند. به عنوان مثال، مطالعه‌ای مقدماتی نشان می‌دهد که واکسن کوویدـ‌19 در برابر دلتا، در مقایسه با برخی از گونه‌های دیگر، اثربخشی کمتری نشان داده است. ولی تأثیر تزریق دو دُز واکسن بهتر از یک دُز تزریق است. طبق گزارشی از محققان که در 24 مه در medRxiv.org منتشر شد، تزریق یک دُز از واکسن‌های فایزر یا آسترازنکا تقریباً 33 درصد در پیشگیری از بیماریِ همراه با علائمِ ناشی از گونه‌ی دلتا مؤثر است. این را با 55 درصد اثربخشیِ این واکسن‌ها در برابر گونه‌ی آلفا مقایسه کنید. با این حال، با تزریق دُز دوم واکسن فایزر اثربخشی آن در برابر دلتا به 88 درصد افزایش می‌یابد، در حالی که اثربخشیِ آن در برابر آلفا 93.4 درصد بوده است. با تزریق دُز دومِ آسترازنکا اثربخشیِ آن [در برابر گونه‌ی دلتا] به حدود 60 درصد می‌رسد، در حالی که تأثیر آن در برابر آلفا 66 درصد بوده است.

21 ژوئن گروه دیگری از محققان که مطالعه‌ی مقدماتی جداگانه‌ی در Public Health England انجام داده بودند، گزارش کردند که واکسن‌ها در پیشگیری از بستری‌شدنِ افراد عملکرد مؤثرتری دارند. در موارد ابتلای ناشی از گونه‌ی دلتا، تزریق یک دُز از واکسن کرونای فایزر 94 درصد در بستری‌نشدنِ افراد موثر بوده و تزریق یک دُز از واکسن آسترازنکا در این زمینه71 درصد اثربخشی داشته است. تزریق دُز دوم این اعداد را به ترتیب تا 96 و 92 درصد افزایش داده است.

تا به حال، در جاهایی با میزان واکسیناسیون بالا مانند بریتانیا و اسرائیل، افزایش موارد ابتلا به کوویدـ‌19 هنوز به افزایش چشمگیر در موارد بستری‌شدن یا مرگ‌ومیر منجر نشده است. اما موارد بستری‌شدن و مرگ‌ومیرها معمولاً دو هفته بعد از افزایش موارد ابتلا رخ می‌دهد، بنابراین زمان نشان خواهد که گونه دلتا علی­رغم واکسیناسیون گسترده، این شاخص­ها را بالا خواهد برد یا نه. علاوه بر این، به گفته‌ کولار هنوز اطلاعات زیادی درباره‌ی دلتا و اثربخشی واکسن‌هایی مانند واکسن کرونای جانسون‌ـ‌اندـ‌جانسون وجود ندارد و همین موجب می‌شود که بسیاری از افراد هنوز منتظر بمانند. یک نشانه‌ی امیدوارکننده مطالعه‌ای مقدماتی‌ است که در 1 ژوئیه در وب‌سایت medRxiv.org منتشر شده و نشان می‌دهد که آنتی‌بادی‌های ایجادشده توسط واکسن جانسون‌ـ‌اندـ‌جانسون  قادر به شناسایی این گونه است؛ بنابراین تزریق آن باید هنوز هم مؤثر باشد.

ولی نکته‌ی اصلی این است که هر چه تعداد افراد واکسینه‌شده بیشتر شود، احتمال این که دلتا بتواند باعث ایجاد مشکل در آن جامعه بشود کمتر خواهدبود.

واکسن‌ها از همه‌ افراد به طور یکسان محافظت نمی‌کنند

خبر خوب این است که افراد جوان و نسبتاً سالمی که واکسینه شده‌اند احتمالاً مشکلی نخواهند داشت. به گفته‌ی گوپتا «ما شاهد بستری‌شدن و مرگ‌ومیرِ افراد واکسینه‌شده‌ی سالخورده‌تری هستیم که بیماری‌های زمینه‌ای دارند». همه‌ی افراد سطح محافظت یکسانی را از واکسن‌ها به دست نمی­آورند. علاوه بر این، کودکانِ کمتر از 12 سال واجد شرایط دریافت واکسن نیستند.

کولار  با یادآوری این نکته موافق است که بسیاری از افرادی که سیستم ایمنی‌شان معیوب است، مثلاً کسانی که عمل پیوند اعضاء انجام‌داده‌اند، افراد تحت درمان سرطان یا افراد مسن هنوز هم در معرض خطرند. بسیاری از این افراد «واکسینه شده‌اند، آن‌ها تمام تلاش‌شان را کرده‌اند. حفاظت از آن‌ها حالا به بقیه‌ی آدم‌های اطراف‌شان بستگی دارد».

متخصصان نظاره‌گر و چشم‌انتظار ظهور گونه‌ی بعدی‌اند

دلتا احتمالاً آخرین گونه‌ای نخواهد بود که در میانه‌ی این پاندمی ظاهر می‌شود  (SN: 26/5/20). هر چند واکسن‌ها هنوز از افراد محافظت می‌کنند، با گردش ویروس در بین افراد واکسینه‌نشده، احتمال آن که گونه‌ای ظهور کند که موجب کم‌اثرشدنِ خیلی بیشترِ واکسن‌ها شود، بالاتر می‌رود.

تدروس آدهانوم گبریسوس مدیرکل سازمان بهداشت جهانی، در کنفرانسی خبری در 25 ژوئن، گفت که با گسترش ویروس همچنان گونه‌های مختلف در حال ظهوراند: «ویروس‌ها این‌طور عمل می‌کنند، آن‌ها تکامل می‌یابند، اما ما هم می‌توانیم با جلوگیری از انتقال‌شان، از ظهور گونه‌های مختلف جلوگیری کنیم. خیلی ساده است: انتقال بیشتر، گونه‌های بیشتر. انتقال کمتر، گونه‌های کمتر».

کولار می‌گوید کنترل گسترشِ بیماری برای کم کردن فرصت‌های ویروس برای جهش، بسیار مهم و حیاتی است: «قبلاً فکر می‌کردیم [آلفا] نگران‌کننده است، حالا گونه‌ی دلتا را داریم که [آلفا] در برابر آن چیزی نیست. بعدی چه خواهد شد؟»

به گفته‌ی گوپتا چه بسا همین حالا زمان برنامه‌ریزی برای آینده‌ی واکسن‌ها در بحبوحه‌ی گسترش گونه‌های جدیدی باشد که ممکن است در قیاس با دلتا و سایر گونه­های این ویروس، به‌طرز بسیار مؤثرتری از چنگ سیستم ایمنی بدن بگریزند: «این پایان راه نیست».

ارین گارسیا دو ژسوس جزو هیئت نویسندگان ساینس نیوز است. او دکترای میکروبیولوژی از دانشگاه واشنگتن و کارشناسی ارشدِ ارتباطات علمی از دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز دارد.

سعید نمکی در نامه ای به رهبر معظم انقلاب ضمن استمداد خواهی از ایشان نوشت: لازم است با اقدامات پیشگیرانه و افزایش رعایت پروتکل‌ها از بار تصاعدی بیماری کرونا در کشور بکاهیم.