قیمت گاز طبیعی هلند که قیمت پایه در شمال غربی اروپاست، در سه ماهه گذشته ۸۰ درصد جهش پیدا کرده و به بالاترین رکورد صعود کرده است. قیمت گاز طبیعی مایع (LNG) در بازار محموله های تک آسیا به بالاترین رکورد هشت سال اخیر افزایش یافته است.

معامله گران پیش بینی می کنند میانگین قیمتها در زمستان از رکورد سال گذشته که یخبندان شدید در شمال آسیا باعث رشد بیش از ۲۰۰ درصدی LNG شده بود، فراتر می رود.

سطح ذخیره سازی در بسیاری از نقاط کاملا اندک است چرا که تابستان داغ فرصت چندانی برای ذخیره سازی مجدد نگذاشته و بنابراین اگر در زمستان دوباره یخبندان پیش بیاید، به معنای افزایش بیشتر قیمتها خواهد بود.

یک منبع صنعتی سنگاپوری به رویترز گفت: میانگین قیمت قرارداد مشتقات LNG برای تحویل در دسامبر در شمال شرق آسیا حدود ۱۷ دلار و ۶۵ سنت به ازای هر واحد mmBtu و ۱۷ دلار و ۸۰ سنت به ازای هر mmBtu برای ژانویه است. در مقابل، قیمت دسامبر گذشته برای محموله های فیزیکی حدود ۱۱ دلار و ۵۰ سنت و محموله های ژانویه ۱۷ دلار بود.

شی نان، نایب رییس بازارهای گاز و برق در شرکت ریستاد انرژی در این باره گفت: در شرق آسیا T ;a,vihd ژاپن و چین که دو واردکننده بزرگ LNG جهان هستند، در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۱ حدود ۱۸ میلیون تن LNG بیشتری نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۰ وارد کردند. هوای گرمتر و همچنین حرکت به سمت انرژی سبز در اقتصادهای ژاپن، کره جنوبی، تایوان و چین، عامل اصلی واردات بالاتر در تابستان امسال بوده است.

ژاپن که میزبانی المپیک را برعهده داش، ت واردات LNG را برای اجتناب از بحران برق ناشی از دمای بالا، افزایش داد. شرکتهای چینی هم محموله های LNG را خریداری کردند تا تقاضای بالاتر در مناطق جنوبی این کشور را تامین کرده و برای زمستان ذخیره سازی کنند.

قیمت گاز طبیعی اروپایی هم افزایش پیدا کرده و قیمت هاب تی تی اف هلند در یک ماه گذشته ۳۲ درصد رشد کرده و به رکورد بالایی رسیده که متاثر از اختلالات مربوط به تعمیرات در نروژ، عرضه اندک LNG، قیمت بالای کربن و ذخایر گازی اندک بوده است.

به گفته تحلیلگران، مخازن گاز در اروپا در حال حاضر حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد پر هستند در حالی که تابستان گذشته میزا مذکور ۸۰ درصد بود. شرکت گازپروم روسیه از رزرو ظرفیت بیشتر ترانزیت گاز برای تامین تقاضا خودداری کرده و این مسئله هم فشارهای صعودی بر قیمتها در اروپا را تشدید کرده است.

بهای معاملات گاز طبیعی آمریکا هفته گذشته به بالاترین رکورد ۳۱ ماه اخیر صعود کرد. وضعیت فعلی نمودارهای بازار معاملات آتی نشان می دهد که قیمتها تا مارس سال ۲۰۲۲ بالای چهار دلار به ازای هر mmBtu خواهند ماند.

بر اساس گزارش رویترز، در بخش عرضه، ۳۰ میلیون تن تولید بیشتر LNG در سال میلادی جاری پیش بینی می شود اما این میزان به راحتی توسط اروپا و آسیا که دو منطقه مصرف کننده بزرگ هستند، جذب خواهد شد.

اواخر دی ماه سال گذشته، سخنگوی کمیسیون تلفیق بودجه مجلس شورای اسلامی  از تکلیف مجلس به دولت جهت فراهم کردن زیرساختهای فیزیکی و نرم افزاری لازم جهت عرضه و انجام معامله حداکثر ۱۰ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی در بورس انرژی در سال ۱۴۰۰ خبر داد و در این راستا، چهارشنبه ۱۹ خردادماه، اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور آیین نامه اجرایی عرضه گاز طبیعی در بورس انرژی را ابلاغ کرد.

بر اساس این آیین نامه، شرکت ملی گاز ایران مکلف است در سال ۱۴۰۰، با در نظر داشتن تراز تولید و مصرف گاز طبیعی، زیرساخت‌های فیزیکی و نرم‌افزاری لازم را برای عرضه و انجام معامله تا سقف حداکثر ۱۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در بورس ایجاد کند. همچنین به‌منظور تجاری‌سازی و افزایش سهم بخش خصوصی در حوزه انرژی، دیگر عرضه‌کنندگان که صلاحیت آنها به تأیید شرکت گاز و بورس می‌رسد، در سال ۱۴۰۰ می‌توانند گاز طبیعی را از یکی از منابع گازهای بازیافتی از مشعل واحدهای عملیاتی، گاز صرفه‌جویی‌شده در قالب گواهی‌های صرفه‌جویی در بازار بهینه‌سازی مصرف انرژی و طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، تأمین و در بورس انرژی عرضه کنند.

روش‌ انجام معامله، مراحل و اقدام‌های لازم پیش از عرضه، حین عرضه و پس از عرضه، حدود وظایف و مسئولیت‌های کارگزاران، شرایط انجام معامله، امور مربوط به تسویه پایاپای و تحویل کالا، تسویه و تحویل با تأخیر و شکایت درباره کمیت و کیفیت کالاهای معامله‌شده و دیگر موارد مربوط به معاملات گاز طبیعی، مطابق با مقررات بازار سرمایه خواهد بود.

شرکت‌ ملی گاز ایران و بورس انرژی ایران همچنین موظف‌اند در اجرای این آیین‌نامه، هر سه ماه یک بار گزارش عملکرد درباره معاملات گاز طبیعی را به وزارت نفت، سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی ارائه کنند.

خریداران گاز طبیعی شامل شرکت، مشترکان (عمده صنعتی) گاز طبیعی و نیروگاه ها یا اشخاص حقوقی دارای مجوز تجارت گاز طبیعی (صادرات، واردات، حمل و نقل و معاوضه (سوآپ) ) از وزات نفت هستند.

نکات قوت و ضعف آیین نامه

مهم ترین نکته مثبت این آیین نامه این است که سرانجام شرکت ملی گاز به عرضه گاز طبیعی در بورس انرژی تن داد. همچنین معاملات نقدی بوده و امکان سوآپ نیز وجود دارد. اما از سوی دیگر چند کمبود نیز در این آیین نامه به چشم میخورد. از جمله اینکه برای شرکت ملی گاز، سقف عرضه (۱۰ میلیارد مترمکعب) تعیین شده است اما در مقابل کف عرضه تعیین نشده و بنابراین اگر این شرکت یک میلیارد مترمکعب نیز در بورس انرژی عرضه کند، به وظیفه قانونی خود عمل کرده است.

از سوی دیگر در این آیین نامه خبری از معاملات فیوچر نیست. این درحالی است که بسیاری از کارخانجات در فصل زمستان به دلیل کمبود گاز، مجبور به مصرف سوخت دوم یا همان مازوت میشوند و اگر امکان معاملات فیوچر برای آن ها وجود داشت، یعنی اکنون اقدام به خرید گاز میکردند و گاز را در زمستان تحویل میگرفتند، میتوانستند این مشکل را مدیریت کنند. درحالی که این امکان وجود ندارد و قاعدتا کارخانه ها نیز برای ذخیره گاز تا فصل زمستان، انبار ندارند.